Winstval bederft afscheidsfeest Timmer

EINDHOVEN, 26 MAART. En zo bedierf Jan Timmer dan toch een beetje zijn eigen feestje en dat van de 1432 Philips-aandeelhouders die gistermiddag de moeite namen naar de algemene aandeelhoudersvergadering te komen. De eerste mededeling van Timmer, die op 1 oktober aftreedt als president van het elektronicaconcern, was dat de winst over het lopende kwartaal “aanzienlijk” zal achterblijven.

Zij bleek de beurswaarde van het concern anderhalf uur later 2,7 miljard gulden verlaagd te hebben. Terwijl de aanwezige beleggers bij acclamatie hun 1,60 gulden dividend verwelkomden, liep hun bezit met 7,20 gulden per aandeel in waarde terug.

“It's all in the game”, zei Timmer later, in reactie op de vraag of hij zich geen leuker afscheid had gewenst. “Ons krijgen ze er niet onder. Dit bewijst alleen maar dat we in een sterk concurrerende markt leven, waardoor we voortdurend alert moeten blijven.”

In een toelichting op de teleurstellende winstprognose noemde de Philips-president de aanhoudend zwakke markten voor consumentenelektronica in Europa en de Verenigde Staten. Hij weigerde in te gaan op de vraag of Philips met de produktie van audiovisuele apparatuur zwarte cijfers schrijft. Vorig jaar boekte de divisie in het vierde kwartaal, traditioneel het beste kwartaal voor de afzet van consumentenelektronica, een verlies van ruim 100 miljoen gulden.

Ook over de tegenvallende ontwikkelingen bij Philips' paradepaard, Componenten en Halfgeleiders, verstrekte Timmer weinig details. Wel wees hij erop dat pc-fabrikanten, als gevolg van een vraag die het aanbod vorig jaar ver overschreed, te veel onderdelen hebben besteld. “Nu hun business niet meer zo goed loopt en de toeleveranciers beter in hun capaciteit komen te zitten, schroeven ze hun orders terug.”

Philips boekte in de eerste drie maanden van 1995 een netto resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening van 544 miljoen gulden op een omzet van 14,6 miljard. Bij “aanzienlijke” afname van dit resultaat (30 tot 45 procent) zou dit kwartaalcijfer nu uitkomen op 300 à 380 miljoen gulden.

Overigens zal de netto winst, inclusief saldo van buitengewone baten en lasten, over de periode januari-maart 1996 aanmerkelijk hoger uitvallen dan de 744 miljoen die een jaar eerder werd verdiend. Philips verkocht immers onlangs een groot belang in ASM Lithography, de Veldhovense fabrikant van apparatuur voor chipfabricage, hetgeen het concern 530 miljoen gulden boekwinst heeft opgeleverd. Op 24 april maakt Philips zijn kwartaalcijfers bekend.

De prestaties van Philips over het eerste kwartaal van het nieuwe boekjaar sluiten aan bij de lichte teruggang die al zichtbaar was in het vierde kwartaal vorig jaar. Timmer sprak vorige maand bij zijn toelichting op de jaarcijfers over een tegenvallend resultaat in het slotkwartaal, dat uitkwam op 1,26 miljard gulden, 100 miljoen minder dan een jaar eerder. Hij weigerde echter in die ontwikkeling een trend te zien. Gisteren noemde Timmer die terugval “onkarakteristiek”, maar hij erkende dat de dalende lijn zich had voortgezet.

Ondanks die sombere berichten uitten de in Eindhoven aanwezige aandeelhouders volop lof voor de scheidende Philips-president. Drs. P. de Vries, directeur van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB), complimenteerde Timmer met de succesvolle saneringsoperatie Centurion, waarmee de president het concern van de ondergang redde. Na miljardenverliezen begin jaren negentig boekte Philips over 1995 een recordwinst van 2,5 miljard gulden. “Timmer heeft niet alleen een succesvolle ommekeer bewerkstelligd, maar ook potentieel voor de toekomst gecreëerd”, aldus De Vries.

Hij prees daarnaast de verbeterde communicatie met de buitenwereld. De tegenvallende winstprognose deed hier niets aan af, aldus de VEB-directeur. Het was immers juist het verzwijgen van tegenvallende ontwikkelingen begin 1990 die Timmers voorganger Van der Klugt kort daarop de kop kostten.

In zijn toelichting op de cijfers over 1995 beklemtoonde de president dat Philips nog niet stabiel genoeg is om groeidoelstellingen op langere termijn te openbaren. Hij wees erop dat de nominale omzetgroei van 6 procent in 1995, tot 64,5 miljard gulden, sterk wordt beïnvloed door “factoren die wij niet in de hand hebben”. De volumegroei met 14 procent en de groei door overnemingen met 2 procent werden in het afgelopen jaar voor een belangrijk deel tenietgedaan door prijsverval (3 procent) en de harde gulden (7 procent). “Om het bedrijfsresultaat te kunnen laten toenemen zijn steeds grotere inspanningen nodig”, aldus Timmer.

Naast continue pogingen tot kwaliteitsverbetering en produktiviteitsverhoging zal het streven naar kostenreductie en geografische expansie de komende jaren de agenda van Philips en van Timmers opvolger Cor Boonstra blijven bepalen. Andermaal beklemtoonde Timmer de noodzaak tot uitbreiding in het Verre Oosten en Oost-Europa, goedkope produktielokaties en afzetgebieden in opkomst. “Op tweehonderd kilometer van Wenen kun je voor een tiende tot een twintigste deel van de kosten hoogwaardige produktie leveren.”

Financieel bestuurder Dudley Eustace deelde gisteren mee dat Philips in 1996 te maken krijgt met een belastingdruk van ongeveer 20 procent, aanzienlijk meer dan de 14 procent in 1995. Met name doordat de activiteiten in de VS en Brazilië winstgevend werden kon geprofiteerd worden van compensabele verliezen. Philips heeft nu nog voor 11,2 miljard gulden aan fiscaal compensabele verliezen in de boeken staan.