Communisten: geen geweld bij herstel van de Sovjet-Unie

MOSKOU, 18 MAART. De Russische communistische partij heeft gisteren onderstreept dat zij bij haar streven naar heroprichting van de Sovjet-Unie geen geweld wil gebruiken. Desondanks kwamen er in Moskou en in andere hoofdsteden van ex-Sovjet-republieken afkeurende reacties op de resolutie van het Russische parlement, vrijdag, waarin de ontmanteling van de USSR nietig werd verklaard.

“Wij streven er niet naar de ex-Sovjet-republieken met geweld te herenigen”, zei Gennadi Zjoeganov, partijleider en presidentskandidaat, gisteren voor vijfduizend partijgenoten in Moskou. Het was gisteren vijf jaar geleden dat een meerderheid van de Russen zich in een referendum uitsprak vóór instandhouding van de Sovjet-Unie. Maar na de mislukte coup van augustus 1991 droegen Boris Jeltsin en de presidenten van de Oekraïne en Wit-Rusland tijdens een bijeenkomst in het Witrussische Belovjezj haar ten grave.

“Wij willen het Belovjezj-akkoord nietig verklaren. Er zijn vijf jaar van rampspoed gevolgd, die aantoonden dat we niet zonder elkaar kunnen”, aldus Zjoeganov. “Maar dat betekent niet dat morgen iemand met geweld andermans gebied zal annexeren of de soevereiniteit van anderen bedreigt.”

Hij herhaalde hiermee wat hij tijdens zijn succesvolle campagne voor de parlementsverkiezingen vorig jaar en in de aanloop van de presidentsverkiezingen in juni al heeft gezegd. Maar zijn verklaring van gisteren had extra gewicht omdat de resolutie van het parlement de kwestie volop in de aandacht heeft gebracht.

President Jeltsin, die zich overigens actief inzet voor herintegratie van de belangrijkste ex-Sovjet-republieken, heeft de parlementaire resolutie 'schandalig' genoemd. Uit alle betrokken republieken zijn de afgelopen dagen negatieve reacties gekomen. Daarin overheerste de opvatting dat het Russische parlement niet de bevoegheid heeft internationale afspraken te herroepen en dat het niet mogelijk is de geschiedenis terug te draaien.

Ex-Sovjet-president Michail Gorbatsjov sloot gisteravond niet uit dat de communisten proberen Jeltsin te provoceren tot een onbezonnen daad tegen het democratisch gekozen parlement, hetgeen de president schade zou berokkenen in de aanloop van de presidentsverkiezingen van 16 juni. In recente opiniepeilingen loopt Jeltsin in op Zjoeganov. Jeltsin presenteert zich met kennelijk succes als de man die opkomt voor de belangen van het volk.

Er zijn in Moskou echter ook stemmen die voorspellen dat de campagne voor herstel van de Sovjet-Unie zich tegen de communisten zal keren. “Dit zal het Westen alarmeren en de mythe verstoren dat de communist Zjoeganov een soort sociaal-democraat is” zei Vladimir Loekin, buitenlandspecialist van de liberale fractie Jabloko. “De communisten hebben getoond dat zij uiterst onbetrouwbaar zijn.”