Ritsma moet toekijken bij glorieuze titelstrijd

HAMAR, 18 MAART. Gianni Romme werd gisteren in het Vikingschip in Hamar gekroond tot de koning van de lange afstanden. Hij sprak de hoop uit dat het schaatsen in Noord-Brabant ermee aan populariteit zou winnen.

Terwijl Rintje Ritsma zich nog ruim twintig seconden als door een pot stroop naar de streep moest ploeteren, stond de eindtijd van Romme al op het elektronische scorebord van het Noorse schaatspaleis: 14.05,27. De debutant in de kernploeg allround van bondscoach Henk Gemser had in de laatste rit Europees- en wereldkampioen Rintje Ritsma een ongenadige afstraffing gegeven. “Nu weet ik dat ik tot de wereldtop behoor”, aldus Romme, die in zijn race met Ritsma al snel een gapend gat sloeg. Met de 19-jarige stayer Bob de Jong vormt de 23-jarige Romme Neerlands hoop voor de komende jaren op lange afstanden.

De privé-rijder Ritsma kon aan het slot van het schaatsseizoen niet voldoende krachten meer samenbundelen voor een succesvolle eindsprint. De Beer uit Lemmer was aan het eind van zijn latijn en eindigde op de 10.000 meter als tiende. Het weekendlange proces van ontgoocheling begon voor hem al op vrijdagavond. In de eerste ronde van zijn vijf kilometer was het alsof er iemand op zijn rug meereed, zo zei hij na afloop, gisteren op de tien kilometer tegen kernploegdebutant Romme schaatste de gelouterde Ritsma “met benen als klompen”.

Na zijn twee majeure titels die hij eerder dit jaar won - het Europees kampioenschap allround in Heerenveen en het wereldkampioenschap in dezelfde discipline in Inzell - was Ritsma in Hamar niet in staat de wereldtop te halen. “Mijn hoofd wilde wel, maar mijn benen niet.”

Wat de overige Nederlanders betreft, was er sprake van een aaneenrijging van successen. Vrijdag, zaterdag en zondag; het kon niet op. Bart Veldkamp, tweede achter Romme op de 10.000 meter, keek terug op wat hij als het mooiste toernooi van de afgelopen jaren beschouwde. “Elke dag had je hier een aantal kampioenen. Maar het is nog mooier als je dit niet aan het einde van het seizoen organiseert, maar tussen het EK en de WK. Je zag nu iedereen naar dit toernooi toe struikelen.”

Dat gold niet voor iedereen. Jeroen Straathof bijvoorbeeld, wereldkampioen op de 1.500 meter. Hij wilde in Hamar “pieken” en deed dat ook. Zaterdag was hij de tweede pupil van bondscoach Henk Gemser die goud won. Een dag eerder had Ids Postma de 1.000 meter op zijn naam geschreven. Toen Straathof op het podium zijn gebalde vuist in de richting van de houten spanten van het Vikingschip sloeg, stelde de Noorse stadion-speaker vast dat er een nieuwe generatie Nederlandse schaatsers was opgestaan.

Straathof had dit succes nodig. Gemser was dit seizoen niet tevreden over de prestaties van de 23-jarige molenaarszoon uit Zuid-Holland en stelde zelfs zijn “bestaansrecht” binnen de kernploeg ter discussie. Straathof, die op de EK allround noch het WK allround aan de start verscheen, voorzag Gemser in 1.53,94 sportief gezien van het beste antwoord: goud.

In Calgary had Straathof al laten zien dat hij op de goede weg was. Hij reed er begin deze maand een nieuw persoonlijk record op zijn sterkste afstand; 1.51,64. Supersnel, maar toch ietsje langzamer dan de Japanner Hiroyuki Noake die met 1.50,61 een nieuw wereldrecord vestigde. “Dat rijden we binnen 23 maanden niet meer dicht”, sprak bondscoach Henk Gemser in het weekeinde. Hij doelde daarmee op de periode tot aan de Olympische Spelen in Nagano van 1998. De kans is groter dat de Japanners het record in eigen huis nog scherper gaan stellen. Naar Hamar waren ze niet gemotiveerd afgereisd; Hiroyasu Shimizu was de enige Japanner die goud won, op de 500 meter. In Calgary hadden de meeste Japanners hun beste krachten al gegeven. Ook op de 500 en de 1.000 meter vestigden ze daar wereldrecords. Noake eindigde dit keer ver achter Straathof zijn 1.54,53 betekende een zesde plaats. Straathof legde de basis voor zijn succes in Canada. “Calgary was een ideale voorbereiding, ik stond hier op scherp.”

Straathof kwam op zijn winnende rit tegen ploeggenoot Ids Postma uit. De op dat moment verse wereldkampioen stond te slapen bij de start, oordeelde Gemser. Waardoor er bij de eerste kruising een lastige situatie dreigde te ontstaan. Zoals het hoorde bij de wissel van binnenbaan naar buitenbaan gaf hij Straathof keurig voorrang. Zo afkeurend Gemser over de slechte start van Postma sprak “omdat hij niet wegspatte zoals hij weg hoort te spatten”, zo lovend was hij over de “gigantische hoeveelheid discipline” die dezelfde schaatser daar toonde. “Hij deed dat precies zoals we ooit aan tafel hebben doorgesproken. Vanaf de eerste slag uit de bocht hield hij in”, reconstrueerde Gemser. “Ik reed gewoon door”, aldus Straathof over dat moment in de wedstrijd. “Jammer voor Ids dat het zo moest lopen, maar het was mijn rit.”

Op de 1.500 meter was een glanzende bijrol weggelegd voor kernploeglid Martin Hersman. Met een bronzen medaille completeerde hij het succes van de in totaal vier pupillen van Gemser die aan het WK afstanden deelnamen. Op de NK allround was hij er nog in geslaagd Straathof voor te blijven op de 1.500 meter, nu kwam hij daar bijna een halve seconde voor tekort. “De toppers staan er op dit soort wedstrijden”, stelde Hersman na afloop vergenoegd vast, waarna hij een rijtje kernploegleden de revue liet passeren. De bronzen-medaillewinnaar had er lak aan dat in het Vikingschip geen snelle tijden werden gereden. “Dit is een WK, daar gaat het om de plaatsen. Voor snelle tijden moet je in Calgary zijn.”

De sprinters Gerard van Velde en Jakko Jan Leeuwangh waren de enige Nederlandse mannen die in Noorwegen niet op het podium belandden. Gisteren scheelde dat voor Van Velde weinig met zijn vierde plaats op de 1.000 meter, vrijdag kwam hij met een tiende plaats aanzienlijk tekort voor een medaille. Leeuwang eindigde op beide afstanden in de achterhoede.

“Je wordt afgerekend op je prijzen”, zei Henk Gemser vrijdag al, niet vermoedend dat zijn schaatsers nog een bosje medailles waaronder twee gouden plakken zou binnenhalen. Hij doelde daarmee op de prestaties van de schaatsers, maar ook op zijn positie als bondscoach kan die stelling van toepassing zijn. Gemser legde onlangs een eisenpakket bij de schaatsbond neer dat niet alleen een betere regeling van zijn eigen rechtspositie behelst, maar ook voor zijn schaatsers. Die moeten aanzienlijk meer gaan verdienen. “De hele tent spat uit elkaar als er niks verandert.”