Macht en recht

Er komt geen einde aan de lunchestafette rond het Sportkanaal. Terwijl het project zienderogen afbrokkelt blijft iedereen met iedereen eten. Het zijn gezellige dagen voor de smulpapen van Zeist en Hilversum. Over de decoder en de letter of intent wordt al lang niet meer gepraat, het gaat nu over de druif van de St. Estephe-Marbuzet, het wonder van een dertig jaar oude Calvados en, na uren van culinaire dialectiek, over een meisje voor de nacht. NEC-voorzitter Alex Coenen doet daar vandaag een Borgia-maaltijd bovenop. Want als zuiderling heeft hij geleerd dat royaal tafelen de eerste voorwaarde is om menselijke verhoudingen weer glad te strijken. Vandaar dat spoeddiner in De Goffert.

Ik had nog nooit van Alex Coenen gehoord. Nou ja, wie durft er de laatste jaren nog van uitgaan dat NEC ook een bestuur heeft? Hij keek met een wat schichtige blik in de camera. Zo schichtig dat ik dacht: daar staat weer zo'n godsdienstleraar uit Amersfoort met een palmtakje in de hand om in het kruis van knullen op zoek te gaan naar God. Maar nee, meneer Coenen was een fatsoenlijk mens. Losgescheurd uit belangen en bezit, zo stond hij daar. En hij sprak zachte woorden over solidariteit en onderlinge verstandhouding, uit een bijna vrouwelijke kracht. Ik wilde hem wel als vader. Iemand die nog roept: “Het is zes uur, eten!” Ideale voorzitter van een crisisberaad.

Helaas, Jorien van den Herik stuurde de bescheiden en beschaafde NEC-voorzitter gelijk het bos in. Van den Herik is niet meer aanspreekbaar. In hem kolkt de woede van alle oceanen. Het zal wel met gekwetste ijdelheid te maken hebben, maar er is meer. Van den Herik heeft als geen ander begrepen dat het hele tv-gehannes van de KNVB ook een opstand is van de provincie tegen de Randstad. Nederland wordt geregereerd door provincialen, ook in het voetbal. Institutioneel gesproken delen Ajax en Feyenoord in de collectieve allergie van de provincie voor de decadente machtscentra van het land. Aalbers, Staatsen en Relus ter Beek zijn de theologen van deze eeuwig sluimerende splijtzwam. Hun vroom gerijmel werkt als gif.

Het crisisberaad van Nijmegen zal vandaag niets oplossen. Dat is niet erg. Het Sportkanaal is uiteindelijk het agaat tussen de keien die de toekomst van het voetbal hypothekeren. Bedreigender is het dualisme van macht en recht in de sport. Steeds vaker lopen voetballers en zelfs clubs met hun ongerief naar de burgerrechter. Door Feyenoord van deze rechtsgang te willen uitsluiten bezondigen de FIFA en de KNVB zich aan machtsmisbruik. De boemerang van deze lichtzinnigheid kan een nooit geziene ravage aanrichten.

Met het hoge bobo-gekonkel over sancties voor Feyenoord is er sprake van een détournement de pouvoir. Daar kan een burgerrechter niet aan voorbijgaan. Nog suggereren de FIFA en de KNVB in hun verenigingsrechterlijke bevoegdheden dat zij het eeuwige leven hebben. Alsof er in Amerika geen twee boksbonden bestaan. Wie houdt Van den Herik tegen als hij in een aanval van razernij besluit tot oprichting van de NKNVB, de nieuwe Koninklijke Nederlandse Voetbalbond?

Door zich als gieren op de televisierechten te storten hebben de KNVB-bonzen hun eigen juridisch vacuüm geopenbaard. En daarmee de vraag gesteld naar de grenzen van de (feodale) macht en de drempels van het recht. Zoals het een theaterdirecteur vrij staat om thee of champagne te schenken, zo kan een voetbalclub vrijelijk beschikken over een skybox voor Kees Jansma en een kruiphol voor Ruud Hendriks. Of omgekeerd.

Stakende Italiaanse voetballers, Leverkusen door de rechter gedwongen tot een afkoopsom van 3 miljoen gulden voor Bernd Schuster, Eendracht Aalst dat bij de burgerlijke rechtbank beroep aantekent tegen een vonnis van de Belgische bond, Feyenoord dat zijn eigen rechtsgang gaat, het einde van de juridische Middeleeuwen in het voetbal is zo stilaan ten einde. Nu ze er niet meer zijn halen de feministen alsnog hun slag thuis in de sport: baas in eigen buik.

Voor het weer winter is dient de eerste burgerlijke rechtszaak van een profvoetballer die bij zijn club een miljoenencontract heeft getekend en door de trainer naar de tribune is gestuurd. Recht op arbeid wordt recht op spel. Het Sportkanaal heeft veel losgemaakt.