Schaatsrecords na 'effe wat gas geven'; Jeugdkampioen Bob de Jong richt zich op wereldrecords van Johann Olav Koss

SCHIPHOL, 13 MAART. Bob de Jong, de bekendste passagier van vlucht KL 8056 uit de Verenigde Staten, heeft “gewoon laten zien” dat hij “heel hard” kan schaatsen. Terwijl tientallen familieleden en vrienden gistermiddag in de aankomsthal van Schiphol op hem wachten, spreekt de wereldkampioen allround bij de junioren in de perszaal vanonder een cowboyhoed vooral verbazing uit over de records die hij afgelopen weekeinde reed in Calgary. Door het dolle heen is de MTS-student bouwkunde geen moment geweest. “Gewoon, blij.” Bob de Jong is allerminst een kruitvat vol emoties.

De 19-jarige stayer uit Leimuiden reed het afgelopen weekeinde een wereldrecord op de 3.000 meter (3.53,06) en een nationaal record op de 5.000 meter (6.37,55). “Had ik echt niet verwacht”, zegt hij. De Jong is niet het type dat zich op de borst slaat en hoog opgeeft over zijn prestaties. Vooral zijn tijd op de vijf kilometer wekte verwondering, omdat hij deze afstand nooit eerder binnen de zeven minuten had afgelegd. De Jong maakte een grote sprong voorwaarts.

Zijn trainer, juniorenbondscoach Jan de Kok, zegt even later dat De Jong te bescheiden is. “Zijn prestatie op de drie kilometer hadden we voorspeld, in tegenstelling tot zijn record op de vijf kilometer.” De Kok staat nu nog versteld van de twee rondjes van 29 seconden waarin De Jong over het snelle ijs van de Olympic Oval gleed. Niet alleen lichamelijk is De Jong bijzonder sterk, vindt de bondscoach, ook mentaal. “Vijf minuten voor de start staat hij zijn tegenstander nog te dollen.”

Vrijdag, bij de start van de snelste drie kilometer ooit ter wereld gereden, was De Jong van plan het wereldjuniorenrecord op de 3.000 meter aan diggelen te rijden. Maar hij verpulverde het senioren-wereldrecord. Op de vijf kilometer zocht hij de eerste twee ronden naar de juiste slag, legt hij uit. “Toen ik die gevonden had, bleef ik goede rondetijden rijden.” Toen De Jong in de gaten kreeg dat hij het nationaal record kon breken, besloot hij “effe meer aan te zetten en effe meer gas te geven”. Klinkt gemakkelijk, geeft hij grif toe, maar op dat moment zat hij al wel “vrij voor rot”.

Op het Nederlandse kampioenschap allround, begin januari in Den Haag, had De Jong laten zien dat hij in staat is zeer vlakke rondetijden te rijden en in het tweede deel van een race nog te kunnen versnellen. Hij won destijds de tien kilometer, voor Rintje Ritsma, en hij werd tweede achter de Beer uit Lemmer op de vijf kilometer. Wereldkampioen Ritsma zal er niet rouwig om zijn dat De Jong niet naar Hamar komt, waar dit weekeinde het WK afstanden wordt verreden. Direct doorvliegen naar Hamar was een mogelijkheid, maar rijder, ouders en coach waren al tot de conclusie gekomen dat dat niet verstandig zou zijn. Bovendien leek het De Jong leuker om nog één keer het wereldkampioenschap bij de junioren te winnen, die ene keer dat het nog kon. Daar kan een podiumplek in Hamar niet tegen op, zegt hij.

Een aantal junioren, onder wie De Jongs grootste concurrent, Mark Knoll uit Canada, koos wel voor beide kampioenschappen. “Die jongens zaten ook in het vliegtuig”, vertelt bondscoach De Kok. “Ze zagen er uit als zombies. Bovendien, wat Bob betreft, als je wereldkampioen bent geworden heb je op weg naar die titel spanning opgebouwd. Daarna moet er ruimte zijn voor een stukje ontspanning.”

Voor De Jong betekende dat het eerste etmaal in eigen land vooral feest. In zijn woonplaats Leimuiden werd hij gisteravond in een brandweerauto door het dorp gereden en gehuldigd in het clubgebouw van zijn ijsvereniging, Nut en Vermaak. In Calgary liet De Jong de prolongatie van zijn titel ook niet onopgemerkt voorbijgaan. Na het verplichte banket ontvluchtten bijna alle schaatsers het bobogeweld en doken ze tot diep in de nacht de discotheek in. “Een groot feest”, zegt De Kok, “vrijwel zonder alcohol.”

Het was geen seconde in De Jong opgekomen om zijn laatste junioren-WK te laten schieten en zich te concentreren op de WK afstanden. In Calgary wilde hij per se zijn titel verdedigen, al wist hij vooraf dat dat een erg lastige opgave zou worden. Dat werd het ook: toen hij zondag aan de 5.000 meter begon, de laatste van vier afstanden, moest hij ten opzichte van de nummer één in het tussenklassement maar liefst negentien seconden goedmaken. Mede dankzij verbazingwekkend snelle ronden slaagde hij daar in. Opnieuw won de niet-allrounder het allround-kampioenschap. Ook al onverwacht, zegt de hoofdrolspeler van het toernooi. Omdat de ijsbaan in Calgary vooral een piste voor sprinters is.

Dit seizoen bindt de Jong nog één keer zijn noren onder. Volgende week dinsdag rijdt hij op het ijsgala in Heerenveen de afstand die hij in Canada als snelste mens ter wereld heeft afgelegd, de 3.000 meter. In het nieuwe seizoen wil hij vooral bij de wereldbekerwedstrijden presteren. Voor de toekomst heeft hij twee richtpunten: de Olympische Spelen van 1998 in Nagano en de wereldrecords van Johann Olav Koss op de vijf kilometer (6.34,96) en de tien kilometer (13.30,55). De Kok: “Niets is onmogelijk.”

De bondscoach blikt terug op zijn mooiste WK-herinnering. Dat was niet een van De Jongs records, het Wilhelmus of zijn pupil op het erepodium. Het was het moment dat de Nederlandse wereldkampioen daar vanaf stapte, naar de (gevallen) Duitse schaatser Christian Breuer liep en hem zijn bloemen gaf. “Dat is veel mooier dan al die medailles en zo. Een stukje kameraadschap.”