Ouderen nemen tien jaar na ramp straling op de koop toe; Terug naar besmet Tsjernobyl

Tien jaar na het ongeluk met de kerncentrale van Tsjernobyl keren de oudste bewoners van de radioactief besmette gebieden geleidelijk terug naar hun geboortedorpjes. De straling is nauwelijks verminderd, het verbod op het verblijf in de zones is niet opgeheven maar de autoriteiten hebben besloten de terugkeer te gedogen.

Actieve steun aan de terugkeerders is er niet. Zij blijven verstoken van de elektriciteit die lang geleden werd afgesneden en ook andere voorzieningen ontbreken. Drinkwater moet, zoals voorheen, komen uit waterputten, verwarming van het stoken van hout. Vast staat dat de teruggekeerde bewoners daardoor jaarlijks een hoge dosis straling oplopen. Consumptie van bessen, paddestoelen en lokaal geproduceerde melk zal daartoe nog bijdragen.

De onuitgesproken overweging is dat de verschillende typen kanker die zich daardoor kunnen ontwikkelen zich meestal pas na meer dan vijftien jaar manifesteren. Gezien de huidige lage levensverwachting in de Oekraïne en Wit-Rusland kan dat voor mensen boven 55 jaar niet veel uitmaken. Bovendien is het inzicht doorgebroken dat de psychische belasting van de evacuatie voor de boerenbevolking rond Tsjernobyl een groter gevaar is voor de lichamelijke conditie dan de straling in de ontruimde gebieden.

Het personeel van de kerncentrale zelf maakt zich op om reactor 2, die eind oktober 1991 na een brand buiten gebruik werd gesteld, deze zomer weer in te schakelen. De laatste inspecties worden deze weken afgerond. De directie van de centrale treft geen voorbereidingen voor een vervroegde sluiting. De Oekraïne kan de door de centrale geleverde elektriciteit niet missen en dat het Westen de financiële toezeggingen voor sluiting gestand zal doen wordt ernstig betwijfeld. Bovendien is de directie van oordeel dat inmiddels zoveel technische aanpassingen hebben plaatsgehad dat de centrale veilig genoeg is. Alleen de betonnen koepel (de 'sarcofaag') die over de ontplofte reactor 4 is gebouwd zou enige aandacht behoeven. Het gevaarte begint enigszins te verzakken en vertoont, al vanaf de eerste dag, zoveel openingen dat zich regen- en smeltwater onder de reactor begint op te hopen, wat tot vervuiling van het grondwater zou kunnen leiden.