Homofonen (2)

In W&O van 7 maart schat Hugo Brandt Corstius het aantal homografen (woorden met verschillende uitspraak en betekenis, maar gelijke spelling) op tien. Die schatting leek ons aan de lage kant, dus hebben we geprobeerd een inventarisatie te maken.

Het blijkt dat de homografen in twee groepen kunnen worden verdeeld: de paren waarvan het ene lid een leenwoord is, en de paren met klemtoonwisseling.

In de eerste categorie vonden we naast 'golf' de volgende: pool, gang, slang, tap, rap, revers. Als accenten worden vergeten komen daar nog bij 'gene' en 'loge'. Moderne aanwinsten zijn 'look', 'plug' (een hit creëren door een liedje vaak te draaien op de radio), 'passen' (basketbal), en 'have' (de 'haves' en de 'have nots').

De categorie van bommeldingen is veel groter, en bevat naast 'beken' ook: verspring, beving, legering, gepen, beren, gevel, beteren, bedelen, bekeren, kantelen, mankeren, kalmeren, regent, kartel, appel, stropers, kanon, balletje, kadetje, filmster, sterkers, bezie, een, uitstekend, natuur, instinkt, geren, voornemens, overwegen, voorkomen, doorlopen, doorleven, overtrokken, doordacht, overleg, onderwerp, onderstel, ondergaan, onderhoud, overwerkt, doorzeven, doorboren, onderwijs, onderzoek, overval. De laatste paar zijn wat minder fraai, omdat ze naar gelijke begrippen verwijzen, zij het dat het ene lid een werkwoord is en het andere een naamwoord. Ook de leden van 'uitstekend' en 'een' hebben overduidelijk dezelfde afstamming. 'Onderhoud' is interessant omdat het ook homoniem (alloseem) is.

Bij verwaarlozing van het trema kan 'zoeven' worden toegevoegd, en met een beetje goede wil kan in 'borduren' ook het equivalent van vlieguren voor een schaker worden gelezen.

Er zijn dus minstens 35 tot 50 homografen, afhankelijk van hoe kritisch men is. Het totaal aantal ligt dus vermoedelijk boven de honderd.

Het wachten is nog op homografen gevormd met leenwoorden uit andere talen dan Engels en Frans, en op homograaf-trio's, hoewel in het Opperlands een pen waarmee rap wordt geschreven, zou kunnen worden aangeduid als 'rappen'.