'Nieuw Midden-Oosten' wordt werkelijkheid

TEL AVIV, 13 MAART. Voor de Israelische premier Shimon Peres levert de uitzonderlijke top van de 'makers van de vrede' in Sharm el-Sheikh vandaag het overtuigend bewijs dat zijn visie van een 'nieuw Midden-Oosten' werkelijkheid is geworden. De afwezigheid van Syrië doet aan die optimistische beoordeling nauwelijks iets af. De Israelische leider verheugt zich over de komst van vertegenwoordigers van Arabische landen die nooit eerder hebben deelgenomen aan een vredesforum. Zijn ingenomenheid met deze ontwikkeling is des te groter omdat, ondanks meningsverschillen over de formulering van het gemeenschappelijke eindcommuniqué, de deelnemers weten dat de terreur door de moslim-fundamentalistische beweging Hamas in Israel de directe aanleiding tot deze top is. De bestrijding van deze en andere terreur moet dus de uitkomst ervan zijn.

Voor Peres is het aantreden van de wereldleiders onder de regie van president Bill Clinton in de Egyptische badplaats ook een uiting van solidariteit met de staat Israel. Dat het in Sharm el-Sheikh eigenlijk om het redden van het vredesproces gaat en dat de beelden van Peres met de leiders van de wereld en uit de Arabische wereld diens verkiezingscampagne op een moeilijk moment stimuleren, houdt de Israelische leider voor zich.

Daarom is Binyamin Netanyahu, de Likud-leider wiens politieke ster als gevolg van de zelfmoordterreur door Hamas is gaan schitteren, deze dagen de meest getergde Israelische politicus. Hoe graag had hij de internationale conferentie voor vrede en tegen terreur in Sharm el-Sheikh niet als een flagrante inmenging in de Israelische binnenlandse politiek willen hekelen. Want naar de woedende uitspraken van zijn adjudanten te oordelen legt hij deze top uit als een motie van wantrouwen tegen zijn kandidatuur voor het premierschap van Israel. De wereld wil me niet, de wereld wil Peres, moet hij denken - zoiets zeggen is zelfvernietigend. Hoe kan hij zich in het openbaar uitlaten tegen de Amerikaanse president Bill Clinton, die zich zo inzet voor het op koers houden van het vredesproces in het Midden-Oosten, hetgeen synoniem is voor het behoeden van premier Peres voor een verkiezingsnederlaag op 29 mei. Per slot van rekening weet Netanyahu dat hij het als mogelijke premier van het joodse land nog een tijdje met Clinton in het Witte Huis zou moeten doen. En dus zwijgt hij ook over de ongekende deelneming van president Clinton aan een zitting van het Israelische kabinet morgen.

Voor Likud is de haastig bijeengeroepen top in Sharm el-Sheikh niets anders dan een reddingsactie voor Peres. “Wie denkt dat daar een Israelisch leven wordt gered, slaat de plank volledig mis”, merkte de ex-Likud-minister van defensie Ariel Sharon cynisch op. Als “bewijs” voor deze gedachte voerde hij de “terroristische persoonlijkheid” van Yasser Arafat op, wiens aanwezigheid in Sharm el-Sheikh ieder serieus gesprek over de bestrijding van terreur naar zijn mening lachwekkend maakt.

De reeks verschrikkelijke zelfmoordaanslagen van de afgelopen twee weken, waarbij 61 mensen werden gedood, is meer dan een aanwijzing dat terroristen de Israelische verkiezingsuitslag en daardoor het verloop van het vredesproces zullen bepalen. In Sharm el-Sheikh kan wel een mechanisme ter bestrijding van de internationale terreur in het leven worden geroepen en kan wel een bestraffende vinger naar Iran, Libië, Soedan en misschien zelfs Syrië worden geheven. Maar wie houdt een Hamas-gelovige tegen die bereid is zichzelf een week voor de verkiezingen in Jeruzalem met een aantal joden in de lucht te laten vliegen? Wat kunnen resoluties daartegen doen? Alleen resoluut en strak gecoördineerd optreden van Peres en Arafat, de Siamese tweeling van Oslo, kan de Hamas-terreur in het defensief dringen.

In Oslo werd voornamelijk om Israelische binnenlands-politieke redenen voor een over lange tijd uitgesmeerde oplossing van het Palestijnse vraagstuk gekozen. Zou een directere aanpak niet de beste inenting tegen de Hamas-terreur zijn geweest? Mogelijk zou de snelle stichting van een Palestijnse staat naast Israel betere voorwaarden hebben geschapen om deze vorm van terreur te bestrijden. Zolang voor het Palestijnse nationalisme geen bevredigende oplossing is gevonden, moet op Palestijns terrorisme worden gerekend. Uit welke Palestijnse hoek dan ook, religieus gemotiveerd of seculier gedreven.

Met nog 140.000 Israelische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever, met nog zo'n veertig procent van de Gazastrook in handen van een paar duizend kolonisten, met de kwestie Jeruzalem onopgelost en voorlopig geen uitzicht op een onafhankelijke Palestijnse staat kunnen Israeliërs en Palestijnen niet als gelijken de strijd tegen de terreur van Hamas aanbinden. Peres is erop gebrand deze organisatie te verdelgen. Arafat daarentegen heeft met het oog op de strijd die hij nog moet voeren om zijn politieke doeleinden te bereiken, lang geaarzeld voor hij zijn sterke politiemacht tegen Hamas inzette. Afgeknepen door de Israelische afgrendelingspolitiek en onder zware politieke druk van de VS en van de EU heeft hij deze aarzelingen overwonnen en terwille van het vredesproces bevel gegeven tot de arrestatie van leden van de politieke en militaire vleugels van Hamas in Gaza. In ruil voor deze daad, die niet van interne Palestijnse risico's is ontbloot, eist hij van Israel stappen en besluiten die hem in staat stellen het vredesproces thuis met succes te verdedigen.

Bevriezing van het vredesproces door Israel in reactie op de terreur kan ook volgens hoog geplaatste militairen van de Israelische militaire inlichtingendienst de politieke positie van Arafat gevaarlijk ondermijnen. Indien de Palestijnse leider wegens de zeer moeilijke situatie die de Israelische collectieve strafmaatregelen tegen de Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook hebben geschapen, de controle over zijn volk verliest, zijn de ellende en de chaos niet te overzien. Het is daarom van groot belang dat het vredesproces in Sharm el-Sheikh een nieuwe impuls wordt gegeven omdat dit het meest effectieve strijd- en regionaal bindmiddel is tegen de terreur. Het gaat vandaag niet alleen om de dromen van Shimon Peres, maar ook om die van Yasser Arafat. De VS, Rusland, Duitsland, Frankrijk, Engeland, Egypte, Saoedi-Arabië en de Golfstaten, Marokko en Algerije kunnen daaraan vandaag in materieel en politiek opzicht een belangrijke bijdrage leveren.