Ruimtesonde Soho in evenwichtspunt tussen aarde en zon

Vandaag is de Europese ruimtesonde Soho aangekomen in het zogeheten eerste Lagrangepunt van de aarde. Dit is een punt (genoemd naar een Frans wiskundige) op 1,5 miljoen kilometer van de aarde in de richting van de zon. In dit punt wordt de ruimtesonde even sterk aangetrokken door de aarde als door de zon, waardoor hij er theoretisch onbeperkt lang zou kunnen blijven hangen, of beter gezegd: tijdens de beweging van de aarde om de zon steeds op hetzelfde punt van hun verbindingslijn blijven. In werkelijkheid zal Soho een grote ellips rond dit evenwichtspunt beschrijven.

SOHO (Solar and Heliospheric Observatory) werd gebouwd door de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en gelanceerd (op 2 december) met een Amerikaanse Atlasraket. De sonde, die op aarde een gewicht van 1875 kilogram had, heeft twaalf wetenschappelijke instrumenten aan boord, waarvan er drie zijn gebouwd door de Amerikanen. Met deze instrumenten gaat men eind deze maand het oppervlak, de atmosfeer en de elektrisch geladen deeltjes van de zon bestuderen. Ook worden de subtiele trillingen aan het zonsoppervlak gemeten: die geven inzicht in processen diep in het inwendige.

Als gevolg van allerlei storende invloeden - vooral de aantrekkingskracht van de maan - blijft Soho niet in het genoemde evenwichtspunt staan, maar drijft hij langzaam weg. Daarom moet hij steeds na verloop van tijd een duwtje (met zijn motor) in de goede richting krijgen en zal hij iedere zes maanden een grote ellips rond het theoretische evenwichtspunt beschrijven. Soho zal de zon ononderbroken gaan waarnemen en ook continu de langskomende 'wind' (elektrisch geladen deeltjes) van de zon meten. Zo hoopt men een beter inzicht te kunnen krijgen in de invloed van de zon op het elektrische en magnetische veld in de buurt van de aarde.

Dit onderzoek zal er een dimensie bij krijgen wanneer in mei (tijdens de eerste proefvlucht van de Europese Ariane 5-raket) het kwartet van Cluster-satellieten wordt gelanceerd. Deze satellieten komen in langgerekte polaire banen, die hen door verschillende interessante gebieden van de magnetosfeer voeren. De vier satellieten zullen in formatie rond de aarde draaien en via hun simultane metingen mogelijk een beter ruimtelijk beeld van het zeer gecompliceerde magnetische veld rond de aarde geven. Soho en Cluster maken deel uit van het internationale Solar Terrestrial Science Programme, in het kader waarvan ook andere landen satellieten hebben gelanceerd.