EU houdt vast aan exportverbod voor Britse koeien

BRUSSEL/LONDEN, 27 MAART. Het permanente veterinaire comité van de Europese Unie (EU) blijft bij het standpunt dat een totaalverbod van de export van Brits rundvlees nodig is om verspreiding van de 'gekke-koeienziekte' BSE tegen te gaan. Dat betekent dat de Europese Commissie het verbod vrijwel zeker vanmiddag formeel uitvaardigt. Commissaris Fischler (Landbouw) licht vanmiddag het Europese Parlement in.

Onder zware druk van boeren, consumenten en de EU overweegt de Britse regering alsnog een deel van haar rundveestapel te vernietigen. Ze houdt staande dat zo'n ingreep overbodig is omdat Brits rundvlees veilig is. Maar ze accepteert dat een slachting waarschijnlijk onvermijdelijk is om het vertrouwen van consumenten te herstellen en om het exportverbod op Britse rundvleesprodukten ongedaan te maken.

Het verbod betekent dat de EU-lidstaten niet zijn bezweken voor de politieke druk van premier Major af te zien van zo'n ingrijpende maatregel, die grote schade zal toebrengen aan de economische belangen van Groot-Brittannië. Waarnemers in Brussel houden er rekening mee dat de affaire een belangrijke rol zal spelen op de komende Europese top in Turijn. Daar zullen aanstaande vrijdag de regeringsleiders het ceremoniële startschot geven voor de zogeheten intergouvernementele conferentie over herziening van het Verdrag van Maastricht.

Maar volgens waarnemers is de kans groot dat de officiële agenda in Turijn wordt overschaduwd door de twee affaires die de afgelopen dagen diepgaande meningsverschillen binnen de EU hebben blootgelegd: de 'gekke-koeienziekte' én de hoogopgelopen drugsruzie tussen Frankrijk en Nederland.

Binnen de Conservatieve fractie is hevig verontwaardigd gereageerd op het voorstel van de veterinaire commissie om vast te houden aan een mondiaal exportverbod voor Brits rundvlees. Volgens een aantal parlementariërs willen de Europese partners Groot-Brittannië laten boeten voor de afwijzende houding die het land ten aanzien van verdere Europese integratie inneemt. Ze waarschuwen dat onenigheid over de behandeling van de rundveecrisis vrijdag de openingssessie in Turijn zal overschaduwen. Anti-Europese Lagerhuisleden als Tony Marlow en Christopher Gill hebben al voor een Britse terugtrekking uit de EU gepleit.

Brusselse diplomaten verwachten dat in Turijn zal worden gesproken over een financiële tegemoetkoming aan de Britten. “Dit wordt natuurlijk een zaak die alle lidstaten aangaat”, voorspelde een van hen vorige week al.

Het permanente veterinaire comité, met afgevaardigden uit de 15 EU-lidstaten, kwam gistermiddag voor de tweede keer in twee dagen in spoedzitting bijeen, op uitdrukkelijk verzoek van Major.

Pagina 18: Londen: mensen gek, niet koe

Premier Major had zich maandagavond niet willen neerleggen bij het advies van de veterinair deskundigen een veelomvattend uitvoerverbod van runderen en rundvlees in te stellen. Tijdens het beraad van gistermiddag legde de sterk uitgebreide Britse delegatie evenwel geen nieuwe gegevens op tafel.

Het permanent veterinair comité stelt een advies op, maar het is de Europese Commissie die besluiten neemt. Maandagavond kondigde landbouwcommissaris Fischler al aan dat de Commissie het advies in zijn geheel zal overnemen en een uitvoerverbod zal uitvaardigen. De EU-lidstaten, waarvan de meesten vorige week zelf al de invoer van Brits rundvlees stillegden, zijn verplicht de maatregel op te volgen. Overigens is de Europese Commissie verdeeld: de twee Britse vertegenwoordigers in het college, de conservatief sir Leon Brittan en de socialist Neil Kinnock, zijn tegen het verbod. Maar omdat de Commissie besluiten neemt met meerderheid van stemmen, zullen Brittan en Kinnock vandaag gewoon worden overstemd.

Hoewel de commissarisen strikt genomen 'neutraal' moeten zijn, gebeurt het vaker dat wordt gestemd volgens discrete aanwijzingen vanuit de hoofdsteden. Zo greep de toenmalige voorzitter van de Commissie, Jacques Delors, persoonlijk in toen de commissarissen Andriessen en MacSharry in 1992 een voor de Franse belangen ongunstig landbouwakkoord met de VS wilden sluiten. De controverse liep zo hoog op, dat landbouwcommissaris MacSharry tijdelijk zijn baan opgaf.

Volgens de Nederlandse vertegenwoordiger in het veterinair comité, drs C.C.J.M. van der Meijs, is het nu aan de Britse autoriteiten om met nieuwe voorstellen te komen voor maatregelen ter beteugeling van de 'gekke-koeienziekte'. In Brussel wordt het bijna onvermijdelijk geacht dat in ieder geval een deel van de Britse veestapel wordt opgeofferd om het consumentenvertrouwen terug te winnen. Van der Meijs zei dat de Britse deskundigen er de afgelopen dagen niet in zijn geslaagd voldoende opheldering te verschaffen over de in Groot-Brittannië zelf verspreide berichten over een mogelijk verband tussen de dodelijke hersenziekte Creutzfeldt-Jakob.

Daarnaast wordt er aan getwijfeld of maatregelen die de afgelopen jaren zijn getroffen in Groot-Brittannië om verspreiding van BSE via veevoeder in te dammen, in de praktijk voldoende nauwgezet worden uitgevoerd. Ook zijn de overige EU-lidstaten er niet van overtuigd dat het Britse registratiesysteem zo waterdicht is, dat 'verdachte' dieren duidelijk traceerbaar zijn in de handelsstromen.

In welke mate de gekke-koeienziekte' de top in Turijn zal beheersen, is onderwerp van veel speculaties in Brussel. Sommigen stellen dat de affaire voor Major in ieder geval een reden te meer geeft om zich fel te verzetten tegen het doorvoeren van meerderheidsbesluitvorming in de Unie, die vele andere lidstaten tot inzet van de intergouvermentele conferentie hebben gemaakt. Andere waarnemers menen dat de 'gekke-koeienziekte' mogelijk de regering-Major binnenkort uit haar lijden zal verlossen. Daarmee zou dan de weg vrij worden gemaakt voor een Labour-regering, waarvan wellicht een meer constructieve benadering van de Europese samenwerking mag worden verwacht.

Als de Britse regering gedwongen wordt tot een vernietiging van koeien zijn de Labourpartij en de Britse media daarvoor verantwoordelijk, verweet een sterk geïrriteerde premier Major gisteren de oppositie. Hij beschuldigde Labour en de pers van paniekzaaien en bangmakerij. Minister van volksgezondheid Stephen Dorrell zei dat niet de koeien maar de mensen gek zijn geworden.

Een eventuele slachting van koeien verloopt waarschijnlijk volgens het plan dat de National Farmers Union (NFU), de grootste Britse boerenbond, vandaag heeft gepresenteerd. Die belangenorganisatie stelt voor om alle melkkoeien die nu zeven jaar of ouder zijn, af te maken zo gauw ze ophouden met melk produceren. Daarbij gaat het om maximaal 850.000 koeien per jaar, gedurende tenminste vijf jaar.