Marokkaanse ouders krijgen via de radio opvoedingstips; Imams raden aan streng te zijn en terug te keren naar de islam

AMSTERDAM, 11 MAART. De eerste aflevering van het Marokkaanse radioprogramma El Oesra (het gezin) ging gisteren over schoolkeuze. Welke toets moet uw dochter afleggen? Mag u zelf een middelbare school voor uw kind kiezen? En welke moet u dan kiezen?

Het zijn eenvoudige vragen voor autochtonen en geïntegreerde allochtonen, zegt jeugdhulpverlener M. Benaïssa. Maar een deel van de Marokkaanse gemeenschap in Nederland weet het antwoord niet. Ze worstelen met de opvoeding van hun kinderen in een wereld die hun vreemd is. Gisteren kregen deze Marokkanen de eerste les in opvoeden - via de radio.

De reeks van twintig uitzendingen over ouders en kinderen is een initiatief van de lokale Amsterdamse zender Saout in samenwerking met een aantal minderhedenorganisaties en gemeentelijke instellingen. Kosten: 67.000 gulden. De uitzendingen zijn bedoeld voor Marokkanen met een 'informatie-achterstand', zoals dat in de jeugdhulpverlening heet.

Eigenlijk is de moskee de aangewezen plaats om met Marokkaanse ouders over de opvoeding van hun kinderen in Nederland te praten, meent Benaïssa. Daar gaan deze ouders in hun wanhoop over hun lastige pubers te rade. Maar, zegt de jeugdhulpverlener, de imams maken de ouders juist bang voor de Nederlandse samenleving. “Ze wijzen voortdurend op de gevaren van de decadentie van de moderne samenleving, waardoor hun dochters bloot zouden lopen en hun zonen de vaders zouden uitschelden. Ze raden aan streng te zijn en terug te keren naar hun leer van de islam.”

De liberale ideeën van Benaïssa en de zijnen zouden dan ook niet welkom zijn: (gemengde) zwemles voor meisjes, peuterspeelzalen voor de jongsten en een liefdevolle benadering van pubers. Gematigde, liberale imams zijn aangetrokken om deze boodschappen in een wekelijkse rubriek 'opvoeding en islam' in het programma aan de man te brengen. “Staat in de Koran niet dat zowel meisjes als jongens moeten leren zwemmen, paardrijden en zwaardvechten”, zegt Benaïssa.

Antropoloog H. van Ooijen juicht het initiatief toe. “De collectieve schaamte in de Marokkaanse gemeenschap over ontspoorde kinderen maakt het onderwerp moeilijk bespreekbaar. Via de radio kan het lukken.” Van Ooijen deed onderzoek naar de problemen van de Marokkaanse jeugd in Nederland en werkt veel met Marokkaanse vaders. “Ze zijn nog gewend aan de normen en waarden uit Marokko, waar de kinderen worden opgevoed tot keurige groepsleden. In Nederland ligt de nadruk vooral op individuele ontplooiing. In de huiskamer botsen die stijlen met elkaar”, aldus Van Ooijen.

De Marokkaanse gemeenschap is tegenwoordig de laatste om te ontkennen dat hun jongeren problemen hebben. Benaïssa pleit voor een gedegen aanpak en belangstelling voor het kind in zijn eerste levensjaren. Voor de ouders van crimininele jeugdigen - een kwart van de jongeren die in justitiële inrichtingen verblijven is van Marokkaanse afkomst - ziet hij geen kans via de radio oplossingen te bieden. El Oesra wil de ouders bewust maken van die andere, Nederlandse samenleving. Zo schetst hij het beeld van het Marokkaans platteland, waar iedere volwassene een opvoeder is en de kinderen in de gaten houdt. “Maar in Holland zegt de sigarenboer: 'doe het zelf, ú bent verantwoordelijk'.”

Daarbij is het opmerkelijk dat El Oesra ontstaan is uit een oude, Noordafrikaanse gewoonte. Benaïssa kan zich herinneren hoe in zijn geboortehuis in Algerije de transistorradio op batterijen het enige contact met de wereld buiten het dorp was. Muziek klonk zeven dagen en één keer in de week sprak een presentator over de problemen in het dagelijks leven.

Nederlandse collegae van de Amsterdamse jeugdhulpverlener hebben El Oesra al vergeleken met de opvoedingsrubrieken in de damesbladen uit de jaren vijftig. “De emancipatiebeweging zal het niet erkennen, maar Margriet heeft voor een grote doorbraak voor moeders en dochters gezorgd”, aldus Benaïssa. Eén onderdeel van de damesbladen uit die tijd heeft El Oesra al gekopiëerd: de tip van de week. Of wat je moet doen als je kind bleekwater drinkt.