Campagneteam Jeltsin samenballing van macht

MOSKOU, 27 MAART. Als het aan de samenstelling van zijn campagneteam ligt, kan Boris Jeltsin de Russische presidentsverkiezingen komende zomer bijna niet verliezen. De premier, het hoofd van de staatsveiligheidsdienst, de chef van 's lands beste televisiestation en Jeltsins eigen dochter maken deel uit van een team dat zoveel macht vertegenwoordigt dat de overheidscommissie die de verkiezingen organiseert er vraagtekens bij zet.

“Hoe is het nu mogelijk dat de premier de verkiezingscampagne van de president organiseert?” vroeg een lid van de Centrale Verkiezingscommissie, Joeri Vedenejev, zich af nadat afgelopen weekeinde Jeltsins campagneteam voor het eerst had vergaderd. “En stelt u zich eens voor dat het hoofd van de FBI of de CIA actief de campagne van Clinton zou steunen!”

De Russische wet verbiedt de deelname van overheidsdienaren aan verkiezingscampagnes, maar bij de parlementsverkiezingen van december werd met die regel al de hand gelicht. Premier Tsjernomyrdin, die de partij Ons Huis is Rusland leidt, ontkende eenvoudig dat zijn vele optredens in het land iets met de campagne te maken hadden. Hij deed slechts zijn werk als premier. Daarom, vond hij, kon hij ook vrijelijk gebruik maken van het regeringsvliegtuig.

In januari laaide de discussie weer op toen vice-premier Oleg Soskovets op last van Jeltsin alvast een 'hoofdkwartier voor de presidentsverkiezingen' opzette. Een vice-premier mag zijn bevoegdheden niet gebruiken om de campagne van de president te organiseren, betoogde de oppositie. Maar Soskovets ontkende eenvoudig dat het hoofdkwartier officieel bestond. “Toon mij één document”, zei hij uitdagend.

Soskovets niet-bestaande hoofdkwartier is inmiddels uitgegroeid tot een raad, met daarbinnen een uitvoerend comité, onder leiding van Jeltsin persoonlijk. Zaterdag had in het Kremlin de eerste vergadering plaats van de raad die, hoewel zelf naamloos, grote namen in zich verenigt.

Premier Tsjernomyrdin, vice-premier Soskovets, vice-premier Joeri Jarov, de chef van Jeltsins lijfwacht, Aleksandr Korzjakov, het hoofd van de staatsveiligheidsdienst, Michail Barsoekov, Jeltsins stafchef Nikolaj Jegorov, zijn oud-stafchef Sergej Filatov, de Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov, Jeltsins adviseur en vriend Viktor Iljoesjin, de president van de televisiezender NTV, Igor Malasjenko, ex-vice-premier Anatoli Tsjoebais en Jeltsins dochter Tatjana Djatsjenko hebben zitting in de raad en zullen zich “naarmate dat noodzakelijk is” inzetten voor de herverkiezing van de president, zo bevestigde Jeltsins woordvoerder Sergej Medvedev.De 37-jarige dochter van Jeltsin zal zich bezighouden met het uiterlijk van de kandidaat: zijn pakken, zijn kapsel, de manier waarop hij glimlacht. “Het opnemen van de dochter van de president in de raad voor de verkiezingen is alleen op het eerste gezicht verbazingwekkend”, schreef de krant Segodnja gisteren. “In alle Europese landen in het heel gewoon dat de naasten van een kandidaat hem helpen bij verkiezingen.” Desondanks weigert het Kremlin meer informatie over Tatjana Djatsjenko te verstrekken dan dat zij getrouwd is, twee kinderen heeft en als programmeur werkt bij 'een bedrijf in Moskou”.

Verrassender is de deelname van NTV-president Malasjenko. NTV is een particulier gefinancierd televisiestation dat met openhartige journaals, kritische actualiteitenrubrieken en een satirische poppenshow al menigmaal de toorn van het Kremlin heeft gewekt. “De president vroeg mij of ik hem van tijd tot tijd kon adviseren over de omgang met de massamedia”, verklaarde Malasjenko tegen het persbureau Interfax. “Ik ben een loyaal ingezetene van Rusland en als de president me iets vraagt, kan ik dat niet weigeren.”

Opmerkelijk is ook de deelname van Anatoli Tsjoebais, de man die Ruslands privatiseringsprogramma heeft geleid en goede contacten heeft in ondernemerskringen. Tsjoebais werd na de communistische overwinning bij de verkiezingen van december als vice-premier aan de kant gezet. Dat bracht Tsjoebais' partijleider Jegor Gajdar ertoe de breuk tussen de hervormers en Jeltsin “onherroepelijk” te verklaren.

Tsjoebais is nu echter leider geworden van de 'Stichting voor de Bescherming van Particulier Eigendom', een nieuwe organisatie van banken en bedrijven die naar eigen zeggen als belangrijkste doel heeft een overwinning van een communist komende zomer te voorkomen. “Wij zullen alle wettelijke middelen gebuiken om de politieke krachten te bestrijden die een nieuwe herverdeling van eigendom nastreven”, verklaarde Tsjoebais.

De Centrale Verkiezingscommissie is nog het meest bezorgd over de betrokkenheid van regeringsfunctionarissen en de chef van de veiligheidsdienst bij Jeltsins verkiezingscampagne. “Ik denk dat wij verplicht zijn ons hierover uit te spreken”, zei commissielid Joeri Vedenejev maandag. Maar, zo voegde hij eraan toe, de commissie moet wel wachten op een document waaruit blijkt dat het campagneteam daadwerkelijk is geformeerd.