VS: nauwelijks steun voor plan opbouw Bosnië

ANKARA, 16 maart. Het Amerikaanse streven naar de opbouw van een gezamenlijk leger van moslims en Kroaten in Bosnië, krijgt vooralsnog nauwelijks internationale steun.

Dat bleek gisteren in de Turkse hoofdstad Ankara op een donorconferentie, waar 32 landen en vijf internationale organisaties aan deelnamen.

Slechts enkele deelnemers, ondermeer de VS zelf en Turkije, kwamen met concrete financiële toezeggingen. Washington maakte eerder deze week bekend 100 miljoen dollar voor de aanschaf van militair materieel te hebben uitgetrokken. Zeventig procent daarvan is bestemd voor lichte, en de resterende 30 procent voor zware wapens. Ankara liet gisteren weten twee miljoen dollar beschikbaar te stellen voor trainingsfacilitieten. Turkije heeft sterke historische en religieuze banden met de Bosnische moslims. “Enkele andere landen”, aldus J. Pardew, de Amerikaanse vertegenwoordiger voor militaire stabilisatie op de Balkan, “hebben aangekondigd in de komende weken een beslissing te zullen nemen.” Hij weigerde deze landen met naam te noemen, evenals de hoogte van het bedrag dat ze in het vooruitzicht hebben gesteld. Het Amerikaanse streven is om het komende jaar 800 miljoen dollar bijeen te brengen.

Volgens westerse diplomaten gaan de toezeggingen die gisteren in Ankara zijn gedaan meer in de richting van trainingsfaciliteiten voor het nieuw op te zetten leger van de Bosnische moslims en Kroaten, dan dat er geld beschikbaar werd gesteld voor de aanschaf van militair materieel. “De Bosnische federatie krijgt dan ook het best getrainde leger”, grapte een Westerse ambassadeur in Ankara na afloop van de conferentie.

Frankrijk, dat evenals de Europese Unie meent dat het geld beter gebruikt kan worden voor de wederopbouw van het zwaar geteisterde Bosnië, was de grote afwezige in de Turkse hoofdstad. Meer gematigde westerse landen als Nederland en Groot-Britannië hadden net als de Europese Unie wel een waarnemer naar de donorconferentie gestuurd, juist om opnieuw te ijveren voor een wapenbeheersingsplan voor de regio. “Onze voorkeur gaat uit naar de stationering van een internationale vredesmacht in Bosnië”, aldus B. Eenennaam, onderdirecteur politieke zaken van het Nederlandse ministerie van buitenlandse zaken. De EU meent dat de breekbare stabiliteit in Bosnië wordt ondermijnd door de leverantie op grote schaal van wapens aan de moslims, Kroaten en de Serviërs.

De VS en de Bosniërs menen daarentegen dat de veiligheid en de stabiliteit in de regio niet slechts is gediend met een wapenbeheersingsprogramma, maar dat ook het militaire evenwicht moet worden hersteld. Dat evenwicht is nu in het vordeel van de Bosnische Serviërs. M. Sacirbey, de voormalige Bosnische minister van buitenlandse zaken en de vertegenwoordiger van de Bosnische president Alija Izetbegovic op de donorconferentie in Ankara, beschuldigde de Europese landen er van “met geen enkel alternatief te komen”, waarmee ze de indruk wekken de Bosniërs hun legitieme recht van een eigen leger te ontzeggen. “Het gevaar dreigt”, zei Sacirbey “dat we naakt achterblijven als IFOR, de internationale vredesmacht in Bosnië, volgend jaar vertrekt.”

Tot zover onze correspondent. De Amerikaanse presidentsvrouw Hillary Rodham Clinton zal later deze maand een bezoek brengen aan de Amerikaanse troepen in Bosnië. Volgens een woordvoerder is het bezoek bedoeld om “de verbintenis van de VS aan democratie in dat deel van de wereld te bevestigen en steun te geven aan de Amerikaanse troepen en hun familie in Bosnië.”