Tribunaal brengt in aanklachten evenwicht

DEN HAAG, 23 MAART. Hij is een Bosnische moslim en haalde goedkope arbeidskrachten uit Kroatië en Bosnië voor bouwbedrijven in München, voordat hij afgelopen maandag door agenten van de Duitse Kriminalpolizei in het kantoortje van zijn bedrijf werd aangehouden op verzoek van het VN-tribunaal voor oorlogsmisdaden in voormalig Joegoslavië. Dat is ervan overtuigd dat Zejnil Delalic (46) als officier van het Bosnische regeringsleger en commandant van een gevangenkamp de gewelddadige dood van ten minste 14 mensen op zijn geweten heeft, zeven mensen heeft gemarteld, bij vijf mensen ernstig lijden heeft veroorzaakt en zeker drie personen heeft blootgesteld aan 'inhumane praktijken'. Zo zou hij mensen hebben gedwongen fellatio met elkaar te bedrijven.

Voor de secretaresse van Delalic in München, de Duitse Gertrud H., is het onmogelijk dat haar “zo ontzettend vriendelijke baas” heeft meegewerkt aan dergelijke praktijken. Vanaf 1989, zo vertelde ze deze week een stadsverslaggever van de Süddeutsche Zeitung, heeft hij zijn handen eraan vol gehad om Duitse bedrijven te voorzien van de broodnodige arbeidskrachten. Delalic ging natuurlijk wel eens naar Bosnië, met zijn vrouw naar vrienden en familie, maar nimmer voor een lange periode en al helemaal niet om dienst te doen in het leger.

Het tribunaal heeft daar een andere kijk op. Het heeft na een langdurig onderzoek Delalic geïdentificeerd als een van de hoofddaders van gruwelijkheden die in 1992 zijn begaan op Bosnisch Servische gevangenen in een kamp bij Konjic in Centraal-Bosnië. Delalic werd daar volgens het tribunaal in bijgestaan door Zdravko Mucic, Hazim Delic en Esad Landzo. Onduidelijk is of deze drie moslims zijn dan wel Kroaten. Ten tijde van de gebeurtenissen in het gevangenkamp hadden moslims en Kroaten besloten samen op te trekken tegen de Serviërs. Delalic bijvoorbeeld coördineerde geruime tijd de troepenbewegingen van de beide legers.

Een doorbraak zijn de aanklachten wel. Het tribunaal had tot nog toe vrijwel uitsluitend Bosnische Serviërs aangeklaagd voor oorlogsmisdaden tegen met name moslims. Het leidde tot beschuldigingen uit onder andere Moskou dat het tribunaal partijdig was. Maar volgens het tribunaal had het allemaal zo lang geduurd voor ook de 'andere partij' werd aangeklaagd omdat de Bosnisch Servische autoriteiten en ook 'Belgrado' op geen enkele wijze medewerking wilde verlenen bij het horen van getuigen. Het tribunaal zou er uiteindelijk in geslaagd zijn een aantal getuigen buiten Bosnisch Servisch gebied te krijgen voor verhoor. Andere personen zouden door NGO's zijn gehoord. De geringe medewerking van de Bosnisch Servische autoriteiten is ook een vertragende factor geweest bij het proces tegen de Bosnische Serviër Dusko Tadic, dat nu over een paar maanden begint. Getuigen die de verdediging benaderde werden door de Bosnisch Servische politie afgeschermd.

Zenjil Delalic zal binnen afzienbare tijd naar Den Haag komen, net als Zdravko Mucic die in Oostenrijk op verzoek van het tribunaal werd aangehouden. Bij toeval werd afgelopen maandag ook nog een Bosnische Serviër aangehouden die sinds vorig jaar is aangeklaagd voor mishandelingen in een gevangenkamp in Prijedor. Ook hij zal binnenkort worden uitgeleverd, waarmee het cellencomplex in Scheveningen met in totaal zes mensen weer wat voller is geworden. Van de in totaal 57 aangeklaagden lopen echter nog 53 op vrije voeten, onder wie de Bosnisch Servische leider Radovan Karadzic en zijn opperbevelhebber Ratko Mladic.