Christopher tracht O-Europa gerust te stellen

PRAAG/MOSKOU, 21 MAART. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Warren Christopher, heeft gisteren in Praag getracht twaalf Oosteuropese collega's gerust te stellen over het proces van de uitbreiding van de NAVO. Dat verloopt volgens de Oosteuropeanen te traag.

Christopher verzekerde hun dat het uitbreidingsproces “op schema” ligt. Ook de secretaris-generaal van de NAVO, Solana, zei gisteren in Moskou dat de uitbreiding doorgaat.

Christopher herhaalde dat de NAVO in december een beslissing neemt over de volgende stappen in het proces van de uitbreiding van het bondgenootschap in oostelijke richting. Hij verzekerde de Oosteuropese ministers dat de Verenigde Staten “vastbesloten” zijn om de NAVO uit te breiden. “De NAVO moet de nieuwe democratieën niet in de wachtkamer laten zitten en zal dat ook niet doen. De uitbreiding van de NAVO ligt op schema en zal er komen”, aldus de Amerikaanse minister.

Christopher maakte duidelijk geen heil te zien in voorstellen van Rusland om de uitbreiding van de NAVO op te geven in ruil voor concessies van Moskou. De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Jevgeni Primakov, heeft de afgelopen weken gesuggereerd dat de Oosteuropese landen genoegen zouden kunnen nemen met veiligheidsgaranties van Washington en Moskou in ruil waarvoor ze zouden moeten afzien van het NAVO-lidmaatschap. Christopher wilde van dergelijke compromissen niets weten. “Geen land in Europa mag ooit weer een rol als buffer tussen grote mogendheden of deel van een invloedssfeer worden toegewezen.” Hij riep Rusland op “zijn rechtmatige plaats in het nieuwe Europa” te zoeken en zei dat “niets belangrijker is dan dat de democratie wortel schiet in Rusland”. Christopher veroordeelde het recente besluit van het Russische parlement waarmee het akkoord over de ontbinding van de Sovjet-Unie nietig werd verklaard. Dat besluit, zei hij, vertegenwoordigt “een duistere visie” op de toekomst. “De geschiedenis kan niet worden teruggedraaid.” De Oosteuropese ministers hadden een beleefd applaus over voor de uitlatingen van Christopher.

Sommige ministers zeiden dat de NAVO het zich na de komende presidentsverkiezingen in Rusland niet langer kan veroorloven de Oosteuropese landen in de wachtkamer te laten zitten. De Tsjechische minister Zieleniec zei “blij” te zijn dat het Westen zich realiseert dat “de Oosteuropese landen gefrustreerd raken door het tamelijk trage proces van de uitbreiding van de NAVO”. (Reuter, AFP)

Onze redacteur in Moskou voegt hieraan toe:

Aan de vooravond van zijn ontmoeting met president Jeltsin onderstreepte gisteren in Moskou de secretaris-generaal van de NAVO, Javier Solana, dat de uitbreiding van de NAVO onverminderd door zal gaan, “ongeacht de omstandigheden die zich nog zullen voordoen, of het nu een resolutie van de Doema of de uitkomst van de presidentsverkiezingen is”.

In een ontmoeting met minister van Defensie Gratsjov herhaalde Solana dit standpunt gistermiddag en Gratsjov herhaalde het zijne: dat Rusland tegen de uitbreiding is. Ze waren het echter eens over de wenselijkheid van nauwere samenwerking tussen NAVO en Rusland.

Drie wetenschappers van het gezaghebbende Amerika en Canada Instituut hebben in een krantenartikel ter gelegenheid van het bezoek van Solana gewaarschuwd dat uitbreiding van de NAVO “door een meerderheid van de Russen niet alleen wordt gezien als een bedreiging, maar ook als het failliet van het partnerschap met het Westen en van het beleid van de democraten, dat de nadering van de NAVO tot de Russische grenzen mogelijk heeft gemaakt”. “Dit versterkt duidelijk de nationalistische en communistische oppositie”, schreven de drie gisteren in de Nezavisimaja Gazeta. Hun conclusie over de uitbreidingsplannen: “Dit concept biedt niets positiefs, noch voor Rusland, noch voor het Westen.”