Feyenoord ontbeert in klassieker raffinement en zelfvertrouwen

AMSTERDAM, 25 MAART. Het gapende gat op de ranglijst van de eredivisie tussen Feyenoord en koploper Ajax groeide gisteren tot 25 verliespunten. Toch beweerde trainer Arie Haan in het Olympisch Stadion dat de krachtsverschillen tussen de eeuwige rivalen de laatste maanden steeds kleiner worden. Slechts een gebrek aan zelfvertrouwen, het gevoel voor professionele overtredingen en raffinement in de afwerking ontbreken nog bij Feyenoord om werkelijk in het kielzog van Ajax te komen.

De Feyenoord-trainer baseerde zijn mening op de 132ste editie van de klassieker, waarin de Rotterdammers voor de derde keer dit seizoen van Ajax verloren: 2-0. Gesterkt door het Europa-Cupsucces schilderde Haan met zijn bekende bravoure de situatie misschien wat rooskleuriger af dan zij in werkelijkheid is. Er was echter nauwelijks een realistisch beeld te vormen van het niveau van de Feyenoorders omdat Ajax zich allerminst van zijn beste kant liet zien.

Het gezicht van Louis van Gaal sprak achteraf boekdelen. Ondanks de belangrijke terreinwinst die zijn team in de race om de landstitel boekte door te profiteren van de nederlaag die PSV leed in Groningen, had hij de bokkenpruik op. Hij was slecht te spreken over het spel van Ajax dat een paar kansrijke situaties maximaal uitbuitte. Of zat een meesterzet van Haan, die bijna goed uitpakte, hem nog een beetje dwars? Want hij, Van Gaal, is toch de beste voetbalstrateeg van Nederland en misschien wel van de wereld? In elk geval liet Ajax zich in het eerste half uur verrassen door de opstelling van Ronald Koeman die nu eens niet achter maar ver vóór zijn verdediging speelde. Daarmee liep Feyenoord, zoals Haan het omschreef, “ingecalculeerde risico's”. Het had ook veel voordelen. De Groninger kon met lange ballen perfect de spitsen bedienen. En ook had hij meer mogelijkheden het doel van Van der Sar te bestoken.

Dat alles bracht de Amsterdamse ploeg in verwarring. Wie moest Koeman opvangen? Kanu eigenlijk, maar als hij met de centrale verdediger meetrok, miste Ajax een spits. Litmanen dan, de nummer 3 bij afwezigheid van de nog geblesseerde Blind? De Fin had zijn handen vol aan Trustfull, de creatieve aanvallende middenvelder van de Rotterdammers.

Koeman, die vorige week nog te kennen had gegeven dat hij zo weinig plezier beleeft aan zijn rol bij Feyenoord, liep de longen uit zijn lijf. Hij gaf alles wat het lichaam van een speler in de herfst van z'n loopbaan nog kan geven, getuige de rookpluimpjes van zijn adem en de rode blos op de bleke wangen. Hij was overal, links, rechts, voor, achter. Of hij maanden op deze kans had zitten wachten. Eindelijk kon hij in de Nederlandse competitie laten zien dat hij in een offensieve rol op z'n sterkst is. Bijna werd Ajax erdoor overrompeld. Trustfull ontfutselde Frank de Boer de bal, maar kwam niet langs de snel uitgelopen doelman Van der Sar, de beste Ajacied van gisteravond.

Haan ontkende een knieval te hebben gemaakt voor Koeman, die overweegt uit De Kuip te vertrekken. Hij heeft verklaard er tegenop te zien nog een seizoen zo verder te spelen. Haan: “Als ik Koeman tegemoet wil komen, had ik het woensdag tegen Borussia Mönchengladbach al gedaan.” En vervolgens gaf hij zelf aan waarom het toen niet kon: “Je kunt achterin alleen zoveel risico's nemen tegen drie spitsen. Als een tegenstander met twee aanvallers opereert heb je Koeman nodig in de verdediging.” Borussia speelde met twee spitsen.

Haan is niet onder de indruk geraakt van Koemans uitspraken. “Ten eerste ga ik niet in op dreigementen. Ik voer mijn eigen beleid. Ten tweede geloof ik dat zijn woorden eerder voortkomen uit ontevredenheid over zijn eigen prestaties”, aldus Haan. “Vergeet niet dat Ronald bij FC Barcelona ook niet voor zijn defensie speelde. Daar liep hij als een echte laatste man te voetballen met Guardiola ervoor als stopper.”

De gedaantewisseling van Koeman kon ook worden uitgevoerd omdat Van Gastel wegens een schorsing langs de kant moest blijven. Maar dat argument hanteerde Haan niet eens. Het was hem louter om Ajax te doen geweest. “Tegen een ploeg die met vier spitsen speelt heeft het geen zin met een laatste man te opereren.” Koeman verklaarde dat hij ondanks de nederlaag een goed gevoel had overgehouden aan het experiment in het Olympisch Stadion. “Ik heb in weken niet zoveel plezier beleefd aan een wedstrijd. Mijn kwaliteiten liggen toch meer voor de verdediging dan erachter. Jammer dat deze aanpak vandaag geen effect had. Ajax is toch een paar stapjes verder dan Feyenoord.”

Dat bleek in de 24ste minuut. Ajax was nog nauwelijks aan offensief spel toegekomen. Schuiteman verslikte zich samen met Heus in Kluivert die zelf over de achterlijn stapte maar de bal binnenhield, toen De Boer aanspeelde waarna Litmanen Ajax op voorsprong zette. Wooter ging even later met een spierblessure naar de kant, Musampa werd zijn vervanger. Inmiddels was Ronald de Boer linkshalf gaan spelen maar met de aanwezigheid van Musampa schoof hij weer door naar de rechtsbuitenplaats. Aangezien hij tegen Dortmund ook nog linksbuiten speelde, heeft De Boer in twee duels bijna alle hoeken van het veld gezien.

Met Davids in het centrum van de verdediging als vervanger van Litmanen, die verhuisde naar de rechtshalfpositie, kreeg Ajax meer vat op het spel van Feyenoord. Tot ongenoegen van de Rotterdamse aanhang die ernstige racistische spreekkoren door het stadion liet klinken (“Joden aan het gas”). Arbiter Uilenberg deed of hij het niet hoorde. Een aantal pelotons ME moest charges uitvoeren in het Feyenoord-vak. Ajax ging onverstoord door. Een voorzet van Litmanen kwam via De Goey voor de voeten van Kluivert die met een bekeken schot zijn vijftiende seizoenstreffer scoorde. Daarmee was het duel in feite beslist. Uiteraard verscheen pinchhitter Obiku ten tonele, waarna Van Gaal de herstelde Santos in het hart van de defensie posteerde. De Braziliaan is door een gescheurde achillespees bijna een half jaar uitgeschakeld geweest, maar nu toch verrassend snel hersteld.

Taument illustreerde een beetje de aanvallende onmacht van de Rotterdammers. De rechtsbuiten moet de vacature-Overmars opvullen in het Nederlands elftal. Hij kwam er echter behoudens een enkele actie niet aan te pas tegen Bogarde. De mogelijke oplossing voor bondscoach Guus Hiddink bevond zich gisteravond op de tribune: Chelsea-speler Ruud Gullit. Met de positioneel sterke Ronald de Boer én Michael Reiziger in zijn rug, zou hij op de rechtervleugel tijdens het EK in een aangepaste rol nog wat kunnen betekenen voor Oranje.