Maatwerk werkbemiddeling in Helmond

Op 29 maart treffen Duitse en Nederlandse arbeidsdeskundigen elkaar in Helmond om te praten over de aanpak van het probleem van de langdurige werkzoekenden. Bureau Maatwerk heeft daar een recept voor dat ook buiten Nederland steeds vaker wordt gebruikt.

HELMOND, 21 MAART. Toen directeur J. Berends van het in Helmond gevestigde Bureau Maatwerk met een van zijn medewerkers in een restaurant zat en het enige tijd duurde voordat de bestelling werd opgenomen, vroeg de medewerker of de eigenaar wellicht een tekort had aan personeel. “Onze mensen hebben de antenne voortdurend gericht op werk”, zegt de 45-jarige Berends. Zijn bureau maakt tegenwoordig ook furore in België, Ierland, Oostenrijk en vooral in Duitsland. 'Arbeit nach Mass' kopte de Frankfurter Rundschau in een aan het werk van Berends c.s. gewijd artikel. De onderkop luidde: 'Een succesvol Nederlands model waarin het boze begrip niet-bemiddelbaar niet bestaat.'

De aanpak van het bureau, dat in de jaren tachtig in Helmond ontstond als een door de gemeente gesubsidieerde instelling om langdurig werklozen aan een baan te helpen en dat sinds 1991 op commerciële basis opereert, is even simpel als doeltreffend. Wordt er bijvoorbeeld ergens een nieuw bedrijf gebouwd dan trekken medewerkers er op uit om erachter te komen welk werk er in het verschiet ligt. “We zoeken het werk op”, zet Berends. “Door onze benadering zijn we er het eerste bij.” Vervolgens zoekt Maatwerk in opdracht van de sociale diensten, bedrijfsverenigingen of arbeidsbureaus werkzoekenden die daar staan ingeschreven als zijnde te behoren tot “de harde kern” van moeilijk plaatsbaren. Gaat er ergens een bedrijf dicht of moeten er wegens reorganisatie mensen worden ontslagen, dan gaan de medewerkers kijken of daar werknemers bij zijn die tot de doelgroep behoren. Zo is Berends geïnteresseerd in de ontslagen bij Fokker. “Daarop springen we zeker in, al laten we eerst de jobcentra van de arbeidsbureaus hun werk doen. Mocht na een half jaar blijken dat er mensen overblijven die moeilijk te plaatsen zijn, dan stappen we er alsnog op af.”

Bureau Maatwerk hielp naar schatting van Berends in de afgelopen vijf jaar in Nederland 5.000 mensen aan werk. “Maar het uiteindelijke effect is een veelvoud van die 5.000. Doordat instellingen na training en coaching door ons zich onze expertise eigen maken, gaan ze op onze leest verder”, aldus Berends.

Het aantal Nederlandse gemeenten dat in die vijf jaar tijd gebruik heeft gemaakt van de diensten van Maatwerk schat hij op honderd. Intussen hebben vijftig tot zestig arbeidsbureaus Maatwerk weten te vinden. Maar ook bedrijven als PTT Post, de NS, bouwondernemingen en Defensie zijn tot de klantenkring gaan behoren. Zo wist een van de bemiddelaars tijdens de jongste reorganisatie bij de Spoorwegen in vijf maanden tijd 24 medewerkers, die wegens hun leeftijd, hun eenzijdig arbeidsverleden of hun hoge salaris moeilijk ergens anders aan de slag konden, aan nieuw werk te helpen. Manager arbeidsintegratie M. Smets van het GAK in Noord-Oost-Brabant: “Ik maak niet zo vlug reclame, maar voor Maatwerk wil ik een uitzondering maken.” De vier bemiddelaars van Maatwerk die sinds twee jaar bij deze bedrijfsvereniging aan de slag zijn hebben per bemiddelaar dertig tot veertig moeilijk plaatsbaren aan werk geholpen op een totaal bestand van 1.800. Smets: “Bovendien hebben ze hun enthousiasme overgedragen op onze eigen medewerkers. Die zijn nu ook actiever geworden in het bemiddelen van mensen die in de WAO zitten.”

Maatwerk verwierf zich ook reputatie over de grenzen heen, doordat de aanpak bekend werd via internationale congressen en symposia. Het begon met Ierland. Duitsland maakt nu steeds vaker gebruik van Maatwerk. Berends: “In dat land heb je arbeidsbureaus die ten aanzien van onze doelgroep nog moeizamer opereren dan die in Nederland. Door bezuinigingen heeft elke Duitse arbeidsbemiddelaar 700 werklozen in zijn bestand tegen in Nederland 200. De doorstroming naar werk is daar gering. Na omscholing komen de mensen meestal weer terecht in de categorie werkzoekenden.”

In Duitsland is paniek uitgebroken over het steeds maar groeiende aantal werklozen, dat nu al de 4 miljoen heeft benaderd. Berends: “We wisten niet wat ons overkwam. We hadden nooit kunnen denken dat het grote Duitsland nog ooit van de kennis van het kleine Nederland gebruik zou gaan maken. Tot in de Bondsdag toe is over ons werk gesproken.”

De deelstaat Hamburg meldde zich als eerste. Directeur H. Hartmann van de directie Bijstand van het ministerie van Gezondheid, Werkgelegenheid en Sociale Zaken in Hamburg: “Mensen in de bijstand blijven daarin bij ons zitten omdat de arbeidsbureaus, maar ook de gemeenten niet erop waren gespitst om hen aan werk te helpen. Ik ben enthousiast over de aanpak; die is onorthodox en eenvoudig.” Maatwerk heeft in Hamburg nu een eigen vestiging.

Na de zomer begint het bureau projecten in Berlijn, München, Dresden, Hannover en Frankfurt. Per project moeten 500 mensen aan werk worden geholpen. Dat gebeurt op basis van contracten. Maatwerk berekent daar per project 2 miljoen DM voor, dat wil zeggen 4.000 mark per arbeidsplaats. “Als we dat aantal binnen de daarvoor afgesproken 15 maanden niet halen, moeten we op eigen kosten verder gaan”, aldus Berends.

De Duitse media putten zich uit in rekensommetjes om aan te tonen welke voordelen de gemeenschapskas kan behalen. Berends: “Doordat er steeds meer werklozen op de uitkeringskassen zijn aangewezen, zitten veel Duitse steden in enorme financiële problemen. Voor een stad als Hamburg betekent het aan werk helpen van 500 mensen al vlug een netto besparing op jaarbasis, dus na aftrek van het bedrag dat men aan ons kwijt is, van netto 2 miljoen mark.”

Voor het begeleiden van de projecten zoekt Maatwerk op de binnenlandse markt bemiddelaars. “Ze moeten ouder zijn dan dertig jaar, beschikken over veel levenservaring en ze mogen niet zijn behept met het vooroordeel dat de mensen die ze aan werk willen helpen toch niet plaatsbaar zijn. Van de zes bemiddelaars in Hamburg stonden er vier ingeschreven als werkzoekend”, aldus Berends.

Maatwerk heeft in Helmond dertig mensen in dienst. Dat aantal kan volgens Berends gezien het toenemend aantal opdrachten oplopen tot zestig. Hij spreekt van “een club mensen die ontzettend geïnspireerd bezig zijn. Ze hebben de inzet dat het altijd lukt.” Smets van het GAK: “Wat vooral inspirerend werkt is dat Maatwerk de zaken aanpakt waar anderen de moed allang hebben opgegeven.”