'We hebben genoeg pottenkijkers uit Nederland'; Ministers Tico en Mito Croes over hun florerend Aruba

Nederland moet direct ingrijpen op de Antillen en op Aruba, bepleitte de voorzitter Bolkestein van de VVD-fractie zaterdag in deze krant. Wat betreft Aruba slaat hij de plank volkomen mis, aldus twee ministers van het kleinste koninkrijksdeel. De Arubaanse economie floreert.

DEN HAAG, 18 MAART. “Bolkestein wil dat Nederland de Antillen en Aruba direct onder curatele stelt? Wat ons land betreft kan ik er kort over zijn”, zegt de Arubaanse minister van economische zaken Tico Croes. “In een democratie mag ook een prominent parlementariër alles zeggen, maar Bolkestein spreekt dit keer onzin, kennelijk uit onwetendheid. Hij haalt de Antillen en Aruba door elkaar. Onze economie floreert en het Arubaanse financiële beleid ligt op schema.”

Liever dan op Bolkesteins 'misvattingen' over Aruba in het vraaggesprek in NRC Handelblad van zaterdag in te gaan, zegt Tico Croes fel: “Nederland zou eens moeten kijken naar de kwaliteit van de technische hulp die wij ontvangen. Het computersyteem voor onze financiële administratie werkt na anderhalf jaar nog steeds niet goed. Dat is een kopie van wat een van de Nederlandse gemeenten gebruikt, het is totaal niet aangepast aan onze behoeften. We hebben ook 1 miljoen gulden betaald voor een systeem om de vreemdelingen te registeren. Maar na een jaar weten we nog niet hoeveel buitenlanders er op Aruba rondlopen, met welk beroep, welke opleiding en voor hoe lang ze een vergunning hebben.”

Ook Mito Croes (geen familie), de gevolmachtigde minister van Aruba in Den Haag, verzet zich fel tegen de kritiek die “telkens weer” vanuit de Haagse politiek en de Nederlandse media op het kleinste land van het koninkrijk wordt geuit. “We hebben hier in Nederland een imagoprobleem, maar niet in onze regio. Werkloosheid kennen wij, anders dan de Antillen, niet. De economie van Aruba floreert, het gemiddeld inkomen is het hoogste van de hele Caraïbische regio.” Glimlachend voegt hij eraan toe: “Met slechts veertig procent van het bruto binnenlands produkt aan schulden zijn wij klaar voor toetreding tot de Europese Monetaire Unie. We wachten nog op Nederland, dat een schuldquote van tachtig procent heeft.”

De twee ministers hebben net een rondreis door West-Europa achter de rug om Aruba als toeristenbestemming aan te prijzen. Gisteren bezochten ze met een aantal Nederlandse bewindslieden in de Leidse Groenoordhallen de jaarlijkse Aruba-dag die dit keer in het teken stond van tien jaar Status Aparte: een afzonderlijk land binnen het Koninkrijk, los van de Antillen.

In 1986 wist Aruba zich na lang onderhandelen door de legendarische politicus Betico Croes en de huidige premier Henny Eman los te maken van de Antillen, net toen het eiland een dieptepunt in zijn economische ontwikkeling doormaakte door de sluiting van de gigantische Lago-raffinaderij van Exxon. Eman won de verkiezingen en wist met overheidsgaranties een snelle bouw van nieuwe hotels te bereiken en grote aantallen werklozen om te scholen voor banen in de horeca. Daarop volgde een snelle economische groei, maar de infrastructuur en het overheidsbestuur konden dat niet bijbenen.

Onder leiding van de Nederlandse diplomaat Emile van Lennep bracht een commissie in januari een somber rapport uit over de torenhoge schulden van de Nederlandse Antillen, waar de economische ontwikkeling veel slechter verloopt dan op Aruba, met aanbevelingen voor een drastische sanering van de overheidsfinanciën. Van Lennep constateerde dat de schuld van Aruba licht was gedaald, maar adviseerde toch een scala van maatregelen om de overheid verder af te slanken, de uitgaven te verminderen en de belastinginkomsten te verhogen.

“Volgende week komt het Arubaanse kabinet met een reactie op dit rapport, waarom wij zelf hadden gevraagd”, zegt gevolmachtigd minister Mito Croes. “We werken hard aan verbetering. Bijna alle wettelijke maatregelen waarom Nederland heeft gevraagd, zijn ingevoerd of in voorbereiding. Ook de nieuwe regels om criminele activiteiten met drugs aan te pakken. Uit onderzoek is ons gebleken dat het witwassen van drugsgelden op ons eiland praktisch niet voorkomt, maar de aandacht van banken en de justitie daarvoor is toch sterk opgevoerd. De controle op casino's wordt verscherpt. We willen niets liever dan van ons slechte imago afkomen, dat is van groot belang voor de toeristenindustrie en de buitenlandse investeringen.”

Aruba kampt met een groot tekort aan woningen, aldus Croes, mede omdat er de laatste tien jaar zo'n tienduizend buitenlandse werknemers zijn aangetrokken. “Binnenkort begint er een inhaalprogramma om vijfduizend woningen te bouwen. Die moeten het ook voor meer Arubanen in Nederland mogelijk maken om terug te keren, want we hebben werk genoeg voor hen.” In Nederland verblijven nu ongeveer 17.000 Arubaanse immigranten. Vorig jaar zijn er vijfhonderd Arubanen meer naar hun land teruggekeerd dan er naar Nederland kwamen. “Die trend willen we volhouden”, zegt Croes.

Aruba wil binnen vijf jaar af van de Nederlandse ontwikkelingshulp die nu nog in projecten wordt gestopt, en ook van de technische bijstand die maar mondjesmaat en traag verbetering van het overheidsapparaat oplevert. “Wij willen graag rechtstreeks met de vakdepartmenten in Den Haag zaken doen.” Recent hebben de ministers Kok, Ritzen en Dijkstal Aruba bezocht en hulp toegezegd, daar hebben we goede ervaringen mee.”

Het kabinet voor Nederlands-Antilliaanse zaken van minister Voorhoeve kan volgens Croes beter worden gereduceerd tot een secretariaat dat de hulp van de vakdepartementen coördineert. “Hulpfondsen willen we graag gaan leiden via onze Arubaanse ontwikkelingsbank, die ook op commerciële basis geld zal gaan aantrekken. We zullen ook zoveel als maar enigszins mogelijk is de aanbevelingen van Van Lennep opvolgen. Invoering van een BTW is wel een probleem: hoe kun je dat met een kleiner ambtenarenappartaat controleren?”

Aruba wil graag een betere beleidsdialoog met Nederlandse ministers opbouwen, zegt Croes, maar in één advies van Van Lennep ziet hij niets: het stationeren van een hoge Nederlandse diplomaat op het eiland die deze dialoog moet voorbereiden. “We hebben genoeg pottenkijkers uit Nederland, we koesteren onze autonomie en zullen zelf wel om hulp vragen waar we die nodig hebben.”

Mito Croes wordt binnenkort voorzitter van een nieuwe commissie die over verbetering van de bestuurskwaliteit op de Antilliaanse eilanden en op Aruba gaat adviseren. Een paar ideeën wil hij wel kwijt: “Bestuurders moeten persoonlijk verantwoordelijk worden gesteld voor begrotingsoverschrijdingen en zich niet meer achter achter hun politieke functie kunnen verschuilen. En de Algemene Rekenkamer zou behalve controle achteraf ook vooraf moeten beoordelen of er voor voorgenomen uitgaven wel geld op de begroting staat. Dat zal sterk preventief werken en de overheidsfinanciën snel gezondmaken.”