'Britse Opiumwet ondergraaft respect strafwet'

Dealing With Drugs, Newsnight woensdag 27 maart en donderdag 28 maart, BBC2, 23.35u. en Public Eye, donderdag 28 maart, BBC2, 21.00u.

'Luister, we gebruiken toch dope, met of zonder chill-out room'', antwoordt een Schotse puber uitdagend, als de BBC-interviewer vraagt of een relaxruimte voor XTC- en speedslikkers drugsgebruik in de disco niet normaal maakt.

Het ruzietje tussen Chirac en Nederland over drugs sterkt ons in de gedachte dat onze attitude tegenover drugs binnen Europa heel uniek is. Maar als het om de samenleving als geheel gaat, is dat niet het geval, zo bewijst de opening van de serie Dealing with drugs weer eens. Komende week besteedt de BBC extra aandacht aan het drugsgebruik in het Verenigd Koninkrijk. Panorama beet gisteren de spits af, en stelde zich in High Society? de vraag of het gebruik van en de houding tegenover drugs de laatste tien, vijftien jaar is veranderd. Het antwoord is duidelijk: ja, zeer drastisch.

In Groot-Brittanië gebruikt veertig procent van de jongeren wel eens drugs. Druggebruik is niet voorbehouden aan de lagere strata van de samenleving, maar keurig over de klassen en inkomensgroepen verspreid. De weinige bedrijven die bij sollicitatie een urinetest verplicht stellen, treffen nog altijd in 10 tot 15 procent van de urinemonsters drugssporen aan - een hoog cijfer als men bedenkt dat sollicitanten van tevoren op de hoogte zijn van de test.

Op middelbare scholen wordt de jeugd neutraal onderwezen over de werking en de gevaren van cannabis, XTC, speed, cocaïne en LSD. Weinig docenten geloven nog in een simpel 'Just say no'. Ouders vinden het beter om “de handel in drugs half te organiseren, in plaats van alles maar aan de misdaad over te laten”. Winkels hebben speciale rekken met boeken en tijdschriften over drugs, handelaars verdienen goed geld aan de verkoop van cannabiszaden en groeilampen aan thuiskwekers. De politie in de grote steden geeft mensen die betrapt worden op bezit van kleine hoeveelheden hasj, XTC of heroïne slechts een waarschuwing.

Het lijkt Nederland wel. De belangrijkste conclusie van 'High Society' is dat er in het Verenigd Koninkrijk zo'n diepe kloof ontstaat tussen wet en samenleving op het punt van drugs, dat de wet ridicuul dreigt te worden. Neem de Engelse magistraat die zelf al tien jaar marihuana verbouwt en rookt. “Natuurlijk respecteer ik de wet”, zegt hij. “Maar soms is die zo patent onrechtvaardig, dat je haar mag overtreden, magistraat mag blijven en je collega's mag beïnvloeden.” De huidige Britse Opiumwet ondergraaft het respect voor de strafwet, de politiek kan zijn hoofd niet langer in het zand steken, zo stelt Panorama.

Dat relativeert de huidige, modieuze kritiek op het Nederlands gedoogbeleid. De weg terug leidt naar een nog dieper moeras van hypocrisie. De BBC maakt duidelijk dat het prohibitionisme zich ook aan de overzijde van het Kanaal in een Brezjnev-fase bevindt: bijna niemand gelooft er nog in, maar de slogans worden werktuigelijk herhaald. Het valt daarom te hopen dat Chirac het drugsdebat binnen Europa nog even blijft aanzwengelen. Des te eerder valt de Muur.