Vrijdag 22; Oscars zijn nooit gratis

Sinds een jaar of vier is de uitreiking van de Academy Awards, beter bekend als de Oscars, rechtstreeks in Nederland op de kabeltelevisie te volgen; aanvankelijk alleen via het abonneekanaal FilmNet, sinds vorig jaar ook bij de BBC.

FilmNet stelt alles in het werk om die gratis doorgifte van het BBC-programma - op verzoek van de overheid in elk standaardkabelpakket opgenomen - aanstaande maandagnacht te verhinderen. Er zijn procedures in gang gezet die de kabelexploitanten moeten overreden het beeld op zwart te zetten. En zo'n verzoek is niet kansloos, omdat FilmNet veel geld heeft betaald voor de exclusieve live-rechten in Nederland. Het zou een onsympathieke maatregel zijn, waarmee FilmNet duidelijk maakt dezelfde principes aan te hangen als de KNVB en het nieuwe Sportkanaal. Maar die principes ('wie een bijzondere gebeurtenis rechtstreeks op de televisie wil volgen, moet daar extra voor betalen') zijn wel de logische consequentie van de privatisering van het televisieaanbod.

Een akelige bijkomstigheid van de gedwongen winkelnering bij FilmNet is dat daar nog wel eens Nederlandse of Belgische commentatoren door de uitzending heen willen praten.

Het wordt dus hoog tijd voor de aanschaf van een schotelantenne, die tot nu toe de vrijheid biedt om de bedisselarij van de kabelexploitanten te negeren. Er is maar één geldige reden te bedenken dat ik maar dertig, in plaats van vierhonderd kanalen zou mogen ontvangen: dat ik geen recht heb om naar iets te kijken waar ik niet voor betaald heb. Zodra de schoteltjes massaal beginnen op te duiken zal dan ook menige satellietuitzending gecodeerd gaan worden.

Het lijkt wel of de Oscar-uitreiking sinds de rechtstreekse ontvangstmogelijkheid in Nederland sterk aan prestige gewonnen heeft. Ook de hegemonie van de Amerikaanse filmindustrie vaart daar wel bij. Steeds minder realiseert men zich dat de stemprocedure van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, vooral in de categorieën documentaire, korte film en niet-Engelstalige film, beperkt is tot een klein en willekeurig gezelschap kandidaten èn stemmers. Alleen leden van de Academy die schriftelijk verklaren alle genomineerde films te hebben gezien, mogen een stem uitbrengen.

In de praktijk zijn dat slechts een handvol gepensioneerde professionals, die nogal gevoelig zijn voor hun keuze beïnvloedende campagnes. Vaak wint in de categorie 'buitenlandse film' de titel, waarvoor de Amerikaanse distributeur het meeste campagnegeld uitgegeven heeft. In 1988 was dat dankzij Cannon De aanslag, dit jaar werd aan Marleen Gorris' Antonia veel geld besteed. Het rijtje winnaars van de laatste tien jaar weerspiegelt dan ook geenszins het beste wat de niet-Amerikaanse film te bieden heeft. De te verwachten triomf van een Nederlandse film verdient een felicitatie, maar niet wegens de artistieke kwaliteiten ervan.