Rundvlees uit de gratie bij consument

ROTTERDAM, 23 MAART. De gevolgen van de gekke-koeienziekte slaan ook in Nederland toe. Supermarkten hebben vandaag het Engelse rundvlees uit de schappen gehaald, zelfstandige slagerijen moeten hun klanten uitleggen dat ze geen Brits vlees meer verkopen. De kalversector ondervindt nog geen directe gevolgen van de beperkende maatregelen voor de slacht van Britse kalveren en de verkoop van het vlees, maar is wel verbolgen over de 'slordige' Britse veehouders.

De supermarkten zeggen een “miljoenenstrop” te lijden als gevolg van de gekkekoeienziekte. Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) dat de grote supermarkten vertegenwoordigt berekent het omzetverlies de komende dagen op ongeveer 6,5 miljoen gulden. Tweederde van de wekelijkse vleesomzet van 100 miljoen gulden valt op donderdag, vrijdag en zaterdag. “Wij merken dat de consument het even laat staan”, aldus directeur M. Roos. Volgens Roos halen alle supermarkten het Brits rundvlees uit hun schappen.

Albert Heijn haalde donderdagavond al het Greenfields-rundvlees uit de schappen, en stelde alles in het werk om het in alle 640 filialen door Nederlands vlees te vervangen. Volgens een woordvoerster “om alle onduidelijkheid bij de klanten weg te nemen.” Klanten die nog rundvlees thuis hadden, konden het bij de winkels inleveren en kregen hun geld terug. Het afgevoerde rundvlees wordt vandaag op een centrale plaats vernietigd. Albert Heijn wil geen gegevens over zijn omzet verstrekken, maar met een marktaandeel van 25 procent zou alleen dit weekende al een strop van 1 tot 1,5 miljoen gulden geleden worden.

De kleinere, zelfstandige slagerijen hebben minder problemen met de gekkekoeienziekte dan de supermarkten. “Bijna alle zelfstandige slagerijen verkopen Nederlands rundvlees, ze kunnen niet zoals Albert Heijn grote fokkerijen opzetten in Ierland”, zegt een woordvoerder van het Bedrijfschap voor het Slagersbedrijf (BS). “Maar alle paniek is niet goed voor het imago van het vlees.”

Anders dan de supermarkten staat de slagerijen volgens het BS geen omzetdaling te wachten. “Misschien een lichte dip. De kleinere slager heeft meer contact met de klant, hij kan de situatie uitleggen.”

De kalversector maakt zich intussen boos op de Britse collega-veehouders. “Die Britten hebben hun zaakjes gewoon niet voor elkaar wat ziektebestrijding of preventie betreft”, aldus H. Wiegeraadt, voorzitter van het Overlegplatform Vleeskalverensector. In Nederland werden in 1995 1,1 miljoen runderen geslacht, waaronder ongeveer 150.000 van Britse herkomst. Negentig procent van het vlees was bestemd voor de export.

Grote problemen voor de kalverensector verwacht woordvoerder Janmaat van het platform niet als gevolg van de maatregelen de ministeries van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en WVC vrijdag afkondigden. Elke partij kalveren en rundvlees die vanuit Engeland geïmporteerd wordt, moet vanaf vandaag aangemeld worden en apart gehouden tot nader order. “Wij voldoen al aan de eisen die het ministerie nu stelt: de kalveren komen van Engelse bedrijven waar al 5 á 6 jaar geen BSE voorkomt, ze worden al uitgebreid geregistreerd en staan al apart op stal. Er kunnen echt geen zieke dieren tussen zitten.” Op langere termijn kan de gekke-koeienziekte wel gevolgen hebben voor de vleessector, meent voorzitter Diepenveen van het Bedrijfsschap voor de Handel in Vee. Als de consument minder rundvlees koopt, zullen de prijzen dalen. Maar als Brussel op maandag besluit de invoer van Britse runderen te blokkeren, zal dat juist tot prijsopdrijving leiden.

De vleeswarenindustrie heeft voorlopig nog geen last van de opschudding over de gekke-koeienziekte. Volgens de Vereniging Nederlandse Vleeswarenindustrie (VNV) komt het in vleeswaren verwerkt rundvlees niet uit het Verenigd Koninkrijk. Slechts in zes procent van alle vleeswarenconserven zit rundvlees. Dat komt voor het grootste deel uit Zuid-Amerika en verder uit Nederland en Denemarken. De VNV baseert zich op een telefonische rondgang langs de leden. Dat zijn bedrijven als Unilever, Struyck, Compaxo en Stegeman.

De hamburgerketen McDonald's heeft in aller ijl de samenstelling van zijn hamburgers gewijzigd en het vlees in alle 130 restaurants in Nederland omgeruild. Tot gisteren bestonden de burgers voor 30 procent uit Noord-Iers rundvlees.

Van paniek onder de Nederlandse consumenten is nog geen sprake. Wel krijgen Consumentenbond en slagerijen veel telefoontjes van mensen die vlees in hun vriezer hebben en willen weten of ze dat met een gerust hart kunnen eten.

“Ik eet er geen stukje rundvlees minder om”, zegt Bert Janssen, die bij De Witte Vleeshal in Gouda kalkoen, kip en soepvlees inslaat voor het weekeinde. “Ik zou wel aan mijn slager vragen waar het vlees vandaan komt, en ik ga er vanuit dat mijn slager me niet bedondert.”

Slager C.F. Teekens heeft nog weinig gemerkt van ongerustheid onder zijn klanten. Maar het is nog vroeg in de ochtend. “Ik had wel al een telefoontje van een klant die wilde weten waar mijn vlees vandaan komt. Allemaal uit Nederland.” Teekens toont de Hollandse EG-stickers op het vlees in zijn koelcel ten bewijs. “Uit Nuth komt het geloof ik.”

De Witte Vleeshal koopt partijen vlees op om goedkoop te kunnen zijn. “Als rundvlees hier twaalf gulden kost, en ik kan een Ierse partij krijgen voor zes piek, dan doe ik dat toch gewoon?”, zegt slager Teekens. Het risico voor de gezondheid van zijn klanten lijkt hem te verwaarlozen. “Buiten op straat kun je ook overreden worden.”

De slagerij-afdeling van de Groenewoudt-supermarkt in Alphen aan den Rijn heeft al maatregelen genomen. “Wij begrijpen uw achterdochtigheid. Wij verkopen geen Engels vlees, uitsluitend Hollands vlees”, meldt een haastig gekalkt bordje boven de vitrine. Magere runderlappen zijn in de aanbieding.