Onberekenbaar beleid jaagt kapitaal uit Indonesië

JAKARTA, 12 MAART. De koersindex van de Effectenbeurs van Jakarta is de laatste tien dagen met bijna 8 procent gedaald als gevolg van een opmerkelijke vlucht van buitenlandse beleggers uit Indonesische fondsen. Analisten schrijven deze daling gedeeltelijk toe aan de koersval in Wall Street, eind vorige week, maar vooral aan het afnemende vertrouwen van buitenlandse fondsbeheerders in wat zij het 'onvoorspelbare economische beleid van Jakarta' noemen.

De beurs van Jakarta sloot afgelopen week 13,5 punten - dat is bijna 4 procent - lager dan de week daarvoor en gisteren daalde de index met nog eens 4,1 procent. Trendsetter bij de koersdaling waren de aandelen Astra International, een door etnische Chinezen gedreven conglomeraat dat hoofdzakelijk Japanse automerken assembleert en tevens één van de grootste fondsen aan de beurs van Jakarta. In zijn koersval sleepte Astra zulke grote bedrijven mee als Telkom en de producenten van kruidnagelsigaretten Gudang Garam en Sampoerna.

Steven J.H. Kenny, een in Indonesië werkzame Amerikaanse effectenmakelaar, schreef de neergaande trend gisteren toe aan twee groepen factoren. Buitenlandse beleggers hebben de laatste dagen agressief verkocht, omdat ze de meeste Indonesische fondsen overgewaardeerd achten en vanwege de jongste verhoging van de Amerikaanse obligatiekoers. Die maakt beleggen in opkomende markten voorlopig minder aantrekkelijk, meent Kenny.

In Indonesië, zei de makelaar gisteren tegen het Engelstalige dagblad The Jakarta Post, zijn nog andere factoren in het spel. Hij noemde het stijgende tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans, de hoge rentestand en - niet in de laatste plaats - de jongste presidentiële instructie voor de auto-industrie.

Een analist van PT Sanyo Primarindo, een makelaardij in effecten, schrijft de verzwakking van de Indonesische aandelenmarkt vooral toe aan de in zakenkringen zeer omstreden instructie nr. 2/1996, die vrijstelling van importheffingen voor auto-onderdelen en van het hoge belastingtarief voor luxe artikelen biedt aan producenten van 'nationale' auto's. Criterium voor verlening van die status is honderd procent Indonesisch eigendom van de assemblagefabriek, het voeren van een Indonesische merknaam en verwerking van minimaal zestig procent binnenlands geproduceerde componenten binnen drie jaar.

De enige producent die tot dusverre in de prijzen is gevallen, is PT Timor Putra, een nieuw bedrijf dat voor 30 procent in handen is van het Zuidkoreaanse KIA Motor Company en voor 35 procent van Hutomo ('Tommy') Mandala Putera, de jongste zoon van president Soeharto. De nieuwe status van 'industriële pionier' stelt Tommy in staat om in september een middenklasser op de markt te brengen die bijna 50 procent goedkoper is dan andere in Indonesië gebouwde personenauto's van dezelfde klasse. De zakenwereld in Jakarta verwacht dat deze maatregel consumenten zal bewegen de aankoop van een auto uit te stellen totdat Tommy's goedkope 'Timor' op de markt komt. De prijs van aandelen PT Astra International, de enige Indonesische autoproducent die aan de beurs is genoteerd, daalde de laatste tien dagen met meer dan 12 procent.

Dat ook andere fondsen onder druk staan, schrijft The Jakarta Post vandaag in een hoofdartikel toe aan “de heersende indruk dat plotselinge beleidswijzigingen meer uitzondering dan regel zijn”. De krant noemt met name de jongste afwijking van het tarievenbeleid door de onaangekondigde protectie van 25 procent voor het petrochemiebedrijf Chandra Asri, dat deels in handen is van Bambang Trihatmojo, tweede zoon van Soeharto.