Lessen in poetsen; Liever weinig druppels dan een hele scheut

Tegelwanden en houten vloeren, badkamers, keukens en wc's. Voor elk vertrek, voor elke tegel, is wel een apart schoonmaakmiddel te koop. Maar is wat te koop is, ook allemaal noodzakelijk?

Een huisvrouw (m/v) beoordeelt haar werkster - en ook in dit beroep rukt de man op - eerder met haar neus dan met het witte handschoentje van haar grootmoeder. “Wat ruikt het hier lekker fris”, stelt ze tevreden vast. Waar chloordampen de ozonlaag aantasten, moeten huishoudbacteriën wel het loodje hebben gelegd.

Verrassend is daarom het lijstje noodzakelijke schoonmaakmiddelen dat chemicus Wouter Floris hanteert. Bleekmiddel komt daarop niet voor. Floris geeft les in de natuurwetenschappelijke achtergrond van schoonmaak en onderhoud aan de hogere beroepsopleiding voor facilitaire dienstverlening Diedenoort in Wageningen.

In een gewoon huishouden heeft een mens volgens Wouter Floris genoeg aan een vloeibaar afwasmiddel, een allesreiniger (vooral in streken met hard water) en schoonmaakazijn. In streken met zacht water kan men de allesreiniger vervangen door - eventueel vloeibare - groene zeep. Het assortiment kan eventueel worden aangevuld met vim (schuurmiddel heet dat officieel), maar alleen voor hardnekkige aankoeksels.

Een scheutje afwasmiddel in een emmer water levert een goede emmer sop, maar allesreiniger schuimt minder en vereist daarom minder naspoelen. Synthetische allesreiniger is iets milieu-onvriendelijker, maar geschikter voor gebieden met hard water. Los niet meer op in een emmer water dan de fabrikant aanraadt: het effect wordt niet beter met meer sop maar wel loopt u de kans dat er resten schoonmaakmiddel achterblijven. Mevrouwen met werksters uit landen waar water schaars is en die geneigd zijn weinig water te gebruiken kan Floris geruststellen: ook een grijzig sopje kan nog heel effectief zijn.

Minder vaak schoonmaken betekent dat je die keer dat je de sopdoek wel ter hand neemt, intensiever moet poetsen. Floris: “Maar dat wil niet per se zeggen dat je dan agressieve middelen moet gebruiken: het is vaak beter om een mild middel langer te laten inwerken.” Dat betekent weer dat je anders moet plannen; dus niet bijvoorbeeld tien minuten met een verhitte kop de gasplaat te lijf gaan, maar deze een half uur bedekken met een sopje en intussen vijf bloezes strijken (of je vriendin bellen). Een oven of grill kan schoon gemaakt worden met ovenreiniger, maar ook kun je besluiten deze apparaten 24 uur niet te gebruiken en de wanden en het grillelement een dag en nacht te bedekken met een mengsel van groene zeep en soda. Daarna afnemen met warm water. Goedkoper, milieuvriendelijker en meestal ook beter voor de laklaag.

Heb ook een beetje geduld met de ijskast: inweken beschadigt de kunststof niet, schuren neemt wèl de glans weg. Zowel op het fornuis als in de ijskast zijn vaak eiwithoudende vlekken te vinden. Een sopje van biotex is dan de oplossing.

Het vetst is meestal de afzuigkap. Allesreiniger in combinatie met soda raadt Wouter Floris aan. Zeep en allesreiniger verwijderen vet en vuil uitstekend, maar op aanrechten, in gootstenen, in badkamers en toiletten vinden we vaak kalkaanslag, vooral in gebieden met hard water. Ga die te lijf met schoonmaakazijn. Keukenazijn is daarvoor te weinig geconcentreerd. Maar let op: gebruik geen azijn op kalkhoudende oppervlaktken, want kalk lost op in azijn. Voorzichtig dus met marmer, granito en ander kalkhoudend natuursteen. Weet u niet zeker of dat peperdure aanrechtblad kalk bevat? Een paar druppels azijn op een onopvallende plaats geven uitsluitsel: schuimvorming betekent dat azijn geen goed idee is.

Marmoleum is door de fabrikant voorzien van een beschermlaag. Om deze te onderhouden zijn middelen in de handel die reinigen en tegelijk die laag onderhouden. Dweil marmoleum tussendoor met warm water, waaraan u eventueel een paar druppels (dus geen scheut!) allesreiniger hebt toegevoegd. Onbehandelde natuurstenen vloeren zijn ook niet dol op een te geconcentreerd sopje: die worden dan te sterk ontvet waardoor vuil gemakkelijker in het materiaal kan dringen.

Chloor is overbodig. Ook voor de wc. Vlekken in de pot kan men er eventueel mee bleken, maar voor de hygiëne is een sopje voldoende. Kalkaanslag lost op in schoonmakazijn. Azijn gooien in een wc die door de farbrikant als 'diepspoeler' wordt aangeduid heeft niet veel zin; de vloeistof krijgt geen kans zijn heilzame werk te doen. Floris weet raad: leg tegen de wanden met schoonmaakazijn doordrenkt wc -papier. Na een uurtje gewoon doortrekken. Het is deskundigen een raadsel waarom mensen zo fanatiek de wc-pot boenen. Daar komt een mens immers moeilijk in aanraking met bacteriën. De deurknop, de bril en zeker de trekker verdienen veel meer aandacht.

“Vuil is een voedingsbodem voor bacteriën,” verklaart Floris. “Schoonmaken betekent bacteriën verwijderen en de nog eventueel aanwezige organismen de hongerdood injagen. Bleekwater is geen schoonmaak-, maar vooral een ontsmettingsmiddel. En dat heeft een gewoon huishouden niet nodig.”