Personeel DSM vist achter 't net

ROTTERDAM, 12 MAART. Het links-liberale kabinet heeft de tweede kans laten lopen om van werknemers aandeelhouders te maken. Bij de verkoop van aandelen van post- en telecombedrijf KPN in 1994 en 1995 wilde de overheid het personeel geen voorkeursbehandeling geven, en ook het personeel van chemiebedrijf DSM vist achter het net nu de overheid zijn restant aandelen in de etalage heeft gezet.

Gistermiddag deed bestuurder H. Walravens van de Industriebond FNV nog een vergeefse oproep - in het kader van de CAO-onderhandelingen - om de werknemers te laten delen in de verkoop van het restant van de aandelen DSM. Het chemiebedrijf ziet daarvoor echter geen mogelijkheden, omdat de overheid de aandelen verkoopt en niet DSM. Vrijdagavond kondigde de overheid de verkoop van haar laatste voorraadje DSM-aandelen aan: ongeveer 11 procent van de aandelen DSM, waarvan de verkoop 600 miljoen gulden oplevert.

Particuliere en professionele beleggers konden vanaf gistermorgen inschrijven op de aandelen bij ABN Amro, de bank die de verkoop regisseert. De koers van DSM, die gisteren te lijden had onder de pseudo-crash op de financiële markten, herstelde vanochtend met 1,10 gulden tot 153,40 gulden.

Het Nederlands Participatie Instituut, dat ten doel heeft werknemersparticipatie in bedrijven te stimuleren, ziet de verkoop met lede ogen aan. De overrompelende snelheid van dergelijke financiële transacties, geeft eens te meer aan dat het nodig is dat de overheid en de Tweede Kamer beleid ontwikkelen om het personeel te betrekken bij verkoop van staatsbelangen, zo zegt M. van Beusekom van het Instituut, dat zich onder meer inspant voor werknemersparticpatie bij KPN.

In Nederland heeft de overheid niet, zoals in Groot-Brittannië en Frankrijk, de politieke ambitie om brede lagen van de bevolking te laten delen in het vermogen van voormalige staatsbedrijven. “In Engeland was het een politieke doelstelling dat er meer aandeelhouders moesten komen dan leden van een vakbond”, zei een hoge Haagse ambtenaar vorig jaar ten tijde van de verkoop van de tweede serie aandelen KPN door de overheid. Die ideologie kent Nederland niet. In Den Haag regeert de opbrengst.

Bij de privatisering van KPN hebben verschillende Kamerleden weliswaar aangedrongen op een voorkeursbehandeling van de 91.000 werknemers, maar dat is door de betrokken ministers toen niet gehonoreerd. Net als KPN heeft DSM wel een aandelenoptieregeling voor een selecte groep managers, zo zegt een woordvoerder van DSM. Met deze opties kunnen managers aandelen in hun eigen bedrijf kopen, hetgeen hen als de koers van de aandelen sterk stijgt een fiscaal lucratief extraatje oplevert.

DSM heeft geen aandelenoptieplan voor het personeel. De woordvoerder van het concern wijst er op dat de werknemers in 1989, toen de eerste aandelen van DSM op de Amsterdamse effectenbeurs werden geïntroduceerd, wel voor een bruto maandsalaris obligaties mochten kopen die vervolgens omgezet konden worden in aandelen DSM. Ook KPN had zo'n regeling.

Het is volgens de DSM-woordvoerder geen issue geweest om de werknemers te betrekken bij de formatie van een groep kernaandeelhouders die drie weken geleden werd aangekondigd. Bij die baanbrekende transactie verkocht de overheid al ongeveer 20 procent van zijn aandelen in het chemiebedrijf voor ruim 1,1 miljard gulden. DSM heeft deze aandelen vervolgens omgezet in nieuwe preferente aandelen die een hoog vast rendement bieden. Deze effecten worden dezer dagen geplaatst bij enkele grote Nederlandse financiële instellingen, die daarmee als een groep van kernaandeelhouder DSM kunnen beschermen tegen eventuele vijandige overnames. Het passeren van het personeel zien propagandisten van werknemersaandelen als een gemiste kans.

Aandelenbezit in het eigen bedrijf bevordert de motivatie van werknemers en zorgt voor betere financiële prestaties dan bij bedrijven die geen personeelsparticipatie kennen, zo leert onderzoek van onder meer advocaat mr. A. Voûte. Werknemers zijn ook een prima bescherming tegen ongewenste opkopers van bedrijven. Het personeel loopt dan grote kans zijn werk te verliezen.