De huishoudparfumeur; Afwasmiddel met een sinaasappeltic

Reinigingsmiddelen zonder geur, dat vindt de consument maar niks. En dus geeft de producent ze een luchtje mee: 'Dat geeft het vertrouwen dat het produkt werkzaam is.'

Geur is ongrijpbaar. Waar smaak zich gemakkelijk laat definiëren met 'zoet', 'zout', 'bitter' en 'zuur', moet geur het doen met aanduidingen als 'fris' en 'vies'.

Henk van de Beek is 'senior' parfumeur bij Quest International in Naarden, een dochtermaatschappij van Unilever en 's werelds grootste producent van geurstoffen. Hij houdt zich niet bezig met fine fragrances, al heeft hij dat vroeger wel gedaan. Van de Beek, twintig jaar in het vak, is specialist in het parfumeren van huishoudprodukten: afwasmiddelen, luchtverfrissers, wc-reinigers. Zijn kamer is geurvrij, zodat hij nieuwe geuren goed kan beoordelen. In de hal van het gebouw hangt echter een eigenaardig luchtje. Niet vies, niet fris, maar een vreemde mengelmoes. “Beneden zijn de testruimtes”, legt hij uit. “We hebben tientallen wc's en een batterij aanrechten. Dag en nacht wordt hier getest.” Of de geur voldoet aan de verwachtingen, voldoende hecht aan de ondergrond, hoe lang de geur blijft hangen nadat er is schoongemaakt; vragen die van groot belang zijn voor producenten.

Reinigingsmiddelen moeten ruiken, zoveel is zeker. Een aantal jaren geleden brachten fabrikanten 'geurloze' schoonmaakmiddelen op de markt, maar dat was geen succes. De consumenten wilden er niet aan. Een belangrijke reden om geurtjes toe te voegen is dat de meeste schoonmaakmiddelen van zichzelf een onaangename lucht hebben. “De juiste balans vinden is moeilijk”, zegt P. Traas, directeur huishoudprodukten en produktinnovatie bij Quest, “want teveel parfumering werkt ook niet. Mensen moeten de ammoniak ook kunnen ruiken. Dat geeft ze het vertrouwen dat het produkt werkzaam is.”

“Parfum is een formidabel wapen in de strijd om de gunst van de consument”, zegt Van de Beek. Waarom ruikt een afwasmiddel dan altijd naar citroen en nooit eens naar aardbei, banaan, passievrucht of mango? De verklaring is simpel: oorspronkelijk werden citrussappen aan afwasmiddelen toegevoegd vanwege hun reinigende werking. Blijkbaar zijn consumenten daaraan zo gewend geraakt, dat ze niet anders meer willen. Technisch is alles mogelijk, maar ze weten niet beter of het sopje voor de vuile vaat ruikt naar citroen.

Als ieder afwasmiddel naar citrus moet ruiken, is het werk van de 'huishoudparfumeur' behoorlijk saai, zou je denken. Het tegendeel is waar, zegt Van de Beek. “Je kunt eindeloos variëren op die citroengeur door er een 'sinaasappeltik' of een 'fruitnootje' aan toe te voegen, of door het met wat 'bloemigheid' te onderbouwen.” Overigens ruikt niet iederschoonmaakmiddel naar citrus. voor bijvoorbeeld allesreinigershebben dennegeuren vaak de voorkeur. Citroen is een “typisch wereldwijd geaccepteerde geur”, al worden de accenten hier en daar anders gelegd. Japanners bijvoorbeeld houden ook van citroen, maar “als zij het overcitrus hebben bedoelen ze toch iets anders dan wij”, aldus Traas.

De smaak van consumenten verandert wel, zij het heel langzaam. “Toen ik jong was had je alleen Driehoek en Sunlight. Beide roken naar citroen, maar dat was een veel hardere geur dan nu wordt gebruikt. Er worden meer 'vruchtige noten' en 'groen' aan toegevoegd”, zegt Van de Beek, zich verontschuldigend voor het parfumeursjargon. “Muskus en amber bijvoorbeeld.”

Niet alleen bedient Van de Beek zich van dezelfde termen als zijn collega's die werken in de fine perfumery, hij houdt zich ook goed op de hoogte van ontwikkelingen in hun wereld. “Het vermijden van zware, ingewikkelde structuren en het zoeken naar simpele, transparante en natuurlijke geuren, dat zijn thema's die je ook bij de huishoudprodukten tegenkomt.” Sommige reinigers en luchtverfrissers zijn afleidingen van bekende parfums.

“Je ziet een zeker trickle down effect”, aldus Traas, “al laat het ene parfum zich gemakkelijker vertalen dan het andere. Een heel enkele keer gebeurt het omgekeerde.” Het produceren van geurstoffen voor afwasmiddelen en wc-reinigers heeft niet de allure van het samenstellen van parfums, maar volgens Traas en Van de Beek is het “fascinerend”. “Je bent bezig met produkten die je thuis en in de winkel tegenkomt,” zegt Traas, “en je familie, je buren, vertellen je wat ze er van vinden.” “Je hebt de wereld om je heen”, voegt Van de Beek toe. “De grondstoffen, sommige synthetisch, andere natuurlijk, komen overal vandaan, en de geurstoffen die we maken gaan naar landen over de hele wereld.” De medewerkers van Quest proberen trends te voorspellen, al is dat moeilijk. Traas: “We hebben hier hele discussies over de vraag: wat komt er na de citroen? Maar ik denk dat die nooit helemaal zal verdwijnen.”