Taiwan na zege Lee voor detente met Peking

TAIPEI/PEKING, 25 MAART. Taiwan heeft na de grote verkiezingszege van president Lee, afgelopen zaterdag, een politiek van detente met de Chinese Volksrepubliek voorgesteld, maar het zal de strijd voor een afzonderlijke identiteit in de wereld niet opgeven.

Peking heeft op zijn beurt omzichtig gereageerd op de verkiezingen in Taiwan. Vandaag kondigde het persbureau Nieuw China het onmiddellijke einde aan van de militaire oefeningen in de Straat van Taiwan, die waren bedoeld om de Taiwanese kiezers te intimideren.

De Taiwanese premier Lien Chan (59), die de nieuwe vice-president zal worden, heeft zich als woordvoerder van de detente-politiek gepresenteerd, terwijl de 73-jarige president Lee Teng-hui de drijvende kracht achter de versterking van Taiwans internationale status blijft.

Lien Chan zei gisteren tijdens een receptie ter viering van de overwinning: “Wij moeten een beleid van detente voeren ... gebaseerd op de principes van gelijkheid en goodwill ... Ik ben in de kern optimistisch, maar ik denk dat het tijd zal kosten.” Lien meende verder dat er “onderhandelingen op vele niveaus nodig zijn, stap voor stap en dan pas kunnen (top-) leiders elkaar persoonlijk ontmoeten om de definitieve doorbraak naar een vredesakkoord te maken.”

President Lee zelf hield echter vast aan zijn eigen passie voor een meer prominente rol voor Taiwan in de internationale arena. Tijdens de receptie somde hij een reeks beleidspunten op die “de natie de volgende eeuw moeten binnenleiden” en een daarvan is “het nastreven van nationale waardigheid en het krachtig vestigen van onze plaats in de wereld.” Een Taiwanese krant, de China Times Express, meldde gisteren al dat Lee later dit jaar de grote Taiwanese investeringszone op de voormalige Amerikaanse vlootbasis Subic Bay in de Filippijnen zal bezoeken. China wil juist paal en perk stellen aan alle internationale activiteiten van de Taiwanese leiders.

De uitslag van de verkiezingen kwam overeen met de meest optimistische verwachtingen van de regerende Kwomintang. Lee haalde 54 procent van de stemmen, meer dan twee en een halve keer zoveel als zijn sterkste opponent Peng Ming-min van de Democratisch Progressieve Partij (DPP), die 21 procent haalde. Peng was openlijk voorstander van Taiwanese onafhankelijkheid.

De twee kandidaten die actief campagne voerden voor het concept van toekomstige hereniging met China, Lin Yang-kang namens de Nieuwe Partij en de partijloze Chen Li-an behaalden 15 en 10 procent.

De opkomst was 76 procent en het stemmen verliep zonder incidenten. Kiezers drukten hun blijdschap uit, niet zozeer over de winst van hun favoriete kandidaat, maar over het feit dat de democratie in Taiwan na negen jaar van politieke hervormingen volwassen is en dat de vreedzame uitoefening van het stemrecht het gewonnen heeft, althans moreel, van China's wapengekletter.

China heeft zeer omzichtig gereageerd op de Taiwanese verkiezingen. Volgens een commentaar dat het persbureau Nieuw China gisteren publiceerde, heeft “de harde opstelling” van China geresulteerd in het terugdringen van “de krachten die streven naar afsplitsing”.

In alle berichten die in navolging van de overwinning van Lee verschenen wordt het gebruik van de woorden 'democratie', 'verkiezingen' en 'president' zoveel mogelijk vermeden. Nieuw China sprak over “een verandering van de manier waarop leiders in Taiwan worden geselecteerd”, en de positie van Lee, die door Peking herhaaldelijk is beschuldigd van separatisme, werd niet nader omschreven.

In een poging, het geleden gezichtsverlies - na de groots aangekondigde militaire oefeningen in de Straat van Taiwan - enigszins te compenseren, concludeerde Nieuw China dat de steun voor hereniging nog altijd groter was dan die voor onafhankelijkheid.

Shen Guofang, de woordvoerder van het Chinese ministerie van buitenlandse zaken, was gisterenavond in een televisie-interview met het Britse tv-station Worldwide Television News echter opmerkelijk mild en gaf Taiwan te verstaan dat “de deur voor onderhandelingen nog altijd open staat.” Volgens Shen dienen de Taiwanese leiders daartoe hun “streven naar onafhankelijkheid” op te geven.

Hoewel aan de boodschap van Shen niets nieuws is, is het moment waarop hij haar brengt, vlak na de overwinning van Lee Teng-hui, van betekenis. Na een maandenlange scheldkanonnade op Lee, lijkt Peking nu een ontmoeting met de Taiwanese president niet uit te sluiten.