Kasparov ontwikkelt een moordende aanvalskracht

AMSTERDAM, 25 MAART. Of hij verliest of wint, in bijna al zijn partijen laat Kasparov iets bijzonders zien. Hij had wat goed te maken na zijn nederlaag in de eerste ronde van het VSB-schaaktoernooi in Amsterdam, en hij deed het in fraaie stijl. Zaterdag won hij met zwart van Piket en gisteren met wit van Anand. Beide keren bracht hij een pionoffer dat zowel door zijn tegenstanders als door voorzichtige waarnemers als roekeloos werd beschouwd.

De kleingrutters kregen snel ongelijk. Het was werkelijk verbluffend om te zien hoe de stukken van Kasparov binnen de kortste keren een moordende aanvalskracht ontwikkelden. Voor wie de partijen achteraf naspeelt, hebben ze misschien de vanzelfsprekendheid van een klassiek kunstwerk, maar als je erbij staat en nog niet weet hoe het afloopt, val je van de ene verbazing in de andere. Zo kwam Kasparov weer waar hij hoort, bovenaan de ranglijst, al is het samen met vier anderen. Anand staat helemaal alleen onderaan, ver beneden zijn stand. Hij zei dat zijn gedachten elders waren en liet in het midden waar dat precies was.

Het was een weekeinde vol spektakel. Acht van de tien partijen beslist, dat zie je niet vaak. De matigende kracht temidden van het bruut geweld was Vladimir Kramnik, die de twee remises speelde. Hij miste een goede kans om zich boven de meute te verheffen, want zaterdag liet hij Jan Timman onnodig ontsnappen. Na een stukoffer dat Timman had kunnen en moeten verhinderen kon Kramnik makkelijk winnen, op verschillende manieren zelfs, maar hij koos een derde weg die Timman een simpele redding liet. Gisteren kreeg Kramnik tegen Piket geen kans om te winnen. Piket wist een wat dubieuze variant van het konings-indisch met origineel spel om te toveren in een gunstige versie van het Wolga-gambiet en maakte met een pion achter makkelijk remise.

Zonder het gelukje tegen Kramnik zouden het voor Timman wel heel treurige dagen zijn geweest. Gisteren verloor hij van Lautier. Een mooie partij van Lautier, die in de opening een kwaliteitsoffer op lange termijn bracht. Timman zal zich aan zijn haren uit het moeras moeten optrekken. Al valt de score nog mee, hij heeft nog niet veel goeds laten zien in de eerste drie rondes.

De geest van Kasparov speelde gisteren mee in de partij Topalov-Short. Short speelde de variant waarmee Kasparov in de eerste ronde vreselijk van Topalov had verloren. Op de twaalfde zet bracht Short een verbetering aan. Topalov had na afloop van zijn partij tegen Kasparov al gevraagd waarom die het toen niet zo gedaan had. “O nee, nee“, had Kasparov toen gezegd, “dan wint wit met...“ en er volgden in de van Kasparov bekende niet tot tegenspraak nodende stijl een paar ingewikkelde varianten. Goedgemutst volgde Topalov tegen Short de door Kasparov gewezen weg, maar al gauw moest hij ondervinden dat Short op de openingsproblemen toch wat beter was voorbereid en dat de weg in het verderf leidde.

Er was veel vreugde en leed te zien, maar de meest dramatische gebeurtenissen vonden plaats toen alle toeschouwers al naar huis waren en de bewakingsdienst de meeste deuren al had afgesloten van de toernooizaal. Daar waren gisteren tegen negen uur 's avonds alleen nog maar Gelfand en Seirawan, de wedstrijdleider en de man die de zetten noteerde voor het toernooibulletin. Vier uur eerder had Seirawan een pion gewonnen. Zorgvuldig had hij het voordeeltje gekoesterd, maar nu was de uitvluggerfase gekomen, de vloek van het moderne schaak. Nog maar een paar minuten had hij. Hij wikkelde af naar een pionneneindspel, waarvan hij dacht dat het gewonnen was. Dat was het niet. Even later stond een dame-eindspel op het bord waarin Gelfand zelfs een pion meer had. Het stond remise. Seirawan protesteerde dat Gelfand alleen maar doorspeelde om hem de tijd te doen overschrijden, wat volgens het reglement niet mag. De wedstrijdleider besliste terecht dat een mens met een pion meer zijn ambities mag volgen. Er waren nog maar seconden over. Beide spelers en ook de wedstrijdleider raakten nu geheel de kluts kwijt, paniek brak uit aan alle kanten, er vielen harde woorden en Seirawan overschreed de tijd. Uren lang had hij een aantrekkelijk scenario voor ogen gehad: partij winnen, dan met zijn Nederlandse vriendin gezellig zijn 36ste verjaardag vieren en na een welverdiende nachtrust vandaag op de vrije dag nog eens rustig nagenieten. In de laatste paar minuten draaide alles om. Het spel kan hard zijn.

Wit Kasparov-zwart Anand

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4xd5 c6xd5 4. c2-c4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 Pb8-c6 6. Lc1-g5 e7-e6 7. Pg1-f3 Lf8-e7 8. c4-c5 h7-h6 9. Lg5-f4 Pf6-e4 10. Lf1-b5 Pe4xc3 11. b2xc3 Lc8-d7 12. 0-0 0-0 13. Ta1-c1 Tf8-e8 14. Tf1-e1 Le7-f6 15. Tc1-b1 b7-b6 16. Lb5-a6 Ld7-c8 17. La6-b5 Lc8-d7 18. Lb5-a6 Ld7-c8 19. La6-d3 Geen remise, liever offert hij een pion. 19...b6xc5 20. Pf3-e5 Lc8-d7 Hierna wordt wits aanval heel sterk. Achteraf vonden ze dat 20...Lxe5 21. dxe5 f5 een betere verdedigingskans was. 21. Tb1-b7 Lf6xe5 22. d4xe5 Ta8-b8 23. Tb7xb8 Dd8xb8 24. Dd1-g4 Kg8-f8 25. Te1-e3 Db8-d8 26. h2-h4 Dd8-a5 27. Te3-g3 Kf8-e7 28. Dg4xg7 Ke7-d8 29. Dg7xf7 Da5xc3 30. Ld3-b5 Dc3-a5 31. Tg3-g7 Pc6-e7 32. Lb5xd7 Kd8xd7 33. Df7-f6 d5-d4 34. Lf4xh6 c5-c4 35. Lh6-g5 Da5-c5 36. Tg7xe7+ Zwart gaf op. Alle stukken worden afgeruild en dan is het pionneneindspel gewonnen voor wit.