Kabinet ligt volgens CPB slecht op koers

DEN HAAG, 9 MAART. Het kabinet Kok buigt 2 miljard gulden minder om en geeft 1,25 miljard gulden meer uit dan in het regeerakkoord werd afgesproken. Ook van de voorgenomen lastenverlichting van 9 miljard gulden komt weinig terecht. Dat blijkt uit berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) ten behoeve van de begrotingsvoorbereiding voor volgend jaar.

Het CBP heeft vooruitzichten voor de Nederlandse economie in de komende jaren afgezet tegen de voornemens van het kabinet Kok in het regeerakkoord. Zonder koerswijziging zal het kabinet een aantal doelstellingen niet realiseren. Met name de VVD, die in 1994 aan het kabinet Kok deelnam op voorwaarde dat er flink zou worden bezuinigd, komt wat minder aan haar trekken.

Tijdens de doorrekening van het regeerakkoord kwam het CPB tot de conclusie dat op basis van voorgenomen maatregelen een bedrag van in totaal 16,75 miljard gulden op de collectieve uitgaven zou worden bezuinigd, waarvan 10 miljard gulden op de rijksbegroting. Aan nieuw beleid zou de coalitie van PvdA, VVD en D66 bijna 4 miljard uitgeven. Per saldo werd gerekend met 12,75 miljard gulden aan ombuigingen.

Op basis van enkele beleidsuitgangspunten voor 1997 en 1998, waaronder volledige koppeling van de uitkeringen en het minimumloon aan de gemiddelde loonontwikkeling, komt het Centraal Planbureau nu tot de constatering dat het kabinet per saldo 3,25 miljard gulden minder bezuinigt dan het oorspronkelijk van plan was. Ook van de voorgenomen lastenverlichting, die het CPB op 6 miljard gulden becijfert, komt in het gunstigste geval maar 4,5 miljard en in het slechtste geval 1 miljard gulden terecht.

Het CPB heeft flinke kritiek op de wijze waarop onder andere minister Wijers de ombuigingen op zijn begroting heeft ingevuld. Er werden volgens de Haagse rekenmeesters nogal wat trucs toegepast. Op veel begrotingen deden zich volgens het CPB meevallers voor die werden weggestreept tegen taakstellingen. Een aantal ombuigingen kon worden opgevangen of verzacht door beleidsintensiveringen op nagenoeg hetzelfde terrein (cultuur, technologie) of overheveling van de subsidie naar derden (energiebesparingssubsidies). Subsidieregelingen werden vervangen door fiscale aftrekmogelijkheden, waarvan de werkelijke kosten minder snel en duidelijk te traceren zijn.

In de sector sociale zekerheid wordt voor 3,5 miljard gulden minder bezuinigd dan de bedoeling was. Het grootste deel komt voor rekening van de koppeling van uitkeringen en minimumloon aan de CAO-lonen. Het CPB gaat ervan uit dat deze in de jaren 1996, 1997 en 1998 helemaal wordt toegepast, in plaats van voor de helft, zoals bij de opstelling van het regeerakkoord nog het uitgangspunt was.