Nederlandse methode favoriet bij strijd tbc

ROTTERDAM, 21 MAART.Hoewel tbc enorme economische schade berokkent, is het volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de goedkoopst te genezen infectieziekte. Dat komt vooral door de goedkope medicijnen. In een aantal delen van de wereld belopen die kosten niet meer dan elf dollar. Mede om die reden zijn bijvoorbeeld de Wereldbank en de Asian Development Bank steeds meer geïnteresseerd in bestrijding 's werelds belangrijkste doodsoorzaak.

Deze instellingen doen steeds vaker een beroep op de Koninklijke Nederlandse Centrale Vereniging tot bestrijding der Tuberculose, kortweg KNCV. Komende zondag is het 'Wereldtuberculosedag' en ofschoon het idee bestaat dat tbc een - in elk geval uit Nederland - verdwijnende ziekte is, heeft de Vereniging het alleen maar drukker gekregen, want tuberculose rukt weer op. Tussen '87 en '94 was er een toename van vijftig procent in Nederland. Per dag worden vijf nieuwe patiënten opgespoord, van wie er twee een direct gevaar voor de volksgezondheid vormen.

Dat valt te verklaren uit het toenemende reizen naar landen met een hoge incidentie, maar ook de migrantenstroom. Ook komen multiresistente vormen van de ziekte steeds meer voor. Tegen sommige tuberkelbacillen is geen antibioticum meer gewassen.

“De economische kosten van de ziekte zijn op te splitsen in medische kosten en bedrijfseconomische schade, gemeten in verloren gegane produktiviteit”, zegt directeur J.F. Broekmans van de KNCV. Berekeningen van de American Medical Association wijzen uit dat medische kosten van de 26.000 gevallen van tbc in de Verenigde Staten rond 700 miljoen dollar belopen, zo'n 27.000 dollar per patiënt.

De totale bedrijfseconomische schade is vele malen groter, maar er bestaan geen harde cijfers over. De American Lung Association kan geen uitspraken doen over de hoogte van de schade in westerse landen, maar rekent wel voor dat een adequate bestrijding van de ziekte in ontwikkelingslanden leidt tot een toename van de produktiviteit ter grootte van 24 miljard dollar. In ontwikkelingslanden lijden rond 15 miljoen mensen aan tuberculose.

“Er is altijd gedacht dat de ziekte vooral jonge kinderen en ouderen trof. Uit onderzoek van de WHO blijkt echter dat de groep die de gevaarlijkste infectiebron vormt, bestaat uit jong-volwassenen tussen 25 en 35 jaar. In deze leeftijdscategorie eist de ziekte ook de meeste dodelijke slachtoffers, uitgerekend de groep waarin het meest is geïnvesteerd door scholing en opleiding. Het is ook de groep waar de economie op draait. Zij laten vaak jonge gezinnen achter, een forse last voor de maatschappij. Van de vijftien miljoen mensen die aan tbc lijden, verkeren elf miljoen in de produktiefste levensfase”, zegt Broekmans.

Nederland telt jaarlijks rond 1.600 gevallen, wereldwijd sterven echter jaarlijks twee- tot driehonderdduizend mensen aan de ziekte, veel meer dan aan malaria of aids.

De multi-resistentie die de bacil kan ontwikkelen, vormt een gigantisch gevaar, stelt Broekmans. Is de niet-resistente bacil nog relatief simpel aan te pakken met een consequente en langdurige therapie, de kosten van bestrijding van resistente bacteriën is moeilijk, maar vooral ook kostbaar. De kosteneffectiviteit van de bestrijding van tuberculose drukt de WHO uit in 'disability adjusted life years'. Die toegevoegde levensjaren zijn vooral zo goedkoop door de relatief lage kosten van de medicatie. Het succes wordt de laatste jaren sterk bevorderd door een methode, die dr. Karel Styblo, verbonden aan de KNCV, heeft ontwikkeld en die internationaal erkenning krijgt. De methode staat bekend als het gebruik van 'directly observed therapy, short-course' (DOTS). Een aantal projecten waarbij die methode sinds 1993 is toegepast, heeft geresulteerd in opsporing én genezing van 300.000 patiënten. Het gaat er bij deze methode vooral om dat de patiënt van nabij wordt gevolgd, zodat kan worden toegezien op het trouwe gebruik van de medicijnen.

“Door de DOTS-methode hebben internationale instanties vast gesteld, dat bestrijding van tbc economisch gezien een noodzakelijke en verantwoorde investering is”, zegt Broekmans. “Vooral de WHO heeft sterk bijgedragen aan die notie. Er komt dus steeds meer geld vrij voor tbc-bestrijding”. De Wereldbank heeft inmiddels 70 miljoen dollar in China en Vietnam geïnvesteerd en er zijn meer investeringen te verwachten, bijvoorbeeld van de Asian Development Bank.

Het Rotterdamse bureau OC&C Strategy Consultants, dat de KNCV bijstaat heeft voor de vereniging een een plan ontwikkeld, dat er op is gericht om in de toekomst de unieke kennis over tuberculose te exporteren. Directeur Witteveen van OC&C: “Gezien de toenemende belangstelling voor de problematiek, de toegenomen interesse van internationale financieringsinstanties om in tbc-bestrijding te investeren, heb ik er alle vertrouwen in dat we die doelstelling goed kunnen realiseren”. Volgens Witteveen zullen in de toekomst ook meer commercieel opererende bedrijven zich gaan toeleggen op de bestrijding van tbc.