Vrouwelijke narigheid

DE HARDE KERN: Wel feministisch, niet geëmancipeerd

160 blz., Contact 1996, ƒ 29,90

“Feminisme is vergelijkbaar met het huishouden: je moet de boel bijhouden, het is nooit helemaal af,” stelt schrijfstersgroep de Harde Kern. Achter dit collectieve pseudoniem gaan vier 'tweede lichting-feministen' schuil (Alkeline van Lenning, Irene Meijer, Evelien Tonkens en Monique Volman): jonge vrouwen van in de dertig, allen werkzaam op het gebied van 'Vrouwenstudies'. In Wel feministisch, niet geëmancipeerd, verschenen ter gelegenheid van de Internationale Vrouwendag (op 8 maart jl.), propageren de vier schrijfsters een veelzijdig bestaan voor iedereen. Maar waar veel mannen een comfortabel leven vol keuzemogelijkheden leiden, is dat voor vrouwen nog lang niet zo vanzelfsprekend.

Aan de hand van statistieken wordt overtuigend aangetoond dat de Nederlandse arbeidsmarkt nog steeds niet sekseneutraal is. Het modale inkomen van mannen is nog altijd ƒ 20.000 hoger dan dat van vrouwen. Er zijn deeltijdbanen maar daarin kun je geen carrière maken en traditionele vrouwenberoepen hebben weinig aanzien. Als er kinderen komen blijft toch meestal de vrouw thuis en draait op voor de 'binnendienst' (het huishouden).

In tegenstelling tot wat de 'Nieuwe Geëmancipeerden' zoals Malou van Hintum en Sarah Verroen beweren is er voor het feminisme nog steeds werk aan de winkel volgens de Harde Kern. Van Hintum die het zelf allemaal prima voor elkaar heeft, blijkens haar boekje Macha, Macha, beseft haar eigen uitzonderingspositie niet. Zij verheft haar persoonlijke omstandigheden tot norm en verwijt vrouwen die niet doen waar ze zin in hebben dat ze niet flink genoeg zijn en zwelgen in een klaagcultuur.Volgens de Harde Kern is het doorsnee vrouwenleven niet zo rooskleurig als de Nieuwe Geëmancipeerden denken. Er is weliswaar veel ten goede veranderd, maar een nieuwe tijd brengt nieuwe problemen met zich mee. De schrijfsters onderscheiden 'torren' en 'bytes.' Een tor is een probleem dat het gevolg is van een onvoltooid emancipatieproces: de steen is opgelicht, eronder zitten vieze beesten, die nu vrij spel krijgen. Weinigen keuren het bijvoorbeeld nog af als vrouwen werken en moeder zijn, maar de markt is er nog niet op ingesteld. Er is nog steeds een gebrek aan goede crèches.

Bytes zijn nieuwe moeilijkheden die het gevolg zijn van technische ontwikkelingen, zoals seksuele intimidatie op het Internet. Een andere Byte is de flexibilisering van de arbeidsmarkt, die van Dolle Mina 'Dolende Mina' maakte. Nu vrouwen eindelijk hun achterstand op de arbeidsmarkt een beetje beginnen in te lopen, zijn er bijna alleen nog tijdelijke banen met wisselende werktijden te vinden.

Overgevoeligheid

Er is wel wat te zeggen voor de standpunten van de Harde Kern. Zo kun je het onhandig en onterecht vinden dat de overheid zich in de bestrijding van de criminaliteit altijd richt op 'criminele jongeren', terwijl iedereen weet dat die jongeren bijna altijd mannelijk zijn. En de 28-urige werkweek voor iedereen die de schrijfsters propageren klinkt aantrekkelijk en praktisch.

Maar helaas draven de schrijfsters af en toe een beetje door, wat de geloofwaardigheid van hun betoog aantast. Zij stellen bijvoorbeeld dat het denigrerend zou zijn als de computer van een secretaresse wordt aangeduid met 'tekstverwerker'.

In hun visie zijn secretaresse en huisvrouw eigenlijk technische beroepen, terwijl er niet dezelfde waardering voor bestaat als voor technische 'mannenfuncties.'

Eenzelfde overgevoeligheid blijkt uit het standpunt met betrekking tot het werk van een receptioniste. De waardering en het salaris zouden niet in evenwicht zijn met de complexiteit: “[Zij] moet tegelijkertijd de telefoon beantwoorden, de ingang in de gaten houden en klanten en leveranciers te woord staan.” In 'mannenfuncties' zou zo'n ingewikkelde combinatie van taken wel beloond worden. De schrijfsters verliezen uit het oog dat baliewerk weinig opleiding vereist en niet verschrikkelijk moeilijk is. Bovendien kan net zo goed worden gesteld dat ook een typische mannenfunctie als vuilnisman toch wel erg complex is, wat evenmin uit het salaris blijkt (zowel de auto als de vuilniszakken in de gaten houden, bukken, tillen, werpen, springen en je goedvasthouden -en dat allemaal tegelijk).

Als vrouwen door hun emancipatie hartaanvallen en longkanker krijgen net als mannen zijn dat geen 'vrouwenproblemen,' maar algemene volksgezond-heidsproblemen. En inderdaad, vrouwen moeten daarnaast “traditionele vrouwelijke narigheid (-) met zich mee torsen” maar niemand rept van de toch ook bestaande klassieke mannelijke narigheid (zoals prostaatproblemen).

In Wel feministisch, niet geëmancipeerd is soms niet duidelijk wie er aan het woord is. Doorgaans duiden de schrijfsters zichzelf aan met 'wij', maar er duikt ook opeens een 'ik' op die te kleine handen heeft voor de handschuurmachine. Daarnaast is de Harde Kern er soms zo goed in geslaagd de stem van hun tegenstanders, de Nieuwe Geëmancipeerden, weer te geven dat er erg goed moet worden opgelet om te weten wie nou wat vindt en met wie je het als lezer nu eigenlijk eens bent. De stijl is dus niet altijd even helder. Tenslotte gaat het voortdurend gebruik van woordspelingen als 'Dolende Mina' (met 'Dolende Mohammed' in haar kielzog) en 'Norman' voor de norm-man (jong, gezond, blank, hoogopgeleid) op den duur irriteren.