SPD verliest zwaar in Duitse deelstaten

BONN, 25 MAART. De SPD is de verrassend grote verliezer, de FDP de even verrassend grote winnaar van de verkiezingen in de Duitse deelstaten Baden-Württemberg, Rijnland-Palts en Sleeswijk-Holstein.

Doordat ook de CDU zich gisteren in deze drie Länder verbeterde en de winst van de Groenen het verlies van de SPD nergens geheel kon compenseren gelden de regionale uitslagen mede als een versterking van de coalitie van CDU/CSU en FDP in Bonn.

Een algemene conclusie in de politieke reacties was dan ook dat de wekenlange discussie over een mogelijk aanstaande 'grote' coalitie in Duitsland (van CDU en SPD) nu gesloten kan worden. Dit ook doordat de krachtsverhoudingen in de Bondsraad (de Duitse Eerste Kamer), wier 69 leden uit de regeringen van de deelstaten komen, zich ten gunste van kanselier Helmut Kohls regeringscoalitie in Bonn veranderden.

De regionale verkiezingen brachten ook een nederlaag voor de opiniepeilers, die afgelopen week veel betere resultaten voor de SPD en veel mindere voor de FDP hadden voorspeld. Uit eerste onderzoeken is gebleken dat vooral CDU-kiezers gisteren voor een zogenoemde 'last minute swing' ten gunste van de FDP hadden gezorgd. De slechtere SPD-cijfers zouden volgens die onderzoeken te maken hebben gehad met de recente bijna-crisis van de Rood-Groene coalitie in de deelstaat Noordrijn-Westfalen en de algemene indruk dat 'Rood-Groen' als model minder geschikt is de economische malaise en de recordwerkloosheid (4,3 miljoen) te boven te komen.

CDU en FDP, maar ook de Groenen en een prominente SPD'er als Heide Simonis, minister-president in Sleeswijk-Holstein, weten de klappen voor de SPD mede aan de wekenlange campagne van voorzitter Lafontaine tegen de muntunie en zijn pleidooien voor beperking van toelating van Aussiedler (volksduitsers uit Oost-Europa).

Pagina 5: 'Campagne van SPD goed voor Republikaner'

Volgens de Groenen hebben de rechtsradicale Republikaner in Baden-Württemberg, waar veel 'Rusland-Duitsers' zich (in elkaars buurt) hebben gevestigd, baat gehad bij deze “schandelijke SPD-campagne”.Mevrouw Simonis zei met zoveel woorden dat zij met haar nederlaag heeft moeten betalen voor het gedrag van leden van de landelijke SPD-top en dat daarover vandaag in Bonn in het partijbestuur moet worden gesproken.

De Republikaner haalden in Baden-Württemberg 9,1 procent (- 1,8), in Rijnland-Palts bleven zij met 2 procent ver onder de kiesdrempel, de geestverwante Duitse Volksunie (DVU) sneuvelde in Sleeswijk-Holstein met 4,3 procent (- 1,9). Van de in totaal 12,3 miljoen kiesgerechtigden kwam circa 70 procent naar de stembus.

De FDP, wier overleving met deze verkiezingen in het geding was nadat zij sinds 1992 in tien regionale verkiezingen maar één keer boven 5 procent was geëindigd, kwam gisteren tot een spectaculair herstel. Zij behaalde in Baden-Württemberg 9,6 procent ( + 3,7), in Rijnland-Palts 8,9 (+ 2) en in Sleeswijk-Holstein 5,7 (+ 0,1). De SPD haalde in die deelstaten respectievelijk 25,1 (- 4,3), 39,8 (- 5) en 39,8 (- 6,4) procent.

Desondanks zullen de SPD-premiers Kurt Beck (Rijnland-Palts) en Heide Simonis (Sleeswijk-Holstein) waarschijnlijk aanblijven. Beck behoudt dankzij steun van de FDP, die zijn coalitiepartner was en had aangekondigd dat liefst te willen blijven, een kleine meerderheid van 53 van de 101 zetels van de landdag in Mainz. In Kiel, hoofdstad van Sleeswijk-Holstein, verspeelde Heide Simonis de kleine absolute SPD-meerderheid ruimschoots. Zij kwam gisteren uit op 33 (- 12) van de 89 zetels moet nu tegen haar zin met de Groenen (6) of met de FDP (4) en de Zuidsleeswijkse Kiezersvereniging (SSW, 2) een coalitie vormen.

De SPD-score in Baden-Württemberg, met 10,29 miljoen inwoners veruit de grootste van de deelstaten waar verkiezingen waren, was haar slechtste sinds het bestaan van de Bondsrepubliek. Haar lijsttrekker Dieter Spöri, tot nu toe in Stuttgart minister van economische zaken in een grote coalitie met de CDU, trok gisteravond direct persoonlijke consequenties met de aankondiging dat hij in de toekomst niet meer zal kandideren. Baden-Württembergs minister-president Erwin Teufel (CDU) bereikte zijn eerste doelstelling, de absolute meerderheid, niet. Maar zijn partij werd wel groter dan SPD en Groenen samen, kwam dankzij een winst van 1,7 uit op 41,3 procent en zal een coalitie vormen met de FDP.

De regionale successen van de Duitse christen-democraten kregen gisteren uit Beieren enkele 'toegiften'. Daar veroverde de CSU in de tweede ronde van de plaatselijke verkiezingen in Augsburg en Neurenberg burgemeestersposten op de SPD terwijl de CSU-kandidaat in Fürth zich na een nek-aan-nekrace handhaafde tegen zijn SPD-uitdager.