Loonkostendaling bepleit; Duitsland overweegt een uitgavenstop

BONN, 11 MAART. Door de matige economische conjunctuur dreigen in Duitsland zóveel minder belastingontvangsten dat het ministerie van financiën in Bonn nu al overweegt om een uitgavenstop voor dit begrotingsjaar af te kondigen.

Dit heeft de parlementaire staatssecretaris van het ministerie, Hans Georg Hauser (CSU), gisteren bevestigd na persberichten over komende budgettaire maatregelen. “We moeten nadenken hoe we de tekorten die door de slechtere conjunctuur ontstaan kunnen dichten.” Besluiten zullen echter niet vallen vóór de deelstaatverkiezingen op 24 maart in Sleeswijk-Holstein, Rijnland-Palts en Baden-Württemberg, zei hij. Adolf Roth, specialist in de Bondsdagfactie van de CDU/CSU, schat het extra, nog ongedekte, tekort in de lopende begroting na ruim twee maanden al op 14 miljard mark.

Dat is circa 20 procent meer dan het financieringstekort dat minister Theo Waigel (CSU) vorig najaar in zijn begroting voor 1996 presenteerde. Dat tekort voldeed toen nog net aan een van de toetredingseisen voor de Europese muntunie (maximaal 3 procent). Begin januari was al vastgesteld dat Duitsland over 1995 met een tekort van 3,6 procent niet aan deze norm had voldaan. Toen werd ook duidelijk dat 1996 een moeilijk jaar zou worden, want de vorig najaar nog op 2,5 procent geraamde groei dreigt dit jaar lager uit te vallen. Een procent minder groei betekent een fiscale strop van 10 miljard mark.

Een uitgavenstop zou alle Duitse ministers verplichten voor grotere uitgaven vooraf toestemming aan de minister van financiën te vragen, ook al vallen die uitgaven binnen de toegestane begrotingsruimte. Vorig najaar had Waigel voor de laatste maanden van het begrotingsjaar '95 al een uitgavenstop afgekondigd, wat besparingen van 2 miljard mark opleverde.

Dat de toestand van de Duitse economie grote zorgen baart, bleek het afgelopen weekeinde ook uit een oproep van bondspresident Roman Herzog aan alle politici en de sociale partners. De “onverdraaglijk grote werkloosheid” (4,3 miljoen) maakt veel mensen angstig, het beoogde Bondgenootschap voor werk, dat mikt op halvering van de werkloosheid tot het jaar 2000, mag niet worden kapotgepraat, aldus Herzog. Programma's en maatregelen van de overheid leveren op zichzelf geen rendabele arbeidsplaatsen op maar slechts randvoorwaarden daarvoor. Voor meer banen moeten de de sociale partners binnen zulke randvoorwaarden zorgen, onder meer via hun CAO-afspraken, zei de bondspresident.

Van het werkgeversfront kwamen afgelopen weekeinde waarschuwingen dat de Duitse economie en de werkgelegenheid alleen kunnen herstellen bij een forse loonkostenbeperking. Klaus Murmann, de voorzitter van het werkgeversverbond, vroeg gisteren in het blad Bild am Sonntag zelfs een beperking met 20 procent. Volgens hem moeten doorbetaalde vrije dagen voor huwelijken, huwelijksjubilea, geboorten, ouderschapsverlof (niet: zwangerschaftsverlof), verhuizingen en verplichte auto-inspecties in de toekomst voor eigen rekening komen. Murmann bepleitte ook dat alle Duitse werknemers een uur per week méér zonder extra betaling gaan werken en akkoord moeten gaan met kortingen op hun kerst- en/of vakantie-uitkeringen. Heribert Späth, voorzitter van de bond van ondernemers in het midden- en kleinbedrijf, wil een groter eigen risico in geval van ziekte. Dieter Schulte, voorzitter van de DGB (de Duitse FNV), reageerde woedend. Hij waarschuwde dat de werkgevers “met vuur spelen” en dat een Bondgenootschap voor werk alleen mogelijk is als alle partijen bereid zijn tot compromissen.