Iedereen valt over de Britse regering

LONDEN, 26 MAART. De Britse Labour-partij en de aan Labour verwante Britse kranten weten precies wie de schuld van de huidige rundvleescrisis draagt: de vermaledijde, gewetenloze, nietsontziende Conservatieve regering.

Die regering heeft de openbare gezondheid opgeofferd aan haar “dogma van de deregulering”, verklaarde gisteren in het Lagerhuis een verontwaardigde Harriet Harman, Labour-woordvoerder voor volksgezondheid. Ze heeft het toezicht op de produktie van veevoer verwaarloosd. Ze heeft de gevaren van de gekke-koeien-ziekte onderschat. Ze heeft steeds te lang met maatregelen gewacht die vervolgens ook nog eens halfslachtig bleken.

Maar misschien is de grootste fout van de Britse regering juist dat ze voor deze ene keer te snel gehandeld heeft. Zo ernstig nam ze de bevindingen van een onafhankelijke wetenschappelijke commissie die op een mogelijk verband tussen de dodelijke ziekte van Creutzfeldt-Jakob en besmet rundvlees was gestuit, dat ze die conclusies vorige week onmiddellijk naar buiten bracht. Daarmee heeft ze de paniekreactie van consumenten die volgde over zichzelf afgeroepen.

De regering heeft zich verkeken op de emoties van consumenten. Heel technocratisch dacht ze te kunnen volstaan met de mededeling dat er mogelijk een verband bestaat tussen het eten van vlees en een dodelijke ziekte, om er vervolgens aan toe te voegen dat zo'n connectie wetenschappelijk nog steeds niet is bewezen. Verder kondigde ze een aantal voorzorgsmaatregelen aan die culmineerden in de verzekering dat de Britten met een gerust hart rundvlees konden eten.

Met die tegengestelde signalen en onvolledige informatie heeft de regering alleen maar verwarring gezaaid. De enige boodschap die luid en duidelijk bij de burgers overkwam was dat het eten van rundvlees niet zonder risico's was. Omdat onduidelijk bleef hoe groot dat risico was, namen veel consumenten het zekere voor het onzekere: ze meden het rundvlees alsof één hap al dodelijk was.

Gisteren deed minister voor volksgezondheid Stephen Dorrell voor het eerst een poging om de risico's in perspectief te plaatsen. De maatregelen die de Britse regering sinds 1989 heeft genomen om verspreiding van de gekke-koeienziekte te vermijden, zijn afdoende, zei hij op gezag van een onafhankelijke wetenschappelijke commissie. Aanvullende voorzieningen zijn niet nodig. De gezondheidsrisico's bij het eten van Brits rundvlees blijken minimaal, niet of nauwelijks groter dan bij de consumptie van andere voedingswaar.

Maar die geruststelling kwam te laat om de angstgolf te keren die door de overhaaste en onevenwichtige aankondiging van vorige week was ontstaan. De grote onzekerheid in de Britse samenleving had een dankbare voedingsbodem gekregen: nu was zelfs het Britse beef niet meer veilig. Ook het wijdverbreid wantrouwen tegen de Conservatieve regering werd daardoor gestaafd.

De regering heeft Britse media de afgelopen dagen verweten dat ze paniek zaaiden. Minister van volksgezondheid Stephen Dorrell beschuldigde Labour er nog gisteren van dat ze de angst onder de bevolking stelselmatig aanwakkert. Labour zou uit de rundvleescrisis alleen maar partijpolitieke munt willen slaan.

Als de risico's van het eten van Brits rundvlees werkelijk tot buitenproportionele omvang zijn opgeblazen, zoals de regering zegt, heeft ze dat aan zichzelf te wijten. Ze heeft consumenten, boeren, bedrijfsleven en buitenlandse partners overvallen met de even onvolledige als explosieve aankondiging van vorige week. Als ze de betrokken organisaties tevoren had ingelicht, als ze presentatie beter had voorbereid, had ze de huidige crisis misschien kunnen voorkomen.

De Europese commissaris voor landbouw Franz Fischler heeft er afgelopen weekend zijn verbijstering over uitgesproken dat Groot-Brittannië vorige week niet eerst met Brussel heeft overlegd. Maar dat was voor de Britse regering geen reden gisteren met de Europese Commissie tot een gezamenlijk standpunt proberen te komen. Alsof Groot-Brittannië een eiland is, alsof het land geen deel uitmaakt van de Europese Unie, alsof er niet zoiets als een Europees landbouwbeleid bestaat, dacht de regering haar eigen koers te kunnen volgen. Daardoor kon het gistermiddag gebeuren dat het Britse kabinet een zakelijke poging deed om het vertrouwen in het Brits rundvlees te herstellen. Nog geen uur later werd die reddingsoperatie door een Europees voorstel tot een mondiaal exportverbod voor Brits rundvlees volledig teniet gedaan.

Een juiste inschatting van de onzekerheid onder consumenten en overleg met de Britse partners had waarschijnlijk tot een gedeeltelijke slachting van de Britse rundveestapel geleid. Misschien heeft de regering gelijk dat zo'n ingreep rationeel niet noodzakelijk is. Maar de angst die zelf in het leven heeft geroepen, zal ze met dat gelijk niet beteugelen.