Onvrede over compromis; Zware kritiek op plan Major voor N-Ierland

LONDEN, 22 MAART. Het model dat de Britse regering gisteren gepresenteerd heeft voor verkiezingen in Noord-Ierland, stuit op zware kritiek van alle Noordierse politieke partijen.

Premier Major voorspelde gisteren bij de lancering van het voorstel al dat alle partijen aanmerkingen zouden maken. Het compromis is er juist op gericht om alle partijen voor een deel tegemoet te komen. Dat betekent dat geen van de organisaties volledig op haar wenken wordt bediend.

Bij de verkiezingen die voor 30 mei gepland staan, wordt een mengvorm gehanteerd. Achttien kiesdistricten zoals die ook gelden bij Britse parlementsverkiezingen, kunnen elk vijf vertegenwoordigers kiezen. Daarnaast zijn er nog eens twintig zetels te verdelen, twee voor elk van de tien partijen die het er in Noord-Ierland als geheel het beste afbrengen. Dat is de aanpak die eerder in Noord-Ierland bij Europese parlementsverkiezingen is gehanteerd. De Ulster Unionist Party (UUP), de grootste partij van Noord-Ierland, had gepleit voor het Britse verkiezingsmodel. De Democratic Unionist Party (DUP) en de Social Democratic and Labour Party (SDLP) waren voorstander van de Europese aanpak.

De verkiezingen moeten leiden tot het begin van centraal overleg over de politieke toekomst van Noord-Ierland op 10 juni. Maar niet meer dan een klein deel van de afgevaardigden die op 30 mei worden gekozen, kan aan die besprekingen meedoen. Het gekozen forum van in totaal 110 vertegenwoordigers zal uitsluitend als klankbord voor de Noordierse bevolking dienst doen. Uit hun midden mogen de partijen zelf de deelnemers aan het centraal overleg aanwijzen. Onafhankelijk van de uitslag van de verkiezingen zal elke partij bij het centraal overleg met eenzelfde aantal deelnemers vertegenwoordigd zijn.

Ondanks de zware kritiek van alle Noordierse politieke partijen heeft nog geen van de organisaties gedreigd met een boycot. Ook Sinn Fein, de politieke vleugel van het verboden Ierse republikeinse leger (IRA), heeft de verkiezingen weliswaar in scherpe bewoordingen veroordeeld maar niet gezegd dat ze niet mee zal doen. De Britse regering blijft bij haar standpunt dat Sinn Fein pas aan het centraal overleg mag deelnemen als de IRA weer de wapens neerlegt. Maar ook zonder staakt-het-vuren kan Sinn Fein wel meedoen aan de verkiezingen en de bijeenkomsten van het gekozen forum.