Openlijk conflict in kabinet; Zalm: lasten kunnen in 1997 niet omlaag

DEN HAAG, 21 MAART. De lasten voor burgers en bedrijven kunnen volgend jaar niet verder omlaag. “Op zijn best wordt 1997 het jaar van de status quo, maar zelfs dat kan ik niet garanderen”, aldus VVD-minister Zalm (Financiën) gisteren op een bijeenkomst in Amsterdam.

Met deze uitspraak tekent zich openlijk een conflict af binnen het kabinet. PvdA-minister Melkert (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) pleitte eerder deze week namelijk voor een verdere lastenverlichting om zo de groei van de werkgelegenheid te stimuleren. Melkert wordt daarbij gesteund door de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Ook de werkgeversvereniging VNO-NCW pleit voor een verdere verlichting van de lasten volgend jaar.

De fracties van VVD en D66 scharen zich achter de opstelling van minister Zalm. “De lastenverlichting over 1995 en 1996 bedraagt acht miljard gulden”, rekende Zalm gisteren zijn gehoor voor. “Dat laatste miljard komt er ook wel.” In het regeerakkoord hebben PvdA, VVD en D66 afgesproken dat de lasten voor burgers en bedrijfsleven in deze kabinetsperiode met negen miljard gulden worden verlicht.

Bij het opstellen van de Miljoenennota 1997 wordt het kabinet geconfronteerd met een lagere economische groei en tegenvallers bij de sociale fondsen van 3,5 à 4 miljard gulden. De tegenvallers zouden tot een verhoging van de premies, dus een lastenverzwaring, leiden. Volgens de Kamerleden Hoogervorst en Ybema, de financieel woordvoerders van respectievelijk VVD en D66, wordt het een “heidense klus” om de premiestijging te compenseren met een verlaging van de belastingen.

De inzet van de minister van financiën is de premiestijging te compenseren. “Dat betekent dat we de uitgaven ook zo sterk mogelijk naar beneden moeten drukken en de gezondheidsuitgaven weer op orde moeten brengen”, aldus Zalm.

De minister van financiën zei bij het tv-programma Den Haag Vandaag dat alle overschrijdingen die zich voor 1997 aftekenen ongedaan moeten worden gemaakt. “Dat is de vaste regel van het begrotingsbeleid.” Met name D66-minister Borst (Volksgezondheid) heeft te maken met hogere uitgaven dan geraamd van ongeveer een miljard gulden. Ook voor dit jaar waren de uitgaven voor de volksgezondheid hoger dan geraamd, maar daarvoor heeft de ministerraad Borst dispensatie gegeven.

Zalm begint binnenkort met het opstellen van de begroting 1997. Zijn collega's moeten morgen hun wensenlijstjes bij het ministerie van financiën hebben ingeleverd. Op basis van de wensen van afgelopen jaren houdt Zalm rekening met claims van drie à vier miljard gulden. Voordat deze claims kunnen worden gehonoreerd, moet nog een bedrag van 600 miljoen gulden aan bezuinigingen voor volgend jaar concreet worden ingevuld.

De kans dat de claims worden gehonoreerd is klein, wil Nederland zich kwalificeren voor de derde fase van de Economische en Monetaire Unie (EMU), zo zeggen de financieel woordvoerders Hoogervorst en Ybema. In het verdrag van Maastricht zijn een aantal eisen gesteld ten aanzien van de overheidsfinanciën. Het begrotingstekort mag niet groter zijn dan 3 procent van het Bruto Binnenlands Produkt. Volgens de meest recente cijfers van het Centraal Planbureau daalt het EMU-tekort van 3,2 procent dit jaar naar 2,0 in 1997; op zichzelf voldoen om toe te treden tot de EMU. Het planbureau voorspelt deze daling op basis van de veronderstelling dat de sociale fondsen een overschot weten te creëren van 3,5 miljard gulden.