Chardzjijev richt stichting op; 'Mijn kunst- en literatuurarchief is leeggeroofd'

AMSTERDAM, 20 MAART. De Russische verzamelaar Nikolaj Chardzjijev heeft zijn collectie werken van Russische avant-garde kunstenaars en -dichters overgedragen aan de Nederlandse Chardzjijev-Tsjaga-stichting. De stichting werd op 9 november 1995 opgericht met als doel de collectie bijeen te houden. Volgens Chardzjijev wordt er uit zijn verzameling gestolen. Tot de bestuursleden van de stichting behoren onder meer Chardzjijev zelf en Joop Joosten, voormalig conservator van het Stedelijk Museum in Amsterdam.

Nikolaj Chardzjijev emigreerde in 1993 samen met zijn inmiddels overleden vrouw Lidia Tsjaga uit Moskou naar Nederland. Ondanks een Russische wet die de export van kunstwerken ouder dan 50 jaar verbiedt, lukte het Chardzjijev een groot deel van zijn collectie mee te nemen. Een deel van zijn archief werd echter in februari 1994 in beslaggenomen door de Russische douane op het moment dat het archief over de grens zou worden gebracht. Onder de inbeslaggenomen werken bevond zich een kopie van een overeenkomst met de Keulse galerie Gmurzynska over de verkoop van zes werken van Malevitsj. Volgens dit contract zou de Keulse galerie Gmurzynska 2,5 miljoen dollar aan Chardzjijev betalen voor de zes kunstwerken. Inmiddels is galerie Gmurzynska, die Chardzjijev heeft geholpen bij zijn illegale kunstexport, bezig met de verkoop van de kunstwerken die tezamen vermoedelijk een veelvoud van 2,5 miljoen dollar waard zijn.

Niet bekend

Begin januari verzocht het Russische Ministerie van Cultuur de Nederlandse overheid zich te ontfermen over de collectie Chardzjijev. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken gaf toen te kennen dat de Nederlandse Staat niet over de rechtsmiddelen beschikte om het beheer van de collectie Chardzjijev op zich te nemen. Een zowel door Nederland als Rusland ondertekend internationaal verdrag dat nationale overheden verplicht gesmokkelde kunstwerken terug te bezorgen aan het land van herkomst bestaat niet. De Russische overheid suggereert volgens het artikel in Moskou's Nieuws wel dat het lot van de collectie Chardzjijev een rol kan spelen bij de eventuele teruggave van de Koenigs-collectie.