Staking GM verlamt gehele autoproduktie

NEW YORK, 14 MAART. Een staking bij autoproducent General Motors dreigt ruim een week na het begin het bedrijf volledig te verlammen. Ongeveer 85.000 werknemers staan inmiddels op nonactief.

Aanleiding voor de problemen is het stilleggen van de produktie bij twee fabrieken voor remonderdelen in Dayton, Ohio. De werknemers, aangesloten bij de vakbond United Auto Workers (UAW) protesteerden daarmee tegen het uitbesteden van werk door GM aan niet-georganiseerde leveranciers. De druppel was een order voor onderdelen van GM aan de Duitse fabrikant Robert Bosch. Daarmee zouden volgens de UAW in Dayton 178 banen verloren gaan.

Door het systeem van just-in-time-bevoorrading, dat in bijna alle fabrieksproduktie wordt gebruikt, kampten andere GM-fabrieken al gauw met een tekort aan onderdelen. Nog maar vier van de drieëntwintig Amerikaanse GM-fabrieken draaien door. In Dayton worden onderdelen gemaakt voor ongeveer 90 procent van de door GM in Noord-Amerika gebruikte remsystemen. Inmiddels ligt het werk stil van Linden in New Jersey tot Windsor in Canada en van Mexico tot Flint, Michigan. Analisten verwachten dat beide partijen voet bij stuk zullen houden. “Dit kan heel lang gaan duren”, aldus David Cole, directeur van de Transportfaculteit van de Universiteit van Michigan. “Alle stakingen van de afgelopen jaren waren tijdelijk. Nu gaat het om kernonderdelen van de bedrijfsvoering.” De loonkosten in niet-georganiseerde fabrieken zijn in het algemeen een derde minder en GM is nog steeds de duurste producent van de 'Grote Drie' uit Detroit. Het bedrijf wil nu proberen daar structureel iets aan te doen.

Onlangs boekte GM, producent van merken als Cadillac, Chevrolet, Buick, Opel en Saab, een recordwinst over 1995 van 6,9 miljard dollar bij een omzet van 168 miljard dollar, waarvan 152 uit gewone bedrijfsuitoefening. De totale omzet lag 9 procent hoger dan in 1994 en de nettowinst lag hoger dan analisten hadden verwacht. GM zag zijn marktaandeel in auto's in de VS dalen tot 32,4 procent, een fractie lager dan de 32,8 van een jaar eerder. In 1995 had GM in totaal 709.000 mensen in dienst, 12.000 meer dan in 1994.

Cole: “GM heeft een goed moment gekozen. De kwesties die hier spelen worden straks cruciaal in de concurrentiestrijd tussen merken. Ze zijn er bovenop geklommen.” GM heeft wat dat betreft een achterstand ten opzichte van Ford en Chrysler. Die hadden het in de jaren tachtig zo moeilijk dat ze veel concessies van de vakbonden konden afdwingen. GM lukte dat niet en is nu bezig aan een inhaalmanoeuvre.

De top van General Motors laat daarnaast volgens Cole ook zijn spierballen zien in de aanloop naar onderhandelingen die een driejarige cao met de bond moeten opleveren. Omgekeerd wil de UAW ook laten zien dat het nog steeds de kracht heeft om een bedrijf als GM, een van de grootste ter wereld, plat te leggen. Precies twee jaar geleden was er ook een staking in Ohio bij GM maar die was snel voorbij. De bonden kregen toen de toezegging dat GM meer mensen zou aannemen en de bedrijfstop hoorde dat de produktiviteit zou worden opgevoerd. Beide partijen zeggen nu dat de beloftes niet zijn nagekomen.

De parkeerplaatsen van de dealers staan nog vol. Ook wat dat betreft heeft GM een goed moment uitgekozen. Economen denken dat een lange staking bij GM invloed kan hebben op de Amerikaanse economie in z'n geheel.