Steviger optreden bepleit van 'softe' Milieubeweging

AMSTERDAM, 11 MAART. De Nederlandse milieubeweging moet af van zijn softies-imago en “stevige middelen” hanteren om niet uit de politieke aandacht te verdwijnen. Dat werd gisteren bepleit in een debat in de Balie in Amsterdam, waarin de frustraties over het paarse kabinetsbeleid de boventoon voerden.

“Het grote weigeren is begonnen”, schreef de Vereniging Milieudefensie in haar uitnodiging, die doorspekt was van somberheid en nostalgie naar het einde van de jaren tachtig. Met een kerstboodschap van koningin Beatrix en het Nationaal Milieubeleidsplan braken toen de zeven vette jaren voor de milieubeweging aan. “Maar de laatste jaren heeft de euforie over zoveel politiek en maatschappelijk ecologisch bewustzijn plaatsgemaakt voor diepgaande verwarring, ongenoegen en twijfels”, aldus Milieudefensie.

De Baliegangers waren het erover eens dat de paarse coalitie weigert “fundamentele keuzes te maken” die nodig worden geoordeeld om Nederland de komende decennia leefbaar te houden. Het kabinet-Kok wentelt zich in compromissen en wil het milieu grotendeels aan de markt overlaten, maar het bedrijfsleven ziet daar nauwelijks het belang van in, zo werd gezegd. De consument vindt dat hij al genoeg aan het milieu doet, kortom: de partijen wijzen naar elkaar en laten de milieubeweging in verwarring en twijfel over haar koers achter.

Reddende handen werden in de Balie vooral uitgestoken door F. Crone, lid van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer, en een uiterst voorzichtig formulerende H. Pont, directeur-generaal milieubeheer van het ministerie van VROM. Pont wees op het “enorme verschil in verantwoordelijkheid” bij het bedrijfsleven en de consument vergeleken bij tien jaar geleden. “Er is geen land waar de mensen zich op het gebied van het milieu zo netjes gedragen.”

Maar het paarse beleid wil rekening houden met de belangen van bedrijfstakken als de landbouw, waarschuwde Pont. Wel was hij het eens met Crone dat er nu een periode aanbreekt waarin veel meer ingrijpend politiek beleid nodig is om het verbruik van grondstoffen, energie en ruimte aan banden te leggen en het broeikaseffect te beperken. Dat vergt volgens Crone niet een terugtredende, “maar een veel hardere en andere overheid”.

Volgens Crone, die milieuwoordvoerder is voor de grootste fractie van paars in de Tweede Kamer, moet de milieubeweging snel in actie komen om de keuzes die nu gemaakt moeten worden, voor elke burger helder te maken. Als voorbeeld noemde de PvdA'er de vraag of Nederland een soort Los Angeles wil worden, met veel asfalt en beton, of dat het de schaarse groene ruimte moet behouden die resteert als nieuwe woonlocaties zijn volgebouwd. “Binnen vijf jaar is de vraag aan de orde of we het groene hart van Holland zullen behouden of niet”, zei Crone. Hij riep de milieubeweging op tot verzet tegen de plannen van minister Jorritsma voor meer autowegen.

De vraag hoe het nu verder moet met het milieu kan volgens Crone leiden tot een scheiding der geesten tussen radicalen en gematigden binnen zowel de milieubeweging als de politieke partijen. “Dat is een risico waar we niet omheen kunnen. Want veel plaatselijke bestuurders zullen blijven pleiten voor de nieuwe rondweg om hun stad of dorp, of voor hun vliegveldje.”

Een golfje optimisme stroomde door de Balie. De marktideologie van paars blijkt toch niet zonder een stevige rol van de overheid te kunnen, en dus is er ruimte voor het politieke debat. Voor de milieubeweging ligt er een taak om dat debat te beïnvloeden.