Twee taboes doorbroken in beleid van Israel

TEL AVIV, 25 MAART. Israel maakt geen geheim meer van de namen van de hoofden van de veiligheidsdiensten. Ook de volstrekte geheimhouding rond de gevaren die de kernreactor in Dimona voor de volksgezondheid oplevert, is doorbroken.

De Israelische tv onthulde gisteravond in een eerste reportage over de kernreactor in Dimona dat sedert het actief worden van de reactor, 30 jaar geleden, 144 geleerden en technici die in dit atoomcentrum werken kanker hebben gekregen. En voor de eerste maal in Israels geschiedenis werd de naam van het nieuwe hoofd van de inlichtingendienst Mossad bekendgemaakt. Het is de 51-jarige generaal-majoor Dani Yatom, de militaire attaché van premier Shimon Peres.

Deze nieuwe openheid komt voort uit een door het vredesproces gedragen gevoel van zekerheid en uit de verdieping van de Israelische democratie. Onder druk van de publieke opinie wordt de overheid gedwongen tot dusverre om veiligheidsredenen zwaar beschermde gegevens vrij te geven. In het geval van de naam van het hoofd van de Mossad heeft de krant Ha'arets vorige week het voortouw genomen. In een hoofdartikel publiceerde deze diens naam. Als argument voor het negeren van de militaire censuur schreef Ha'arets dat de naam van het hoofd van de Mossad in het buitenland bekend is en er daarom geen enkele reden is om die voor het Israelische volk geheim te houden.

Premier Peres heeft zich woedend moeten neerleggen bij deze doorbraak van een lang zorgvuldig gekoesterd staatsgeheim. Tegen Ha'arets zijn geen stappen ondernomen. Eerder werd ook de naam van de ex-commandant van de Israelische marine, Ami Ayalon, als hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst officieel bekendgemaakt.

De presentator van de gisteren uitgezonden tv-reportage over de reactor in de Dimona zei dat de tv-ploeg op “muren stuitte” en niet de gelegenheid kreeg bepaalde uitspraken over de onveiligheid van de reactor en het opbergen van radio-actief afval te verifiëren. De reportage schilderde een zeer verontrustend beeld van gevaren die onder andere de plaats van de kernreactor nabij de Dode Zee, boven een groot ondergronds waterreservoir, in de Negev-woestijn met zich meebrengt.

Volgens de reportage zijn grote hoeveelheden radio-actief afval in oude vaten en in nieuwe vaten waarvan de dikte van de wanden niet aan de veiligheidseisen zou voldoen, ergens diep in de woestijn ingegraven. Het gevaar van lekkageuit deze vaten is volgens ondervraagde deskundigen groot, hetgeen tot ernstige besmetting van het onderwaterreservoir kan leiden. Bovendien bestaat het gevaar dat de kernreactor in Dimona, vlak bij de Euro-Aziatische scheur, tijdens een zware aardbeving gaat lekken.