Sjevardnadze mijdt Doema om resolutie herstel Sovjet-Unie

MOSKOU, 20 MAART. De nietig-verklaring door het Russische parlement van de ontbinding van de Sovjet-Unie, vrijdag, heeft gisteren opnieuw tot fel debat geleid en zelfs tot oproepen de presidentsverkiezingen uit te stellen.

De president van de voormalige Sovjet-republiek Georgië, Edoeard Sjevardnadze, zei een voorgenomen bezoek aan de Doema (de tweede kamer van het parlement) af uit protest tegen de “niet zo slimme” beslissing van vrijdag. “De mensen in Georgië zouden zo'n bezoek niet begrijpen”, aldus Sjevardnadze.

De voorzitter van de Doema, de communist Gennadi Seleznjov, reageerde hierop door op de televisie te waarschuwen dat de afzegging Georgië “geen goed zal doen”. Hij wees erop dat het parlement nog verscheidene verdragen tussen Rusland en Georgië moet ratificeren, verdragen die volgens hem belangrijker zijn voor Georgië dan voor Rusland.

De Doema heeft vrijdag op initiatief van de communistische partij het akkoord nietig verklaard waarmee in 1991 de Sovjet-Unie is ontbonden. Hoewel de resolutie volgens president Jeltsin en volgens de meeste juristen geen rechtskracht heeft, domineert de verklaring al dagenlang het politieke debat in Rusland.

De Federatieraad (de eerste kamer van het parlement) riep gisteren met 116 tegen 10 stemmen de Doema op de resolutie in te trekken. “Het is een bedreiging van de fundamenten van de Russische staat”, zo zei Joeri Loezjkov, burgemeester van Moskou en lid van de Federatieraad. De Raad verklaarde zich vóór verdere integratie van ex-Sovjet-republieken, maar die wordt volgens de leden door de Doema-resolutie alleen maar geschaad.

De Federatieraad bestaat uit regionale bestuurders en wordt in tegenstelling tot de huidige Doema als 'pro-Jeltsin' beschouwd. Sommige afgevaardigden betoogden dat als de onrust voortduurt, de presidentsverkiezingen van komende zomer moeten worden uitgesteld. “We moeten duidelijk maken: of de Doema herroept zijn beslissing of wij besluiten een nieuwe datum voor de verkiezingen te kiezen”, zei de gouverneur van de regio Samara, Konstantin Titov. Zijn voorstel om een dergelijk ultimatum te stellen werd echter niet in stemming gebracht.

Gennadi Zjoeganov, de communistische presidentskandidaat die in opiniepeilingen nog steeds voorop ligt, onderstreepte in een reactie op de kritek van de afgelopen dagen dat zijn partij naar vreedzame herintegratie van de ex-Sovjet-republieken streeft. “Ik begrijp heel goed dat je liefde niet kunt afdwingen”, aldus Zjoeganov. In zijn ogen is de Doema-resolutie eerder een intentieverklaring dan een besluit. De felle reacties van onder anderen president Jeltsin, die de resolutie “schandalig” heeft genoemd, veroordeelde Zjoeganov als “hysterie”.

In het debat mengde zich gisteren ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Warren Christopher. “De stemming van vorige week in de Doema over heroprichting van de Sovjet-Unie was hoogst onverantwoordelijk”, zei Christopher tijdens een bezoek aan de Oekraïne. “Het was voor ons net zo verontrustend als voor de Oekraïne. De Oekraïne en de andere landen van de voormalige Sovjet-Unie zijn onafhankelijke soevereine staten. Elke unilaterale poging om hun status te veranderen zal door de internationale gemeenschap worden verworpen.”