Bonn: stop op uitgaven voor nieuw beleid

BONN, 14 MAART. Na dagenlange speculaties daarover in de media heeft de Duitse minister van financiën, Theo Waigel (CSU), een uitgavenstop voor het lopende begrotingsjaar afgekondigd. De maatregel, die vooral uitgaven voor “nieuw beleid” treft, treedt morgen in werking.

Waigel heeft bepaald dat hij voor alle uitgaven van zijn collega's boven 5 miljoen mark vooraf toestemming moet geven. Contractuele verplichtingen en salarisbetalingen kunnen er niet onder vallen.

Volgens Waigel is de uitgavenstop een “gepast en flexibel instrument” om “in de huidige groeipauze de vereiste budgettaire discipline te verzekeren”. Zijn ministerie had eerder deze week (zie de krant van maandag) nog laten weten dat pas beslissingen zouden vallen na de deelstaatverkiezingen op 24 maart in Rijnland-Palts, Baden-Württemberg en Sleeswijk-Holstein.

Maar doordat specialisten uit de Bondsdagfractie van de CDU/CSU sinds het afgelopen weekeinde openlijk spreken over een nu al vaststaand extra dekkingstekort van circa 14 miljard mark voor 1996 (6,5 miljard lagere belastingontvangsten wegens de verslechterde conjunctuur, 7,5 aan extra uitgaven in de sociale zekerheid wegens de tot 4,3 miljoen mensen gestegen werkloosheid) moest Waigel gisteren in de Bondsdag al zijn besluit bekend komen maken. De minister is vorig najaar, toen de groeiramingen voor dit jaar nog op 2,5 procent uitkwamen, uitgegaan van een financieringstekort van 60 miljard mark. Daarmee zou Duitsland over het toetsingsjaar 1996 net voldoen aan een eis voor toetreding tot de Europese muntunie (maximaal 3 procent), waarover in het voorjaar van 1997 wordt beslist. Over de sinds 1 januari jongstleden gebleken tekortvergroting wilde Waigel gisteren nog niets kwijt.

Daarbij spelen drie factoren een rol: 1) pas in mei is een volgende schatting van de belastinginkomsten over dit jaar te verwachten; 2) alsdan wordt ook duidelijk in hoeverre de huidige record-werkloosheid een gevolg van de strenge winter dan wel van een langer aanhoudende conjunctuurverslechtering is; 3) pas na de deelstaatverkiezingen van 24 maart zal het Duitse kabinet vermoedelijk met ingrijpende bezuinigingen komen en kan duidelijk worden of het lukt met de sociale partners het beoogde “Bondgenootschap voor werk” te sluiten. Dat de toestand van de overheidsfinanciën over een breder front zorgelijk is bleek eergisteren uit het besluit van de regering van de deelstaat Hessen om ook een (regionale) uitgavenstop af te kondigen.

De oppositie (SPD, Groenen, PDS) verweet Waigel gisteren kiezersbedrog. De SPD schat de groei van het ongedekte tekort sinds begin dit jaar op 24 miljard en eiste (vruchteloos) dat hij opening van zaken zou geven over de groei van dat tekort en zijn verwachtingen daaromtrent voor de komende maanden. Volgens haar Bondsdagspecialist Ingrid Matthäus-Maier moet Waigel alvast een aanvullende begroting presenteren en toegeven dat hij na 24 maart met een BTW-verhoging (van 15 tot 16 of meer procent) wil komen, wat hij totnutoe categorisch heeft ontkend.

Waigel gaf gisteren toe dat het “moeilijk” zal worden dit jaar binnen een financieringstekort van 60 miljard te blijven. Hij verweet de SPD “hypocriet” gedrag. Zij klaagt over de budgettaire toestand maar gebruikt haar meerderheid in de Bondsraad (de Duitse Eerste Kamer) om bezuinigingsvoorstellen af te wijzen, sinds begin dit jaar ging het daarbij al om een bedrag van 2,8 miljard. De SPD is daardoor “een partij die banen blokkeert”, zei hij.