Ombudsman klaagt Justitie aan: Behandeling asielzoekers niet verbeterd

DEN HAAG, 20 MAART. Het ministerie van Justitie is er niet in geslaagd de uitvoering van het vreemdelingenbeleid te verbeteren. Dit concludeert de nationale ombudsman, M. Oosting, in zijn vandaag verschenen jaarverslag over 1995.

Het aantal klachten van burgers over onzorgvuldig en traag handelen van Justitie steeg vorig jaar met 65 procent. Oosting is “sceptisch” over de maatregelen die staatssecretaris Schmitz heeft aangekondigd. Ondanks de scherpe daling van het aantal asielzoekers steeg het aantal klachten over de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) van het ministerie sterk. De ombudsman sprak vanochtend van een “ernstig probleem”.

Volgens hem is er des te meer reden tot “bezorgdheid” omdat Schmitz “bij tal van gelegenheden maatregelen ter verbetering heeft aangekondigd, en bij herhaling heeft meegedeeld dat de problemen binnen afzienbare tijd tot het verleden zouden gaan behoren”. De ombudsman vindt dat de “geloofwaardigheid van de overheid in het geding” is. “Eerst zien, dan geloven”, zei hij vanochtend bij de presentatie van het verslag. Vorig jaar verschenen drie kritische rapporten over de IND, onder meer van de Algemene Rekenkamer.

In een reactie op het jaarverslag van de nationale ombudsman lieten minister Sorgdrager en staatssecretaris Schmitz vanochtend weten de toename van het aantal klachten “serieus” te nemen. Zij zijn van mening dat de vorig jaar genomen maatregelen ter verbetering van de procedures “hun vruchten beginnen af te werpen”. Een groot deel van de problemen zal voor het einde van dit jaar zijn opgelost, aldus Sorgdrager en Schmitz.

De ombudsman oordeelt ook kritisch over de behandeling door Justitie van slachtoffers in strafzaken. Volgens hem gebeurt het regelmatig dat slachtoffers niet de kans krijgen een schadevergoeding in een strafzaak te eisen, omdat de officier van justitie het feit waardoor het slachtoffer schade heeft geleden, niet in de telastlegging opneemt. “Praktijk is dat niet meer dan vijf zaken in de telastlegging worden opgenomen”, aldus de ombudsman. Dat gebeurt om de processen doelmatiger te laten verlopen.

Vorig jaar deed de ombudsman de aanbeveling aan minister Sorgdrager om ook deze slachtoffers in aanmerking te laten komen voor een rol in het proces, en daarmee voor een schadevergoeding waarop slachtoffers volgens de wet-Terwee recht kunnen hebben. “De minister volgde de aanbeveling niet op”, aldus de ombudsman. Hij vindt dat Justitie het voorlichtingsmateriaal over het slachtofferbeleid moet aanpassen “zodat in elk geval bij slachtoffers geen valse verwachtingen worden gewekt”.

Vorig jaar ontving de nationale ombudsman in totaal 7.373 klachten. Vergeleken met 1994 betekende dat een stijging van 25 procent. Ruim 15.000 mensen richtten zich telefonisch tot de ombudsman met een verzoek om inlichtingen. De meeste klachten hadden betrekking op het terrein van Justitie, 27,4 procent. Daarna volgen Financiën (14,4 procent), Sociale Zaken (13,3) Onderwijs (12,4) en de politie (11,5).