Vrouwen lijken grootste winnaar bij verkiezingen Iran

TEHERAN, 14 MAART. De uitslag van de eerste ronde van de Iraanse parlementsverkiezingen is nu zo goed als zeker. Uit die resultaten valt niet onmiddellijk een duidelijke overwinnaar aan te wijzen of misschien toch: de vrouwen namelijk, zij gaan er zeker opvallend op vooruit in het Iraanse parlement.

De conservatieve associatie van strijdende geestelijken van de Jame-e-Rouhanaiyat-e-Mobarez (JRM) heeft volgens het conservatieve parlementslid Javad Larijani de verkiezingsoverwinning in de wacht gesleept. “De JRM zal de vijfde zittingsperiode van het Iraanse parlement, de majlis-al-sjoura, domineren. De conservatieven met parlementsvoorzitter Nateq Nouri winnen duidelijk aan gewicht in de nieuwe raad.”

Maar voor de feministische schrijfster en advocate Mehranguiz Kaar is dit nog niet zo zeker. “Geloof mij, de mullahs zijn woest omdat Faezeh Rafsanjani zoveel stemmen heeft gekregen dat zij, een vrouw dus, Nouri in verlegenheid kan brengen en omdat er na haar nog zoveel andere vrouwen in het parlement komen. Er doet in Teheran al een grapje de ronde. De mollahs zeggen dat er alleen nog maar vrouwen in de volgende majlis te zien zijn.”

Deze verkiezingen maken volgens Kaar duidelijk dat de Iraanse kiezers vinden dat het tijd is voor veranderingen, “dat er meer plaats moet komen voor vrouwen in het sociale, culture en economische leven van ons land en ook in de politiek”. “Faezeh is een vrouw, dat telt en niets anders”, aldus Kaar.

Larijani doet het succes echter als onbeduidend af door te wijzen op haar naamsbekendheid: “Het is niet omdat zij als vrouw aan sport doet en op de lijst van de G-6 (de lijst van de gematigde technocraten en hervormers van de Dienaars van de Wederopbouw) staat dat zij zo goed scoorde. De enige reden voor haar enorme succes is te vinden in het feit dat zij de dochter is van de president. Daarbij komt nog dat de G-6 enorm veel geld heeft besteed aan de campagne. Faezeh deed het goed maar de andere kandidaten van de G-6 waren niet opgewassen tegen de conservatieven.”

Daarin zou Larijani wel eens gelijk kunnen hebben, want ook al is er sprake van twee kampen Iran blijft een hechte theocratie waarin de mollahs het voor het zeggen hebben en de grote lijnen niet voor discussie vatbaar zijn.

De vader van Faezeh Hoyyatoleslam Ali Akhbar is zelf ook een vertegenwoordiger van de strijdende geestelijkheid. Maar hij behoort tot de gematigde vleugel van de clerus die nu - zoals alle geledingen van de Iraanse samenleving - verdeeld is rond de volgende kwesties: de economische koers, de houding tegenover het Westen en de interpretatie en toepassing van de islam. “Het gaat om echte breuklijnen, binnen het kader van de islamitische republiek wel te verstaan”, zegt Hadi Semati, een politicoloog van de universiteit van Teheran.

De G-6 is een groep van technocraten onder wie de burgemeester van Teheran Gholam Karbachi en hervormingsgezinden. Verwacht wordt dat de G-6 na de verkiezingen omgevormd wordt tot de eerste echte partij van het land. “Zij staan voor een minder gestrenge toepassing van de shari'a, de moslim-wet. Meer vrijheid dus en voor economische modernisering en een voorzichtige opening naar het Westen. Zij hebben de steun van de president, ze zijn economisch rechts voor een vrije markteconomie, en politiek-godsdienstig links, liberaal.”

De coalitie van Nateq-Nouri is economisch gezien links, ze staat voor staatssubsidies en sociale bescherming van de armsten. Politiek gezien is zij rechts. “In deze verkiezingsstrijd spelen de kwesties van de vrijheid en de mogelijke oplossingen voor de economische crisis allebei even sterk bij de kiezers”, aldus Semati.

Officieel is de eerste ronde een succes. “De massale opkomst is een klap voor de VS ”, zo schreef de Tehran Times. De kiezers zijn, zo klinkt offcieel, massaal opgekomen: 24 miljoen van de meer dan 32 miljoen kiezers, al was de opkomst in de grote steden beduidend lager dan bij de vorige verkiezingen. Op de 270 zetels gaan er vijf naar de religieuze minderheden. Het gaat om aanhangers van het Zoroastrisme, Armeniërs en Asyrische christenen en ook om 30.000 joden. Ook bij de joodse kiezers lag de opkomst hoog. Zij hebben één zetel in het parlement.

President Rafsanjani toonde zich tijdens een persconferentie uiterst tevreden met de resultaten. Hij weet de tegenstelling tussen zijn dochter en parlementsvoorzitter Nouri van de hand als een verzinsel: “De pers ziet ons als tegenstanders. Mijn dochter, mezelf en Nouri. Maar daar is niets van waar. Wij zijn goede vrienden”, aldus Rafsanjani die verklaarde zeker te zijn dat de nieuwe majlis zijn beleid verder zal blijven steunen.