VEB directeur De Vries hekelt misbruik van preferente aandelen; 'Plaatsing prefs is schurkenstreek'

DEN HAAG, 14 MAART. De plaatsing door Nederlandse ondernemingen van preferente aandelen bij banken en verzekeraars als bescherming tegen overnames is “een beetje een schurkenstreek”. Dat zegt directeur drs P. de Vries van de Vereniging voor Effectenbezitters (VEB) in een toelichting op het vanochtend verschenen jaarverslag van de VEB.

Preferente aandelen, die een hoge en vaste dividenduitkering hebben, zijn de laatste weken bijzonder populair geworden in het bedrijfsleven. De Vries hekelt de overheersende invloed die met name banken daarmee als aandeelhouder op het bedrijfsleven krijgen. “Ik vraag mij af of dat wel goed is voor het Nederlandse economische systeem. In Amerika zijn er bijvoorbeeld strikte regels om belangenverstrengeling tussen banken en bedrijven tegen te gaan.

Ik heb twijfels over de rol van financiële instellingen als aandeelhouder in bedrijven. Het oude DAF (vrachtwagenfabrikant die in 1993 failliet ging, red.) stond onder invloed van financiële grootaandeelhouders, die zelf meededen aan de profijtelijk doorstart en andere beleggers buiten spel zetten.''

Sinds bestuursvoorzitter mr. J. Kalff van ABN Amro eind vorig jaar Nederlandse ondernemers zijn hulp aanbood bij het opwerpen van een beschermingswal tegen een buitenlandse overname hebben onder meer Ahold, DSM en Hoogovens van deze constructie gebruik gemaakt.

“Neem Hagemeyer”, zegt De Vries. “ABN Amro zit bij die onderneming nu al met vijf petten op. De bank is aandeelhouder en kredietverschaffer van Hagemeyer, Kalff is daar commissaris, ABN Amro leidt emissies van het handelshuis en adviseert cliënten van tijd tot tijd het aandeel in de beleggingsportefeuille op te nemen.”

Financiële concerns worden grootaandeelhouder zonder daarvoor het volle pond te betalen, vindt De Vries. De preferente aandelen zijn veel goedkoper dan de gewone aandelen op de effectenbeurs. Plaatsing van preferente aandelen kan zo een (vijandige) overname frustreren die “maatschappelijk gewenst is: de overnemende partij denkt tenslotte dat hij met de nieuwe onderneming meerwaarde kan creëeren.” Er zijn volgens De Vries nog meer nadelen. “Preferente aandelen met een dividend van zeven procent zijn voor bedrijven een duur financieringsinstrument.” Geld van de bank lenen is veel goedkoper.

De beleggers in preferente aandelen hebben volgens De Vries een andere opstelling ten aanzien van risico dan gewone aandeelhouders. Een preferente aandeelhouder zou bijvoorbeeld tegen een overname kunnen stemmen die door de houders van gewone aandelen wordt toegejuicht omdat hij vreest dat de financiële kracht van de onderneming door de acquisitie wordt geschaad.

Het smachten van ondernemers naar bescherming door banken en verzekeraars is volgens De Vries gebaseerd op op de veronderstelling “dat aandeelhouders onbetrouwbaar zijn, die dagelijks hun effecten kunnen verkopen. In de praktijk blijkt dat particuliere beleggers juist zeer weinig transacties doen en dat ook grotere aandeelhouders hun belangen lang vasthouden. Aandeelhouders zijn constructief. Het blijft bij kritische vragen, totdat je er als bestuurder echt een potje van maakt.”

“De ondernemer is bang voor de aandeelhouder, en graaft een gracht om hem op afstand te houden”, zegt De Vries. In het jaar dat de verhouding tussen belegger en bedrijf verbeterd moet worden langs de lijnen van wat Amerikanen corporate governance noemen flikt de ondernemer de belegger met de uigifte van preferente aandelen “een kunstje.” “Ondernemingen als DSM, Hoogovens en Nedlloyd hebben problemen om aandeelhouders op lange termijn vast te houden”, legt De Vries uit. “De resultaten van deze ondernemingen zijn niet alleen sterk afhankelijk van de economische groei.

Zij slagen er bovendien niet in op de lange termijn waarde te creëren voor de aandeelhouder. Volgens het bestuur van DSM was geen enkele partij bereid in de onderneming een belang te nemen van vijf procent in gewone aandelen. Dat is veelzeggend en het is vreemd om die partijen dat belang via de uitgifte van preferente aandelen in handen te spelen.''