Hollywood juicht voor regisseur Marleen Gorris en Miep Gies

AMSTERDAM, 26 MAART. Twee Nederlandse vrouwen namen in de afgelopen nacht bij de Oscaruitreiking het applaus van 'tout Hollywood' in ontvangst: Marleen Gorris, als regisseur van Antonia (Oscar voor de beste buitenlandse film) en Miep Gies, die Anne Frank hielp onderduiken. De Oscar van Marleen Gorris is de eerste in de geschiedenis die belandt bij een vrouwelijke regisseur van een lange speelfilm. De Britse regisseur Jon Blair, die voor zijn Anne Frank Remembered de Oscar voor 'beste lange documentaire' in ontvangst nam, haalde Miep Gies het Oscar-podium op. Het publiek bij de 68-ste jaarlijkse uitreiking van de Academy Awards, zoals de Oscars officieel heten, bracht haar een staande ovatie.

Het was de tweede keer in de geschiedenis van de Oscar-uitreikingen dat een Nederlandse speelfilm bekroond werd als 'beste buitenlandse film'. Antonia, een Nederlands-Belgisch-Britse co-produktie, kan na het winnen van de Oscar rekenen op een aanzienlijk commercieel succes in de Verenigde Staten en de rest van de wereld, nadat de film het afgelopen najaar met redelijk resultaat in de Nederlandse bioscopen rouleerde. In 1987 won Fons Rademakers een Oscar voor De aanslag, nadat eerder zijn Dorp aan de rivier (1958) en Paul Verhoevens Turks fruit (1973) in dezelfde categorie genomineerd waren.

De aanwezigheid van de Amsterdamse Miep Gies op het Oscarpodium was een van de grote verrassingen bij de prijsuitreiking. Blair bracht het feit in herinnering dat Anne Frank ervan droomde naar Hollywood te gaan. Het besef dat Miep Gies daar nu in haar plaats was aangekomen, deed de sterren besluiten tot een staande ovatie.

Voor het meest emotionele moment in een overigens nogal vlak verlopend prijzengala zorgde het optreden van de na een val van zijn paard grotendeels verlamde acteur Christopher Reeve. Als een levend 'memento mori' riep de voormalige vertolker van Superman vanuit zijn rolstoel Hollywood op niet bang te zijn voor het aankaarten van sociale en politieke problemen in films. Het meest duidelijke voorbeeld van het afgelopen jaar, Tim Robbins' film over de doodstraf, Dead Man Walking, werd beloond met een Oscar voor hoofdrolspeelster Susan Sarandon. Ook de 79-jarige acteur Kirk Douglas worstelde met de gevolgen van een gezichtsverlamming bij het dankwoord dat hij uitsprak voor zijn eerste Oscar, een oeuvreprijs.

Terwijl de meeste prognoses voorspelden dat de belangrijkste prijzen keurig gelijk verdeeld zouden worden over vijf of zes favoriete films, tekende zich toch een verrassende winnaar af. Het historische epos Braveheart, over de opstand van de Schotse Hooglanders onder leiding van William Wallace, won vijf Oscars, waaronder die voor beste film en beste regisseur. De Australiër Mel Gibson, die als acteur nooit voor een Oscar genomineerd werd, treedt daarmee in de voetsporen van andere regisserende acteurs die door de leden van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences beloond werden voor hun moed, zoals Robert Redford, Warren Beatty, Kevin Costner en Clint Eastwood. Ook actrice Christine Lahti won een Oscar, voor de regie van de korte film Lieberman in Love.

Vier films kregen twee Oscars in relatief onbelangrijke categorieën: The Usual Suspects (origineel scenario en bijrolacteur Kevin Spacey), Apollo 13 (montage en geluid), de Disney-animatiefilm Pocahontas (musicalscore en song The Colors of the Wind) en Restoration (kostuums en art direction).

Als beste acteur werd Nicolas Cage aangewezen voor zijn hoofdrol van de suïcidale alcoholist in Leaving Las Vegas. Beste actrice in een bijrol werd Mira Sorvino voor Woody Allens Mighty Aphrodite. De overige als beste film genomineerde titels moesten het stellen met één troostprijs: Sense and Sensibility voor de scenariobewerking door actrice Emma Thompson, de Italiaanse produktie Il postino voor de muziek van Luis Enrique Bacalov en Babe voor de beste visuele trucage. De Engelsman Nick Park van de Aardmanstudio in Bristol won opnieuw een Oscar voor de beste korte animatiefilm, A Close Shave.

Na het debacle van vorig jaar met David Letterman, hield presentatrice Whoopi Goldberg de uitreiking nu met brutale, maar charmante grappen weer strak in de hand. Vooral de Republikeinse presidentskandidaten moesten het ontgelden. Goldberg merkte op dat de 68-jarige Oscars nog altijd jonger zijn dan Bob Dole en dat de aartsconservatief Patrick Buchanan zich heeft laten inspireren door de films Dangerous Minds, Clueless en Dumb and Dumber.

De producent van het Oscarprogramma, de net als Goldberg Afrikaans-Amerikaanse Quincy Jones, nam het protest van politicus Jesse Jackson tegen het feit dat maar een van de ruim 120 nominaties voor een niet-blanke was, de wind uit de zeilen door een stevig contingent zwarte presentatoren. De prijs voor de beste film werd uitgereikt door de eerste Afrikaans-Amerikaanse filmster, veteraan Sidney Poitier.