Sensationele nederlaag voor Kasparov

AMSTERDAM, 23 MAART. Wereldkampioen Gari Kasparov is een haarscherp afgestelde schaakmachine. Als alles goed loopt ontwikkelt hij een kracht die in de schaakwereld zijn weerga niet kent, maar een zandkorrel in de raderen kan hem op bizarre manier laten ontsporen. Gisteren verloor Kasparov in de eerste ronde van het VSB-toernooi in Amsterdam van de Bulgaar Veselin Topalov. Een sensationele nederlaag die herinneringen opriep aan het toernooi van vorig jaar. Toen verloor Kasparov twee keer door de opening. Na de partijen jammerde hij dat alles al lang in zijn computer stond. Aan het bord was hij het vergeten. Iets dergelijks gebeurde nu weer. Kasparov verdedigde zich met zwart in het Siciliaans provocerend scherp door snel een pion te pakken. Topalov kreeg er sterke aanval voor. In de computerdatabanken die tegenwoordig op alle schaaktoernooien aanwezig zijn, werd een partij gevonden waar het al eerder zo was gegaan. Een partij die Kasparov in 1991 tegen Spaanse televisiekijkers had gespeeld, iedere week een zet.

Nu speelden Topalov en Kasparov heel snel, in een vlijmscherpe stelling waarin voortdurend stukoffers in de lucht hingen. Het was duidelijk dat ook Topalov die televisiepartij kende. De zestiende zet van Topalov was nieuw. Die zet moet Kasparov in 1991 ook geanalyseerd hebben. Hij was het kennelijk vergeten, alweer. Argeloos deed hij precies dezelfde zet die hij tegen de Spaanse kijkers had gedaan. In de gewijzigde omstandigheden had Topalov een tegenzet die hem op slag een gewonnen stelling gaf.

Wie het niet op het bord kon zien, zag het wel aan de dramatische grimassen en gebaren van Kasparov. Alsof de dood hem onverwacht op de schouders had getikt. Topalov deed er nog lang over, tot de 66ste zet, voor hij de vis op het droge had, maar aan de uitslag bestond nooit twijfel. In feite was het een partij van één zet geweest.

Dit tiende en laatste VSB-toernooi is met vijf spelers van de top tien van de schaakwereld heel sterk, misschien het sterkste toernooi dat dit jaar gespeeld wordt. De allersterksten zijn Kasparov en Vladimir Kramnik, die samen de wereldranglijst aanvoeren. Kramnik is nog maar twintig jaar. Hij won gisteren van Seirawan op een aardige manier. Het was niet nodig geweest, vond Seirawan terecht, maar bij de analyse na afloop bleek wel dat Kramnik de hele partij lang meer gezien had dan hij.

Lautier-Short werd door Lautier in fraaie en energieke stijl gewonnen en de twee remises waren lange en harde gevechten. Anand zei na afloop van zijn partij tegen Gelfand: “Het is maar goed dat Kasparov de hele tijd zo slecht stond, anders zou hij naar mijn bord zijn gekomen om rare gezichten te trekken, dat doet hij altijd als ik slecht speel.“ Anand had zich inderdaad lelijk in de nesten gewerkt, maar in benarde omstandigheden verdedigde hij zich heel inventief, steeds dreigend met halfcorrecte offers van een stuk of een kwaliteit als Gelfand te snel toe zou slaan, en klaar met een onneembare vesting toen Gelfand te lang aarzelde. Gelfand is ingevallen voor Ivantsjoek. Die eiste twee weken geleden opeens meer geld dan was overeengekomen en kreeg het niet.

In de Nederlandse onderlinge Timman-Piket stond Piket steeds met de rug tegen de muur. Een pion geofferd in de opening, aardig spel in het eindspel dat vlak daarna ontstond, maar toch nooit genoeg om het pionverlies te compenseren. Bovendien gewoontegetrouw nog maar een paar minuten bedenktijd voor de laatste tien zetten. Waarschijnlijk had Timman het wel ergens kunnen winnen. Na 57 zware zetten was Piket door het oog van de naald gekropen.

Wit Kramnik-zwart Seirawan

1. Pg1-f3 c7-c5 2. e2-e4 Van het kalme flankspel opeens een overgang naar de scherpe Siciliaan, dat doet Kramnik bijna nooit. 2...Pg8-f6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. e4xd5 Pf6xd5 5. Lf1-b5+ Lc8-d7 6. Pf3-e5 Heel oude en ongebruikelijke variant. Na 6...Pxc3 of 6...Lxb5 is 7. Df3 heel goed voor wit, maar de voorzichtige zet die Seirawan speelt is heel bevredigend. 6...Pd5-f6 7. Pe5xd7 Pb8xd7 8. d2-d4 c5xd4 9. Dd1xd4 a7-a6 10. Lb5-e2 e7-e6 Kramnik vond 10...Dc7 gevolgd door lange rochade sterker. 11. Lc1-f4 Lf8-c5 12. Dd4-d3 0-0 13. 0-0 b7-b5 14. Le2-f3 Ta8-a7 15. Ta1-d1 Dd8-a5 Hiermee brengt zwart zich pas echt in moeilijkheden. 16. a2-a3 b5-b4 Verder op het verkeerde pad. Seirawan verwachtte 17. axb4 en was optimistisch gestemd. 17. Pc3-a2 b4xa3 18. b2-b4 Lc5xb4 Nu zag hij dat 18...Da4, waar hij op vertrouwd had, beantwoord zou worden door 19. Tb1, met de vreselijke dreiging 20. Pc3 19. Pa2xb4 Da5xb4 20. Lf4-d6 Db4-a5 21. Ld6xf8 Kg8xf8 Ook na 21...Pxf8 zou zwart niet voldoende compensatie voor de verloren kwaliteit hebben en waarschijnlijk moeten verliezen, maar het zou nog een hard gevecht geworden zijn. 22. Td1-a1 Pd7-c5 23. Dd3-d6+ Tb7-e7 24. Tf1-b1 Pf6-e8 25. Tb1-b8 Pc5-d7 26. Tb8-a8 Da5-c5 27. Dd6xc5 Pd7xc5 28. Lf3-c6 f7-f6 29. Ta1xa3 Kf8-f7 30. Lc6xe8+ Te7xe8 31. Ta8xe8 Kf7xe8 32. Ta3-a5 Zwart gaf op.