De fiscus

Het stond gisteren zelfs op de voorpagina: de Hoge Raad staat een ruimere aftrek van de werkkamer toe!

Iemand met het geheimzinnige beroep van artsenbezoeker heeft het voor elkaar gekregen. De artsenbezoeker trok over het jaar 1992 voor zijn werkkamer het bedrag af van ƒ 1.689, en vond toen de belastinginspecteur op zijn weg. Het bericht spreekt heel beeldend van 'gedwarsboomd'. De artsenbezoeker nam het niet en ging tot aan de Hoge Raad in beroep. De kosten van de advocaat moeten voor de artsenbezoeker een veelvoud van die ƒ 1.689 zijn geweest, maar ten slotte heeft de artsenbezoeker gewonnen, ondanks de uitdrukkelijke waarschuwing aan de Hoge Raad van de staatssecretaris van Financiën.

Op het departement is men in rep en roer. Staatssecretaris Vermeend acht de gevolgen 'onaanvaardbaar' omdat nu de bedoelingen van de wetgever worden ondergraven. Er is in het bericht zelfs sprake van 'een belastinglek, dat pas geleidelijk boven water komt'. Men kan zich de angst van de staatssecretaris wel indenken, want voor je het weet, heeft heel Nederland een eigen werkkamer. Stel je eens voor wat je in zo'n werkkamer niet allemaal kunt doen: rapporten doornemen, huiswerk nakijken, internetten, brieven schrijven, kranten en boeken lezen.

Ik kan me heel goed voorstellen dat staatssecretaris Vermeend, als een echte socialist heeft gezegd dat het nu maar eens afgelopen moet zijn met al die werkkamers. Dat de Nederlander tegenwoordig een eigen douche heeft, is nog tot daar aan toe, maar dat alle Nederlanders nu ook een eigen kamer willen om daar een beetje te gaan zitten werken - ja, daar heeft de staatssecretaris gelijk in - dat is volkomen onaanvaardbaar!

Dat de fiscus ook moeite heeft met de aftrek van de eigen werkkamer is vooral een culturele kwestie. Er bestaat in Nederland nu eenmaal een diep wantrouwen jegens iedereen die tussen negen en vijf geen vaste baan heeft. Zulke mensen zijn niet voor honderd procent controleerbaar en daar houden wij niet van. Die behoren, juffrouw Laps, tot het soort mensen dat maar in zijn eigen werkkamer zit te werken zonder nauwkeurig een urenadministratie bij te houden.

Mijn sympathie voor de artsenbezoeker is groot, want niet zo lang geleden ben ik zelf met een belastingzaak ook bij de Hoge Raad geweest. Dat ging toen over de aftrek van boeken, vooral van schaakboeken. Alle boeken zonder een aanschafbonnetje werden meedogenloos geschrapt. Bovendien kreeg ik te horen dat geschiedkundige werken, zoals bijvoorbeeld die van L. de Jong, niet voor aftrek in aanmerking kwamen. Lezen over de oorlog, dat deed een journalist maar in zijn eigen vrije tijd.

Ik legde de kwestie voor aan de rechter en na verloop van tijd kwam er een uitspraak. Meestal gaat zo'n uitspraak schriftelijk, maar als je wilt kun je de rechter verplichten het vonnis voor te lezen. Toen de rechter daarmee klaar was, gebeurde er iets heel vreemds. De rechter zei: “Nu wij hier toch alleen in deze rechtszaal zitten, wil ik u wel enige uitleg geven over het vonnis. Inderdaad, u schrijft onder meer over schaken. Wat de aftrek van schaakboeken betreft heb ik mij daarom eens laten informeren door een van uw collega's, u kent hem wel, mr. Lex Jongsma van de Telegraaf, die ook fiscaal jurist is”.

Iedereen die een klein beetje in de Nederlandse schaakwereld thuis is, zal nu heel hard lachen. Ik wil niet zeggen dat mr. Jongsma en ik gezworen vijanden zijn, zo ver gaat het niet, maar wel hebben wij een gezonde hekel aan elkaar. En uitgerekend bij mr. Lex Jongsma (geen Fide-meester) had mijn rechter zijn licht opgestoken. Misschien wist Jongsma helemaal niet over wie het ging, misschien kon de rechter niet anders, maar in ieder geval werd ik in het ongelijk gesteld. Dat ongelijk werd later ook nog eens door de Hoge Raad bevestigd, overigens zonder enige nadere motivering.

Daardoor heb ik nu drie lessen geleerd. De eerste is: ga nooit voor een bedrag van minder dan 10.000 gulden naar de rechter. Zelfs als je wint, ben je duurder uit. De tweede is: begin nooit een oorlog met de Overheid, want die verlies je bijna altijd. En de derde is: het recht maakt de querulant in de mens wakker.