Velvet eyes

Velvet Eyes: Wouter van Riessen, Kiki Lamers, Ida Lohman, Erszèbet Baerveldt en Lidwien van de Ven. Artis, Boschveldweg 471, Den Bosch. Do t/m zo 13-17u. Prijzen in overleg met de kunstenaar/galerie. T/m 31 maart.

Na grote tentoonstellingen in Parijs, Hamburg, Venetië (de laatste biennale) en Hannover (op dit moment), is nu ook kunstenaarsinitiatief Artis in Den Bosch ingesprongen op het thema van het lichaam in de beeldende kunst. Als eerste in een reeks tentoonstellingen die Tamar de Kemp organiseert, is er Velvet Eyes. Een tentoonstelling met werk van vijf jonge Nederlandse beeldende kunstenaars - Lidwien van de Ven, Erszèbet Baerveldt, Wouter van Riessen, Ida Lohman en Kiki Lamers. De titel van de tentoonstelling refereert aan een werk van de Amerikaanse kunstenaar Louise Bourgeois, een werk dat - volgens De Kemp - begrepen moet worden als metafoor van de kwetsbaarheid van het menselijk lichaam, zeker als dat als 'materiaal' in de kunst wordt gebruikt.

Kwetsbaarheid is dus koning in de voormalige sigarenfabriek in Den Bosch. Dat is althans de bedoeling. Ze regeert bij een mooie, voyeuristische gevoelens opwekkende video-installatie van Lidwien van de Ven, waar vijf projectoren in een verduisterde ruimte vier slaapsters tonen in een schijnbaar onbeweeglijke pose. Eén staart er onbeweeglijk voor zich uit. Van de Vens Filmprojecties roepen, net als haar oude zwart-wit portretten waar ze zelf als schoolmeisje of naakt poseerde, een gevoel van bevreemding op maar ook nieuwsgierigheid. Op het eerste gezicht lijken de licht schokkende projectoren doodstille wezens te tonen, maar wie langer kijkt ziet hier een hand bewegen, daar een gezicht fronsen, en wie nog langer kijkt gaat aan die beweging weer twijfelen.

De nieuwe video van voormalig Prix-de-Rome-winnaar Ida Lohman neemt veel rigoureuzer de kwetsbaarheid tot onderwerp. In Vier jongens in 1 laat zij twee gehandicapte en twee niet-gehandicapte jongens fuiven en lachen, naar het café gaan, stram poseren, ineens van een aardappelkistje springen etc. Een en ander wordt schokkerig gemonteerd, met veel abrupte overgangen tussen geluid, een fraaie afwisseling van kleur en een vervlechting van 'echt' en animatie. Door de nadruk op esthetiek, vorm en ritme van de beelden trapt Lohman niet in de kuil waar velen in vallen die het ontluisterde lichaam als motief voor hun werk gebruiken. Larmoyant geweeklaag en emancipatorisch bedoelde ironie ontbreken, gelukkig.

Ondanks deze mooie bijdragen is de tentoonstelling in Artis niet geslaagd. Het probleem is niet het gebrek aan kwaliteit van de tentoongestelde werken, maar het gebrek aan vraagstelling bij de samenstelster van de expositie. Want kwetsbaarheid van het lichaam - past daar ieder kunstwerk in waar een mens op staat afgebeeld? De manshoge, poedelnaakte zelfportretten van Kiki Lamers verwijzen naar het tegendeel van kwetsbaarheid, het oude filmpje Aap is aap is aap van Ida Lohman gaat over het benoemen van de werkelijkheid, en de Bert-en Ernie-portretten van Wouter van Riessen roepen geen enkele associatie op met lichamelijkheid. Deze tentoontelling had evengoed over zelfportretten, seksualiteit en macht kunnen gaan. En ook dan had het nergens toe geleid.