Plan Kritikos oogst scepsis en geestdrift

AMSTERDAM, 25 MAART. Hoe bonafide en solvabel is Christos Kritikos? Met die vraag hebben gemeente- en havenautoriteiten, interim-managers, vakbondbestuurders en werkgevers in de Amsterdamse haven de afgelopen weken flink geworsteld. Kritikos heeft het plan opgevat vanaf 1999 ongeveer een half miljoen containers te gaan overslaan in de haven van Amsterdam. Kritikos, een uit Griekenland afkomstige 69-jarige Amerikaan, behandelt in Noord-Amerika via zijn bedrijf Ceres Terminals Incorporated van Halifax (Canada) tot New Orleans op negen terminals ongeveer anderhalf miljoen containers per jaar.

De plannen van Ceres om het failliete Combined Terminals Amsterdam (CTA) over te nemen en in samenwerking met de gemeente Amsterdam in het westelijk havengebied een nog grotere terminal te bouwen hebben tot grote opwinding geleid in de hoofdstad. Het gemeentebestuur moet er op 3 april beslissen over een krediet van 100 miljoen gulden voor uitbreiding van de containeractiviteiten, die aan 300 man werk moeten leveren. Kritikos zelf moet 40 miljoen op tafel leggen. Hij heeft een volgens hem bindende raamovereenkomst getekend met de gemeente Amsterdam die zorgdraagt voor de infrastructuur (kaden en dergelijke).

Alleen al het idee dat Amsterdam zich in de toekomst tot een eigentijdse containerhaven kan ontwikkelen heeft het adrenalinepeil van havenwethouder Edgar Peer en havendirecteur Godfried van den Heuvel flink omhoog gejaagd. Het is met name Van den Heuvel al jaren een doorn in het oog dat zijn haven, vorig jaar goed voor de overslag van ruim vijftig miljoen ton goederen, in de Hamburg-Le Havre range, nauwelijks voor vol wordt aangezien. “Het valt tussen Antwerpen, Rotterdam en Hamburg misschien niet zo op, maar de Amsterdamse havenregio met Velsen, Beverwijk, Zaandam en IJmuiden behoort tot de grotere havens in de wereld”, zegt Van den Heuvel. “Om die reden zou het heel merkwaardig zijn als er in Amsterdam in de toekomst geen behoorlijk containervervoer bestaat.”

De havendirecteur, wethouder Peer en ook de Kamer van Koophandel van Amsterdam hebben zich in New Jersey en op het hoofdkantoor van Ceres in New York georïenteerd over de mogelijkheden van Kritikos. Dat laatste deed ook het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam, dat gealarmeerd raakte over de mogelijke overslag van 500.000 containers bij de concurrent. “Laten ze maar een beetje nerveus worden daar in Rotterdam”, zegt Van den Heuvels directie-secretaris Martin Rodenburg.

De Rotterdamse havenafgevaardigde in New York en de door Amsterdam ingeschakelde havenvertegenwoordiger Roy Jaeger konden weinig negatiefs melden over Kritikos, die erop gespitst is failliete bedrijven, zoals United States Terminals in New Jersey, met gemeentelijke steun nieuw leven in te blazen. In containerkringen in de Verenigde Staten staat Kritikos volgens de onderzoekers bekend als een bonafide terminal-operator met klanten als Evergreen, Hapag Lloyd, P&O en Nedlloyd.

Niettemin staat het Amsterdamse bedrijfsleven kritisch tegenover Kritikos en de containervolumes die hij voor hun haven in petto heeft. De werkgevers vertrouwen het niet helemaal. Zij willen eerst een contract, een ondernemingsplan en een financieel jaarverslag van Ceres zien.

Interim-manager E. de Regt van CTA heeft voorlopig om verschillende redenen twijfels. “Als Kritikos zich eerst eens orïenteert en begint met CTA over te nemen, om daarna na een jaar te besluiten dat er een mega-terminal moet komen, dan kan ik me daar iets bij voorstellen. Maar om nu al van een mega-terminal uit te gaan? Om het aantal containers over te slaan dat Kritikos in zijn hoofd heeft heb je ten minste tien grote reders nodig die bereid zijn Amsterdam aan te doen. Waar haalt hij die vandaan?” Ook wil De Regt meer details over de financiering. “Toen we Ceres om een financieel jaarverslag vroegen, kregen we prachtige brochures en reclamefolders van het bedrijf, maar geen cijfers.”

Tot een vrijwel identieke conclusie over Kritikos en Ceres komt M. Versteeg, directeur van cacao-overslagbedrijf Cornelder. Amsterdam is met de overslag van 500.000 ton per jaar de grootse cacaohaven ter wereld. Enkele jaren geleden begon de voornamelijk in de Zaanstreek gevestigde cacao-industrie met het experiment om cacaobonen in plaats van in zakken aan te voeren in veel goedkopere bulkcontainers. “Maar wanneer je op jaarbasis al die cacao zou vervoeren in containers, dan kom je nog maar uit op 35.000 stuks”, zegt Versteeg. “Cacao is in Amsterdam de grootste commodity. Waar wil mijnheer Kritikos vijftien keer zoveel lading vandaan halen voor de rest van zijn containers?”

Kritikos zelf maakt er tijdens zijn jongste werkbezoek aan Amsterdam nauwelijks een punt van. Hij ontvangt zijn bezoek hartelijk ('just call me Chris') in het oude Hirsch-gebouw aan het Leidseplein, waar advocatenkantoor Caron & Stevens en zijn Nederlandse vertegenwoordiger T. van Maaren kantoor houden. Kritikos wil bij CTA, dat momenteel weer mondjesmaat winst maakt en jaarlijks niet meer dan 65.000 containers overslaat, de hoofdactiviteiten - de overslag van auto's en cacao - behouden en in de toekomst fors uitbreiden.

De ook met een terminal in Odessa aan de Zwarte Zee gevestigde Kritikos begrijpt de opwinding in Amsterdam niet erg. “Wat vraag ik nou helemaal?”, heft hij de armen bezwerend ten hemel. “In het gebied tussen Hamburg en Antwerpen-Zeebrugge worden nu al elf miljoen containers overgeslagen. En wat is het aandeel van Amsterdam daarin? 0,7 procent. Dat is toch belachelijk voor een haven met zo'n goede infrastructuur? Maar onbekend maakt onbemind. Dat bleek al toen ik een analyse-rapport van Amsterdam liet maken. Daarin stond zwart op wit dat containers uit Amsterdam naar het achterland niet over de Rijn zouden kunnen. Men had het Amsterdam-Rijnkanaal domweg over het hoofd gezien. Aan dat rapport had ik dus niets, maar het tekent de situatie wel enigszins.”

Amsterdam ligt voor achterland-bestemmingen gunstig, volgens Kritikos. Met de diepgang en bereikbaarheid van de haven is niets mis, een loods is niet langer dan twee uur aan boord; tel uit je winst. “Ik kan het me niet permitteren om in deze snel groeiende containermarkt te ontbreken in West-Europa”, stelt Kritikos. “Ik had ook voor Rotterdam kunnen kiezen, maar daar ben ik niet meer dan één van de klanten. In Amsterdam ben ik dè klant.”

Kritikos begon als dertienjarige loopjongen in de haven van New York. Nu zwaait hij er als selfmade-miljonair de scepter over een bedrijf met 1500 werknemers. “Ik zit al 38 jaar in de container-business”, zegt hij over het familiebedrijf waarvan zijn enige dochter managing director is. “In die 38 jaar heb ik in twee jaar geen winst gemaakt”, zegt hij over het verwijt dat hij niet scheutig is met het verstrekken van financiële gegevens over Ceres. “Het is een familiebedrijf. Ik ben niet verplicht cijfers te geven. Maar ik kan u wel vertellen dat we de laatste jaren draaien met een omzet van gemiddeld 250 miljoen dollar. Belangrijker is mijn blauwdruk van Ceres, die ik ook wil toepassen op CTA. Ik heb gesprekken gehad met het personeel en de vakbonden en hen weten te overtuigen van mijn plannen. Ze begrijpen dat mijn succes ook hun succes betekent.”