Redigeren van een dagboek

Weken lang dagboeken van Thomas Mann gelezen en ik dacht: wat zou er in mijn eigen dagboeken staan? Ik koos een willekeurige datum, 1 maart, en besloot: niets, en bijna iedere zin heeft een bladzijde commentaar nodig. En toch, het was mijn leven. Enkele voorbeelden van redactie.

Rotterdam, 1963. Stond vanmorgen om 6 uur op om aan mijn boek te beginnen, werkte inderdaad, erg weifelend. Weinig krantewerk, dat nogal wat tijd kostte. Commentaar: De enige vermelding van vroeg opstaan uit vrije wil. Het boek moest De leerling heten en werd niet geschreven. Over het getob met met de stof gaat een ander boek. De auteur was redacteur van Het Vrije Volk.

Amsterdam, 1964. (-) Ik belde Ludo Pieters om te informeren of er een coaster naar Marokko te vinden zou zijn; hij dacht van wel en zal het onderzoeken. (-) Vrijdagavond van Adriaan van der Veen, vanavond van Hugo Brandt Corstius hoorde ik dat I remember Anna 'opschudding heeft verwekt', erge zelfs en het Hollands Maandblad 6 abonnees heeft gekost. Heel gek, 'opschudding verwekken' zonder dat je iets ziet schudden, er alleen uit de tweede of derde of vierde hand iets over te horen. Wel in extreme vorm het noodlot van het schrijven. Commentaar: De auteur en zijn vrouw reisden inderdaad op een kustvaarder van Nantes naar Casablanca. Het anekdotische gedicht over Anna Blaman was een reactie op een gedicht van Cornelis Bastiaan Vaandrager.

1969. Ruwe dag, eerst met Reinold, daarna thuis en tenslotte in ons kroegje. Commentaar: De auteur verbleef van juni tot december 1943 in een werkkamp van de Reichsbahn bij Straatsburg, als schoonmaker en ziekentolk. Een lotgenoot was na ziekte thuisgebleven. Twee mannen van de Bahnpolizei kwamen naar het kamp. In hun opdracht vroeg de auteur de man waarom hij niet was gaan werken en hij antwoordde: Ik heb een ruwe dag. De auteur vertaalde: er hat einen rohen Tag, ich weiss nicht was er meint.

Misverstand. De man had Duits gesproken: Ruhetag. Sindsdien noemde de auteur blijkens de dagboeken een dag van nietsdoen een ruwe dag. De term werd dubbelzinnig. Dat soort dagen werden gebruikt voor uitbundig cafébezoek. Reinold (Kuipers) was vriend en uitgever van de auteur. 'Ons kroegje' kan café Bep van Driel, Laurierstraat/1ste Laurierdwarsstraat of café Rooie Nelis, Laurierstraat/2e Laurierdwarsstraat zijn geweest. De auteur woonde in Amsterdam, in de Jordaan.

1970. Laat op. Schreef in mijn hok mijn kolom. Vanmiddag het bericht dat Eddie Hoornik is gestorven. Schreef een 'in memoriam' voor de krant, walgelijk. Commentaar: De auteur had in de Jordaan een tweede kleine woning, om in te werken. Hoornik had hij kort tevoren bezocht. Walgelijk vond hij waarschijnlijk zowel de dood van Hoornik als de verplichting er meteen over te schrijven.

1984. (-) Morgen? We moeten 's avonds - auto heen, auto terug - naar de nieuwe bibliotheek in R'dam voor een eigenaardige historische bijeenkomst R'damse kring van auteurs; ik zit in een forum of zo en vooraf eten we boerenkool als in de oude tijd. Commentaar: In de jaren vijftig ontplooide de kring onder voorzitterschap van Anna Blaman enige activiteit. In december kwamen de leden in restaurant Rustwat bijeen voor een boerenkoolmaaltijd. Over de avond noteerde de auteur elders, dat in de pauze de oude weduwe van een collega-journalist op hem toeliep en zei: “Dit interesseert me natuurlijk niets. Ik kom alleen kijken of je nog op je moeder lijkt.”

1985. (-) Beide oude tantes belden. T. Grete had me op België gezien: zéér gedistingeerd. Ze is vermakelijk. Commentaar: De BRT had een programma over de auteur uitgezonden. De tantes waren zusters van zijn allang dode vader. Grete was stokdoof, zij had enkel kunnen kijken. De telefoon gebruikte zij om een ingestudeerde boodschap over te brengen. Zij was bijzonder mooi en geloofde in distinctie.

1986 (-) Schreef Toergenjev Lentebeken onder invloed van Sacher-Masoch? T's verhaal is van 1871, S.-M.'s Die Liebe van 1870. Ik moet Karel vhR (van het Reve) ernaar vragen. De gedachte is opwindend, gezien de afwijzende brief van T. over S.-M. een paar jaar later. Heeft T. in zijn durende vrouwendienst verwantschap gevoeld met S.-M.? Commentaar: Op deze gedachte is de auteur niet teruggekomen.

1989. Vanmorgen AvL, vroeg in de middag bij wie ik nu (hoop ik) klaar ben. (-) Verwachten vanavond bericht over Yda's moeder. Commentaar: Bij de auteur was in het voorafgaande jaar een gezwel in de hals weggenomen. De tumor in de keel die er de oorzaak van was, werd vierendertig maal bestraald in het Anthonie van Leeuwenhoekziekenhuis. De moeder van zijn vrouw leed aan niet behandelbare kanker in de alvleesklier en kwam die dag naar huis.

1995. Schreef een brief aan Phil/Sarah. Ik vind het vreselijk om Engels te schrijven (mijn erbarmelijk soort Engels) en moest nu ook nog bekennen dat ik van Phils poëzie niets begrijp. (-) Tot mijn verbazing krijg ik weer belangstelling voor mijn verhalen (-). Commentaar: Philip en Sarah Ramp waren Amerikaanse vrienden aan wie de auteur veel te danken had. Zij woonde als vertalers Grieks-Engels op het Griekse eiland Aegina. Van Ramp was zojuist in Engeland een dichtbundel verschenen. De 'verhalen' werden een roman over vergeefsheid en vergetelheid.